«Чуқур нафас олинг». Хонадондаги ҳаво тозалагич самара берадими?

Биласизми? 8-04-2019

Соғлом турмуш тарзи тарафдорлари орасида ҳаво тозалагич (фильтр) анча оммалашди. Аввал, бундай мосламалар саноат корхоналари, офис ё шифохоналарда ишлатилган бўлса, сўнгги пайтда фильтрдан уй шароитида фойдаланиш тренд даражасига кўтарилди. Айрим хонадон бекалари фақат ҳаво тозалагич хонадаги ифлос ҳавога қарши курашиши, кўчадан кираётган чанг ва аллергенларни камайтиришига ишонади. 

Фото: iStock

Фильтр бозори эса география танламай дунё бўйича кенгайиб бормоқда. Охирги 3 йилда ҳаво тозалагич мосламалари сотуви Жанубий Кореяда 3 баравар ўсди, ҳукумат мамлакатдаги барча мактабгача таълим муассасаларини ана шундай матоҳ билан жиҳозлашни режалаштирмоқда. 

Ҳар йили атмосферадаги ҳавонинг ифлосланиши туфайли 1,6 миллион киши ҳалок бўлаётган Хитойда ҳам фильтр бозоридаги савдо икки баравар ўсиб, йилига 7,5 миллион дона тозалагич сотилган қайд этилди. АҚШ бозорида бу турдаги мослама 2017 йилда 2,6 миллиард долларга тенг капитал ҳосил қилган бўлса, 2023 йилга бориб, ушбу кўрсаткич 3,9 миллиардга етиб бориши кутилмоқда.

Фото: REUTERS

Ҳаво тозалагичнинг оммалашиб, харидоргир бўлиши астма ва аллергик касалликларнинг кенг тарқалиши билан тенг юз берди. Айрим маълумотларга ишонадиган бўлсак, кўчага нисбатан хонадаги ҳаво 2-5 баравар ифлос бўлиши мумкин. Негаки, кўчада турли маиший аэрозол ва тозаловчи муҳит туфайли ҳаво янгиланиб туриши таъкидланади. Бизнес эса бу вазиятда трендни ҳис эта олди, ҳар куни янги ва янги мосламалар таклиф этилмоқда, улар орасида ифлосгарчиликни молекуляр даражада парчалаш қувватига эга мосламалар борлиги айтилади

Ҳаво тозалаш мосламалар технологияси ўтган аср 50-йилларида илк марта оммага тақдим этилган HEPA (High-Efficiency Particular Air) фильтрлари ишлаб чиқарилишига асосланган. Асосан авиация, шифохона ва саноатга етказиб берилаётган тозалагичларни кузатган немис ишбилармонлари 1963 йили хонадон учун илк ҳаво фильтрини тақдим этди. У кўмир ёрдамида ҳавони тозалаши керак эди. Бир зум ўтмай, ушбу мослама астма касаллиги бор беморлар учун тавсия этилди. 

​Ишлаб чиқарувчилар рекламада айтаётган гаплари ҳам асосли: 2013 йилда чоп этилган илмий тадқиқот натижасига кўра, ҳаво фильтри инсон саломатлигини барқарор яхшиланишига хизмат қилади, айниқса астма ва аллергия касалликларига қарши курашда асқатиши мумкин. 

Фото: iStock

Аммо тадқиқот натижаси мослама ҳар бир кишининг хонасида ишлаб туриши кераклигини англатмайди. Ундай эмас, яъни тадқиқот фильтрнинг касалликлар симптомини камайтириб, беморга ёрдам беришини айтади, аммо хулоса барча кишилар учун чиқарилмайди, деб ҳисоблайди Америка пульмонологлар ассоциациясида атроф-муҳитнинг инсон саломатлигига таъсирини ўрганувчи олим Кевин Стюарт. 

Кевин Стюарт

Стюартнинг таъкидлашича, ҳаво тозалагич ишлаб чиқарувчилари фойдасига эълон қилинаётган тадқиқот натижалари айнан атмосферада ифлосгарчилик даражаси юқори бўлган Осиё, хусусан Хитой ва Ҳиндистон жамиятида таъсирли бўляпти. Аммо тадқиқотнинг объективлиги ва натижаси салбий таъсир ўтказувчи омиллар ҳам мавжуд, масалан, ҳавонинг ифлосланишига нима сабаб бўлганини ўрганмай, ечимларни излаш жамиятда аслиятдан чалғитяпти. 

Фото: PRAKASH SINGH /AFP /Getty Images

Хонадондаги кашанда эркак ё аёл, шаҳар биқинидаги саноат корхонасининг таъсири ҳақида чурқ этилмайди, аммо ечим таклиф этиляпти. Овқат пари, девор изоляцияси тури, қалинлиги, иқлим, мавсум каби омиллар ҳам эътибордан четда қолади. 

«Ҳаво фильтри маиший маънода инсон саломатлигига кўмак қилиши мумкин, аммо тиббий жиҳатдан уни жиддий қабул қилиш керак эмас. Аввало, ҳавони ифлослантирувчи омиллар бартараф этилиши зарур», — дейди Стюарт. 

Унинг айтишича, ҳар бир хонадон эгаси хоналарда ҳаво алмашинувига қатъий риоя қилиши, чекиш оқибатида пайдо бўлаётган тутунни ҳайдаб чиқариши ва бошқа салбий омилларни дарҳол йўқ қилиши керак.



МАҚОЛА МАНЗУР КЕЛГАН БЎЛСА ДЎСТЛАРИНГИЗ БИЛАН ҲАМ БЎЛИШИНГ

МАЗКУР БЎЛИМДАН ЭНГ СЎНГГИ МАҚОЛАЛАР



Изоҳлар

Изоҳингиз учун раҳмат. Тез орада сайт маъмурияти уни кўриб чиқиб, чоп этади.
Изоҳ ёзиш

Биринчилардан бўлиб изоҳ қолдиринг!

Биз сизга дунёнинг гўзаллигини эслатиб турамиз. Ишдан, мактабдан ва кўчадаги бошқа юмушлардан ҳориб уйга қайтганингизда, сизни ҳаётнинг оддий ва одатий ташвишларидан бироз чалғита олсак, ютуғизмиз шудир бизнинг.
Яндекс.Метрика

© 2019 XABARDOR.UZ