Iqtisodiy erkin davlatlar uchtaligi va boshqalar…

  • 20:34 / 09.10.2019
  • 206

Bugun biz insoniyat tarixidagi eng farovon davrda yashayapmiz. Iqtisodiy erkinlik avjiga chiqqani sari qashshoqlik, kasallik va savodsizlik ham butun dunyoda yuqori ko‘rsatkichlarni qayd etmoqda. 2019-yilda ushbu ulkan taraqqiyotga turtki bo‘lgan iqtisodiy erkinlik tamoyillari Vashingtondagi “The Heritage” fondi tomonidan nashr qilingan “Heritage” fondi tomonidan har yili nashr etiladigan “Iqtisodiy erkinlik indeksi”da yana tahlil qilindi.

Yigirma besh yil davomida Indeks har bir mamlakat iqtisodini aniq, tushunarli va tushunarli shaklda chuqur tahlil qilib chiqdi. 

Indeks 186 mamlakatda 12 tur iqtisodiy erkinlikni – mulk huquqidan tortib, moliyaviy erkinlikka qadar qamrab oladi.
Iqtisodiy erkinlikni to‘rtta keng toifalarga yoki iqtisodiy erkinlik ustunlariga guruhlangan 12ta miqdoriy va sifat omillariga qarab o‘lchangan:

Qonun ustuvorligi (mulk huquqi, davlatning yaxlitligi, sud faoliyati)
Davlatning hajmi (davlat xarajatlari, soliq yuki, sog‘liqni saqlash)
Tartibga solish samaradorligi (biznes erkinligi, mehnat erkinligi, pul erkinligi)
Ochiq bozorlar (savdo erkinligi, investitsiya erkinligi, moliyaviy erkinlik)

Ushbu toifadagi o‘n ikkita iqtisodiy erkinlikning har biri 0 dan 100 gacha bo‘lgan shkala bo‘yicha baholanadi. 

“Heritage Foundation”ga koʻra, iqtisodiy erkinlik indeksi:

1. Gonkong  
2. Singapur 
3. Yangi Zelandiya 

5. Avstraliya 
8. Britaniya 
9. Kanada 
18. AQSH 
25. Germaniya 
30. Yaponiya 
58. Turkiya
59. Qozogʻiston 
71. Fransiya 
79. Italiya
79. Qirgʻiziston 
98. Saudiya 
104. Nigeriya 
107. Rossiya 
110. Xitoy
122. Tojikiston 
130. Hindiston 
131. Pokiston 
140. OʻZBEKISTON
153. Braziliya 
156. Eron
164. Turkmaniston 
180. Shimoliy Koreya

Iqtisodiy erkinlik reytingida Oʻzbekiston 140-oʻrinni egalladi.

100 balli baholash mezonida Oʻzbekistonning toʻplagan bali 53,3 boʻlib, oʻtgan yilga nisbatan +1,8 ballga oʻsgan. 

Osiyo davlatlari koʻlami boʻyicha esa Oʻzbekiston 43 davlatdan 36-oʻrinni olgan. Reytingni hisoblashda mamlakatdagi investitsiya, mehnat va biznes erkinligi hisobga olinadi.