Ўзбекистон нега ёш сайёҳлар учун жозибадор эмас?

Саёҳат 29-11-2018

Сўнгги икки йилда (ҳа, айнан шу ўтган 24 ой ичида) Ўзбекистон туризмининг салоҳияти бўй кўрсатиб, ҳукумат индустрия ортидан мўмай даромад топишни ўйлаб қолди. Тўғри-да, сайёҳларни Ўзбекистондаги барча нарса қизиқтиради: очиқ осмон остидаги музей-шаҳарлар, миллий таомдан тортиб этно-фольклор ўйинлар, диний қадамжолар, экотуризм, қўйингки, ҳамма томонлама туризмнинг истиқболи баланд.

Жорий йилнинг 9 ойлик статистик маълумотларига кўра, мамлакатга 3 млн. 900 мингдан ортиқ сайёҳ ташриф буюрган. Бу кўрсаткич ўтган йилнинг шу даврига нисбатан икки бараварга  (1 млн. 888 минг) кўпайди. Аммо бир савол ўйлантирадики, унинг моҳиятида қалтислик жиҳати ҳам бор - турист деганда кимни тушунишимиз керак?

Ўзбекистон Республикаси Бош вазири ўринбосари Азиз Абдуҳакимов бунга қадар Туризмни ривожлантириш қўмитасига раҳбарлик қилган пайтлар қизиқ гапни айтганди: “Масалага жиддийроқ назар ташласак, 70-80 фоиз туристлар оқими қўшни давлатлардан кириб келаётган меҳмонлар ҳиссасига тўғри келади. Табиийки, уларнинг барчаси меҳмонхонада тунамайди, кўпинча саёҳат бир кунлик бўлади”.

Демак, Жаҳон туризм ташкилоти методологияси асосида ҳисобланган рақамлар бизни қониқтирмайди. Гап шундаки, бизни меҳмонхонада тунаб, ресторанларда овқатланадиган, қайтишда сувенир сотиб олиб, суратларини ижтимоий тармоққа жойлайдиган сайёҳлар қизиқтиради. Абдуҳакимовнинг фикрича, 2017 йил, аслида, 200 минг атрофида сайёҳ Ўзбекистонга келганди. Статистиканинг қай услубда, ким учун ва нима учун тузилиши кейинги масала, ҳақиқат шуки, кўҳна Мовароуннаҳр ўз салоҳиятига мос миқдордаги сайёҳларни айни пайтда жалб эта олмаяпти.

Танганинг иккинчи томонида эса бошқа манзара пайдо бўлади: ана шу келган чет элликларнинг ҳам аксарияти 35 ёшдан катта бўлган шахслардир. Ўзбекистон ёш саёҳатчилар учун жозибадор эмасми?

Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси бошқарма бошлиғи Ўткирбек Холбадаловнинг айтишича, туристларнинг 7 фоизи узоқ хорижий мамлакатлар, 8 фоизи МДҲ мамлакатлари (асосан, Озарбойжон, Арманистон, Молдова, Россия ва Украина), қолган 85 фоизи эса қўшни республикалар ҳиссасига тўғри келмоқда.

“Нима учун бундай катта кўрсаткич яқин мамлакат фуқаролари ҳисобига бойитилмоқда, деган савол пайдо бўлиши табиий. Маълумки, узоқ масофа босиб келган кўпчилик туристлар 2-3 кун ичида саёҳатини тугатиб қайтиб кетишни истамайди. Турист учун энг қулай саёҳат нуқтаси яшаб турган жойидан 4 соат узоқликда бўлгани маъқул. Шунинг учун хорижий меҳмонларнинг катта қисми қирғиз, тожик, қозоқ ва туркман фуқароларидан иборат. Таққослаш учун, Қозоғистонда бу рақам умумий миқдорнинг 89 фоизини, Грузияда эса 87 фоизни қамраб олган”, дейди у.

