Hayron qoldiruvchi 15 tajriba

  • 10:16 / 25.12.2014
  • 4770

Fizik tajribalar aks etgan videolavhalar gohida  eng qimmat blokbasterdan ko‘ra kishi e'tiborini o‘ziga ko‘proq tortadi. Quyida “YouTube” saytidan olingan, odamning ilm-fanga yana bir bor tasanno aytishiga sabab bo‘ladigan 15 ta videorolik keltirilgan.  

Inson tanasining anatomik tomografiyasi 

Ushbu videorolik erkak kishi tanasini o‘rganish paytida olingan tasvirlardan montaj qilingan. Bu erkak kishining murdasi Tselsiy bo‘yicha -71 gradus sovuqqacha jyelatinda sovitilgan, keyin yupqa qatlamlarga kesib chiqilgan. So‘ngra har bir qatlam suratga olingan. 

Tez tayyorlanuvchi qor

Natriy poliakrilati – bu oq rangdagi kukunsimon ko‘rinishdagi superabsorbent polimeridir. Unga suvga qo‘shilganda natriy ionlari ajralib chiqadi va zich o‘ralgan polimer zanjirlarini yoyib yuboradi. Natijada, sun'iy qorga o‘xshash modda hosil bo‘ladi. 

"Qahva" 

4-nitroanilid sulfat kislotasi hamda issiqlik bilan reaksiya kirishganda portlovchi polimerizatsiya sodir bo‘ladi. Oltingugurt ikki oksidi va suv past zichlikdagi qahva rangidagi ko‘pik hosil qiladi.

Sehrli qum 

Bu rolikda suvni itaruvchi aralashma bilan to‘yintirilgan qum ko‘rsatilgan. Bu qum suvga to‘kib yuborilgan taqdirda ham quruq holda qoladi. 

Yod soatlar

Reaksiya jarayonida aralashma avval oq sariq rangga, so‘ngra juda tez ravishda to‘q ko‘k rangga, so‘ngra esa yana rangsiz holatga o‘tadi; jarayon shunday ravishda bir necha marta takrorlanaveradi.

Fir'avn iloni

Fir'avn iloni deb, katta bo‘lmagan hajmdagi o‘zaro ta'sirga kiruvchi moddalardan ko‘piksimon mahsulotning paydo bo‘lishi bilan kechadigan bir qator reaksiyalarga aytiladi. Bu videoda biz simob rodanidini qizdirganda uglerod nitridining ko‘pirib ketishi jarayonini kuzatishimiz mumkin. U harakat paytida simob qora sulfidi (II)ni ushlab oladi, natijada sariq-qora rangdagi ko‘piksimon massa vujudga keladi. Natijada simob rodanidining bir bo‘lagidan sariq-qora rangdagi "ilon" chiqib keladi.

Ilon zahri bilan qonning o‘zaro reaksiyasi    

Ushbu videoda sut emizuvchi jonzot qoniga qora ilonning zahri tushganda nima sodir bo‘lishini ko‘rish mumkin.   

Jonlanib ketgan suyuqlik

Ferromagnit suyuqlik – bu magnit maydonidan ta'sirlanuvchi suyuqlikdir. Qoida bo‘yicha, u moylar va temirning mayda kukunlari aralashmasidan tayyorlanadi. Videoda magnit suyuqlik va kuchli neodim (kimyoviy element, oltinrang tusga ega bo‘lgan kumush-oq rangdagi kamyob metall) magnitlari bilan bog‘liq bo‘lgan to‘rtta tryuk aks ettirilgan.    

Shamni pilikdan chiqayotgan tutundan qanday yoqish mumkin

Ushbu videoda parafin bug‘larining qanchalik oson yonishi ko‘rsatilgan.  

Suvning bir lahzada muzlashi

Distillangan suvi bor butilkani 2–3 soat sovitgichga qo‘yib, siz bir lahzada uning ichidagi suyuqlikni muzga aylantirishingiz mumkin, buning uchun butilkaga urishning o‘zi kifoya qiladi. Distillangan suv tinch holatda taxminan -5 gradus sovuqqacha kristallanmaydi, biroq mexanik ta'sir ko‘rsatish (chayqatish) uning kristallanishiga olib keladi.

Soddagina elektrdvigatel     

Elektrodinamikaning bazaviy prinsiplari oddiy batareyka, magnit va mis simdan dvigatel yaratish tajribasini namoyish qiladi. 

Kvant levitatsiyasi

Ushbu video kvant levitatsiyasi (suv, mix va shu kabi narsalar ustida ularga tegmagan holda yura olish yoki uzoq vaqt havoda tayanchsiz muallaq tura olish) yoki kvant zabt etish nomi bilan mashhur bo‘lgan hodisani aks ettiradi. O‘ta yuqori o‘tkazgich ustida magnitlarning (yoki aksincha magnitlar ustida o‘ta yuqori o‘tkazgichlarning) bir joyda oddiygina muallaq turishidan farqli ravishda, bunda muallaq turgan jismni ixtiyoriy yo‘nalishda surish, egish, yuqoriga yoki pastga harakatlantirish mumkin. Videodagi uchuvchi disklar ko‘kish yoqut (sapfir)dan tayyorlangan, ular o‘ta yuqori o‘tkazuvchi keramika qatlami bilan qoplangan. O‘ta yuqori o‘tkazuvchi holatga ushbu material minus 185° S dan past haroratga sovitilganda o‘tadi. Buning uchun azotdan foydalaniladi. Bu disklar doimiy magnit maydoni domiga tushadilar.      

Folgadan tayyorlangan uchar kema

Ushbu videoda Bonn universiteti talabalarining oltingugurt geksaftoridi vannasi ustida uchuvchi alyumin folgadan tayyorlangan "kemasi" bilan o‘tkazilgan, o‘ziga e'tiborni tortuvchi tajribasi namoyish etilgan. 

 Suv oqimining egilishi

Videoda oddiy ko‘z bilan ilg‘ab bo‘lmaydigan jarayon aks ettirilgan. Uni faqatgina yuqori tezlikda suratga oluvchi kamera bilan olingan tasvirda ko‘rish mumkin. Tajriba davomida rezina shlang past chastotali ovoz chiqarish kolonkasiga dinamikka tegib turadigan qilib ulanadi. 23 Gs dan 25 Gs oraliqdagi chastotada ovoz chiqishi bilan tebranish suv oqimiga uzatiladi, natijada oqim g‘ayrioddiy shakllarga kiradi.