Kurt Vonnegut ijod va hayot haqidagi hikmatli so‘zlari

  • 16:06 / 06.02.2017
  • 7506

XX asrning afsonaviy amerika yozuvchisi Kurt Vonnegut maktublari — ijodkorlik, faoliyat va hayot haqida foydali maslahatlarga ega bo‘lishni istaganlar uchun as qatuvchi qo‘llanmadir.

Barcha qilyotgan ishlar har safar ham eng yaxshisi bo‘lavermaydi. Jamiyat va modaga qaramay, o‘zingiz to‘g‘ri deb hisoblagandek ish tuting. 

Kimdir menga talabalar davrasida chiqish qilmaslikni, buning o‘rniga mustaqil insonlar bilan vaqt o‘tkazishni maslahat berishi kerak edi. Men tezroq o‘sar edim. Kimdir menga ichish - urfda bo‘lishiga qaramay, xavfli va ahmoqona ekanligini aytishi kerak edi. Va yana, oliy ma'lmot haqida unutish, uning o‘rniga gazetaga borib ishlash lozimligini aytishi zarur edi. Bu esa aynan mening davrimda maqsadli va istiqboli baland bo‘lgan yosh yozuvchilar qilgan ishlardir. Hozir, albatta, siz universitetni bitirmay turib, gazetada ish topa olmaysiz. Bu esa juda yomon. 


O‘z chiziqlaringizni eging

Yolg‘izlikda ishlab san'atda buyuklikga erishib bo‘lmaydi: ijodkorlar bir xil fikrlaydigan insonlar bilan jamoa bo‘lib ishlashadi. Bu insonga madaniyatga o‘z hissasini qo‘shishi uchun katta miqdordagi jasoratni taqdim etadi. Bunday ish unga jangovar va jamoaviy ruh, bir qancha aqliy imkoniyatlar va eng muhimi - o‘z dunyoqariashiga bo‘lgan ishonchni beradi. Ishonchim komilki, barcha nuqtai nazarlarni e'tiborga oluvchi, rahmdil, yumshoq kishilar san'atda muvaffaqiyatga erisha olmaydi. 

Ayzek Azimov bir kuni yozuvchi uchun eng muhim narsa - o‘ziga bo‘lgan ishonch ekanligini aytgan edi. Siz qolganlar ham ishonishi uchun o‘z g‘oyalaringizga ishonishingiz lozim. 


Ota-onalarning maslahatlari haqida

Ota-onalar har doim bizlarga eng yaxshisini tilashadi. Biroq ular xolismi yoki hayotga bo‘lgan qarashlarini bizlarga singdirishga harakat qilishadi?

Ota-onalarningko‘plab maktublarida o‘z ushalmagan orzulari yaxshi maslahatlar bilan berkitilgan bo‘ladi. Mening bu borada maslahatim: kimgadir sizga xorijiy til o‘rgatishi uchun haq to‘lang, u bilan haftasiga ikki, uch marotaba uchrashing va suhbatlashing. Shuningdek, sizni musiqa asbobini chalishga o‘rgata oluvchi kishini toping. Bu maslahatni meni hali tirikligim sayoz va bema'ni qilib ko‘rsatadi. Agarda u biroz bo‘lsa-da yaxshi bo‘lganida, men o‘zim foydalangan bo‘lar edim. 


Bir xillik inqirozi haqida

Ijodkor inson uchun nafaqat o‘z asari, balki o‘ziga ham ishonishi muhimdir. Axir asar muallifning bir qismini aks ettiradi. 

Qobiliyat — bu jodu. Mening fikrimcha, insonlarni ko‘rganimda ularning iqtidorini izlayman. Foydali ko‘nikmalarga ega va ahamiyatli ishlarni qiluvchi shaxslarni eng kuchli ong sohiblari, deb hisoblayman.

 

San'at – muloqot oynasi

Yozuvchi, rassom, muhandis yoki musiqachi — o‘z asarlarining yuzi ekanligini unutmasligi lozim. 

San'at asarini idrok etish — bu ijtimoiy faollik. Siz yoki vaqtingizni chog‘ o‘tkazasiz, yoki yo‘q. Siz nima sababdan shundayligini tushuntirishingiz shart emas. Siz umuman hech nima deyishingiz kerak emas. Surat yoki naqshni yoqtiruvchi insonlar kamdan-kam holda rassomni bilmay turib, bu ishni qilishlari mumkin. Buning sabablari ilmiy emas, ijtimoiydir. Har bir san'at asari — bu ikki inson o‘rtasidagi dialogdir, shu sababli, kim bilan suhbatlashayotganingni bilishing juda muhim. Biz muallifini bilmaydigan bironta ham sevimli yoki qadrli asarimiz deyarli yo‘q. Aksincha, biz hattoki san'at asariga qarab turib, rassom hayoti haqida ko‘p fikrlarni aytishimiz mumkin. Ishonch bilan ayta olamanki, hech bir san'at asari dastavval muallifga bo‘lgan e'tiborsiz jiddiy e'tibor qarata olmaydi. 

O‘qituvchining o‘rni haqida

Ustoz — talaba rivojlanishida muhim shaxs. U o‘z o‘quvchisini bog‘bon o‘z gullarini qattiq chiziqqa tortmay, mehr bilan o‘stirgani kabi ulg‘aytirishi lozim.

O‘zining yozuvchilik qobiliyatlarini ko‘rsata olishi uchun talabaga ikki yil yetarlidir. Semestr yoki yillab cho‘ziladigan o‘quv dasturlari talabaning o‘sishi uchun yetarlicha vaqt bermaydi. O‘qituvchi talabasiga yozishni o‘rgatishi emas, balki yozuvchi bo‘lishiga faqat yordam berishi kerak. O‘qituvchi shogirdi kim bo‘lishni istashini tushunishi va unga aynan shunda ko‘maklashishi keraak. Talabani shafqatsizlarcha egallay olmaydigan kasbiga yo‘naltirish mumkin emas. U faqat kim bo‘la olsa, shunga aylanadi.