Лекин асл ҳолатни ҳисобга олсак, Қозоғистон фуқароларини Хитой, Россия, Ўзбекистон ва Қирғизистонда яшовчи фуқаролар билан яқин қариндошлик алоқалари боғлаб туриши, “кулранг” бизнес турлари бўйича ташрифлар ҳам туризм категориясида ҳисобланмоқда.

“Асосан 45-55 ёшли туристлар юртимизни зиёрат қилишади. Умумий соннинг 22 фоизи 19-30 ёшлилар, 52 фоизи 31-55 ёшдагилар, 55 ва ундан юқори бўлган туристлар 19 фоизни ташкил қилади. 2010 йил хорижий меҳмонларнинг ўртача ёши 60 бўлган бўлса, ҳозир 45 ёшга пасайди. Бу туристик салоҳиятимиз ошиб бораётганлигидан далолатдир”, дейди қўмита вакили.

Сўнгги олти йил ичида сайёҳларнинг ўртача ёши пасайган бўлса, бу вақт оралиғида нимадир ижобий ўзгаришлар бўлди, демак, ёш европалик жуфтлик ҳам, япониялик талабалар ҳам Ўзбекистонга қизиқиш тайин. Бунинг учун хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш, айниқса, электрон платформалар орқали хизматларни таклиф этиш ҳақида бош қотириш лозим. Мана шу нуқтада бизнинг муаммоларимиз бошланади.

1. Реклама ва авиакомпания

Ҳар қандай ёш сайёҳ қарорларни бир зумда қабул қилади, саёҳатга кутилмаганда отланишни хуш кўради. Узоқ ўйлаб ҳам ўтирмай, интернетни кавлайди ва шунинг ўзи етарли. Минг афсуски, хорижий сайтларда “Ўзбекистон” сўзи жуда кўп салбий хабарлар билан боғланади. Бу гўшанинг гўзалликлари қолиб, мамлакат имижига мос келмайдиган суратлар пайдо бўлади. Бирор туристик фирма ё агентлик мунтазам ахборот улашиш платформасига эга эмас. Бундан ташқари, Ўзбекистонга исталган пайтда бирдан йўл олиш мураккаб вазифа. Тўғри, чет элликлар учун виза тартиби анча соддалаштирилди, электрон виза олиш имкони мавжуд. Шунга қарамай, парвозлар мунтазам эмас. Умуман “Ўзбекистон ҳаво йўллари”дан ташқари айрим бир компанияларни қаторга қўшмасак, Тошкент халқаро аэропорти бошқа хорижий самолётни кўрмади. Рейсларга чипта сотиб олиш, масофадан туриб масалаларни ҳал этиш ҳам мураккаб.

2. Банд этиш ва таклифлар

Аэропортдан чиқиб келган ҳар қандай меҳмон ўзининг исми ёзилган таблиғ кўтарган ҳайдовчига дуч келишни истайди. Йўқ, Тошкентда аксинча бўлиши табиий ҳолатга айланди-ку: уларни меҳмондан кўпроқ пул “шилиб” олишни истаган “бомбилалар” кутяпти.

Бу манзара бошқача бўлиши ҳам мумкин эди. Масалан, Uber каби хизмат кўрсатиш бўйича халқаро электрон платформаларни Ўзбекистонда ишлашига шароит яратиш керакдир, MyTaxi каби миллий компанияларнинг униб-ўсиши учун имтиёзлар талаб этилар.

Сайёҳларга йўл-йўриқ кўрсатиб, меҳмонхона топиб берадиган Booking иловаси маҳаллий қўноқлар билан яхши интеграциялашмаган. Умуман, хорижий меҳмонлар учун, ҳукумат қарори билан, қулай шароит ва нархларда жой таклиф этувчи ҳостеллар кўпайди, аммо улар ҳақида маълумот берувчи мобиль иловалар кам.

