No‘xat yeyish uchun sabablar

  • 11:19 / 09.12.2015
  • 19828

Yashil no‘xatni bilmaydigan inson bo‘lmasa kerak. U insoniyatning eng qadimiy o‘simliklaridan biri hisoblanadi. Qadimda yashil no‘xat asosan Himolay tog‘i etaklari atrofida tarqalgan. Hozirda bu foydali o‘simlik dukkakli o‘simliklarning eng mashhuri va sevimlisi sifatida mo‘'tadil hamda subtropik iqlimli hududlarda yetishtiriladi. Loviyadan farqli ravishda o‘rta asrlardan boshlab yashil no‘xat yengil hazm bo‘luvchi oziq-ovqat mahsuloti sifatida keng tarqalgan.

Shifobaxsh xususiyatlari

Yashil no‘xat to‘yimli dukkakli o‘simlik hisoblanadi. U salomatlik uchun zarur bo‘lgan ma'danlar, mineral, vitamin va antioksidantlarga boydir. Loviya va qora qoshli no‘xatga nisbatan yashil no‘xat kam kaloriyali hisoblanadi. Yuz gramm yashil no‘xatda 81 kilokaloriya mavjud. Shuningdek, yashil no‘xat tarkibida xolesterin bo‘lmaydi. No‘xat - oqsil va klechatka manbai sanaladi.

Yangi no‘xat donachalarida foliy kislotasi miqdori ko‘p bo‘ladi. Yuz gramm no‘xatda 16 mikrogramm yoki foliy kislotasi kundalik iste'mol me'yorining 16 foizini tashkil qiladi. Foliy kislotasi DNK hujayralari sintezi uchun zarur hisoblangan V vitaminiga boy bo‘ladi. Shuningdek, yangi yashil no‘xat donachalarida askorbin kislotasi (S vitamini) ko‘p miqdorni tashkil qiladi. Ya'ni yuz gramm yashil no‘xat tarkibida 40mg S vitamini (kundalik iste'mol tavsiyasi 67 foiz) mavjud. S vitamini inson tanasining yuqumli xastaliklarga nisbatan immunitetini oshiradi.

Meva-sabzavot, xususan dukkakli o‘simliklarda inson organizmidagi xolesterin miqdorini me'yorlashtiruvchi xususiyat mavjud. Jumladan, yashil no‘xat K vitaminiga ham boy dukkakli o‘simlik sanaladi. Yuz gram yashil no‘xat tarkibida 24,8 mikrogramm (kundalik iste'mol me'yorining 21 foizi) K vitamini (filloxinon) mavjud. Tadqiqotlarga ko‘ra, K vitamini suyak hujayralarining osteoropik faolligini oshiradi va suyaklar shakllanishida muhim rol o‘ynaydi. Yashil no‘xat alsgeymer xastaligining rivojlanishini sekinlashtirish xususiyatiga ega, degan taxminlar ham uchraydi.

Shuningdek, yashil no‘xat tarkibida teri salomatligi, ko‘rish qobiliyati uchun zarur bo‘lgan A vitamini ham yetarlicha mavjud. Bundan tashqari, foydali vitamin va antioksidantlar manbai sifatida yashil no‘xat o‘pka va og‘iz bo‘shlig‘i saratoni xastaligining oldini olishda yordam beradi. 

Tanlash va saqlash

Hech qachon sarg‘aygan va bujmaygan yashil no‘xatni xarid qilmang. Sotib olayotganingizda no‘xat donachalarining rangi va turishiga ahamiyat bering. Muzlatilgan yashil no‘xatni bir necha oy mobaynida saqlash mumkin. Og‘zi yopiq idishda esa sovutgichda ikki yoki uch kun saqlash mumkin. Konservalangan yashil no‘xatni iloji boricha tezroq ishlatib yuboring.

Ozuqaviy qiymati

AQSh qishloq xo‘jaligi departamenti — Nutrition And You ma'lumotlariga tayanilgan holda, yuz gram yashil no‘xatning ozuqaviy miqdori keltirilgan. Qavs ichida kundalik iste'mol me'yori foiz hisobida berilgan.

Umumiy ma'lumotlar:

Energetik qiymati — 81 kilokaloriya (4%);

uglevodlar14,45 gramm (11%);

oqsil5,42 gramm (10%);

yog‘lar0,40 gramm (2%);

xolesterin — 0 milligramm (0%);

taom tarkibiga kiruvchi kletchatka — 5,1 gramm (13%).

 

Vitaminlar:

foliy kislotasi (V9 vitamini) — 65 mikrogramm (16%);

nikotin kislotasi (V3 vitamini) — 2,090 milligramm (13%);

pantoten kislotasi — 0,104 milligramm (2%);

piridoksin (V6 vitamini) — 0,169 milligramm (13%);

riboflavin (V2 vitamini) — 0,132 milligramm (10%);

tiamin (V1 vitamini) — 0,266 milligramm (22%);

A vitamini — 765 xalqaro birlik (Me, IU) — 25,5%;

S vitamini — 40 milligramm (67%);

Ye vitamini — 0,13 milligramm (1%);

K vitamini — 24,8 mikrogramm (21%).

 

Elektrolitlar:

natriy — 5 milligramm (<1%);

kaliy — 244 milligramm (5%).

 

Minerallar:

kalsiy — 25 milligramm (2,5%);

mis — 0,176 milligramm (20%);

temir — 1,47 milligramm (18%);

magniy — 33 milligramm (8%);

marganets — 0,410 milligramm (18%);

rux — 1,24 milligramm (11%).

 

Fitonutriyentlar:

beta-karotin (ß-karotin) — 449 mikrogramm;

beta-kriptoksantin (ß-kriptoksantin) — 0 mikrogramm;

 

lyutein-zeaksantin — 2477 mikrogramm.

Teglar