3. Пластик карта ва нақд пул

Хорижий меҳмонда маҳаллий валюта бўлмайди, табиийки, у валюта айирбошлаш шохобчасига югуради. Банк муассасаларидан ташқари бундай хизмат, хорижий ҳар қандай давлатда учрагани каби, хусусий шохобчалар орқали тақдим этилмайди. Яъни, пулни айирбошлаш учун пункт қидириб юравериш жонга тегади, бунинг устига тунги соатларда кўчада бундай шохобча ишламайди. Халқаро пластик карталар ҳам ҳар қандай хизмат кўрсатиш марказида қабул қилинмайди. Рақамли пулни нақдлаштириш учун банкомат қидириб топиш, валюта айирбошлаш шохобчасини топишдан қийин.

Шунча қийинчилик турганда, қайси ёш сайёҳга Ўзбекистонга келиб, унинг тарихига маҳлиё бўлиш ёқади? Ваҳоланки, у қийинчиликлардан ўтиб, маррага етиб бориш ўйинида иштирок этмоқчи эмас.

Ўткирбек Холбадаловнинг фикрича, ёш сайёҳларни ҳам ром этишнинг турли йўллари мавжуд.

“Энг аввало, хизмат кўрсатиш объектлари 24 соат давомида тинмай фаолият юритиши лозим. Экстремал туризм, экотуризм, шоппинг туризм каби йўналишлар янада ривожлантирилиши туристлар оқимига ижобий таъсир этади. Бу каби ишларни амалга ошириш жуда катта маблағни талаб этади ва бунда хориж инвесторларига қатор имтиёзлар бериш кўзда тутилмоқда.

Бизда амалий ҳаракатлар аллақачон бошлаб юборилган. Жумладан, Тошкент вилояти, Бўстонлиқ туманида тоғ-чанғи курорти қуриляпти ва декабрда фойдаланишга топширилади. Экстремал туризм потенциалини ошириш эвазига ёш туристларни кўпроқ жалб қилиб қилишга эришамиз. Бизда етарли шароитлар бор. Биргина мисол: юртимиз тоғлари АҚШнинг Техас тоғлари каби тикка кўринишда. Бу сколалазингга қизиқувчи ёшларни чақиради. Бу бўйича кенг хизмат турини таклиф қилолсак, янаям кўпроқ турист ташриф буюради.

Шунингдек, яна бир амалий тадбирлардан бири – 2019-2025 йилларда ўзбек туризмини ривожлантириш стратегияси устида иш олиб боряпмиз. Шу йиллар мобайнида туристлар оқимини ошириш учун нима қилиш керак, деган масала кўндаланг қўйилади. Туркиялик ҳамкасбларимиз билан биргаликда концепцияни тайёрлаяпмиз. Туризм салоҳиятини юқори поғонага олиб чиқиш учун Туркия тажрибасини кенг қўллашни мақсад қилганмиз”, дея маълум қилди Туризмни ривожлантириш қўмитаси расмийси.

Начора, ҳозирча шулар билан кифояланамиз. Бизнингча, электрон платформаларда ишловчи иловалар ва маҳаллий хизмат кўрсатиш соҳасининг интеграциялашуви катта маблағ ва куч талаб этмайди. Бунинг учун ирода ва ҳаракат зарур.

Алишер Рўзиохунов , Муҳаббат Маъмирова



МАҚОЛА МАНЗУР КЕЛГАН БЎЛСА ДЎСТЛАРИНГИЗ БИЛАН ҲАМ БЎЛИШИНГ

МАЗКУР БЎЛИМДАН ЭНГ СЎНГГИ МАҚОЛАЛАР



Изоҳлар

Изоҳингиз учун раҳмат. Тез орада сайт маъмурияти уни кўриб чиқиб, чоп этади.
Изоҳ ёзиш

Биринчилардан бўлиб изоҳ қолдиринг!

Биз сизга дунёнинг гўзаллигини эслатиб турамиз. Ишдан, мактабдан ва кўчадаги бошқа юмушлардан ҳориб уйга қайтганингизда, сизни ҳаётнинг оддий ва одатий ташвишларидан бироз чалғита олсак, ютуғизмиз шудир бизнинг.
Яндекс.Метрика

© 2018 XABARDOR.UZ