Sayohatlar olamini butunlay o‘zgartirgan 8 ayol

  • 10:31 / 23.03.2019
  • 6260

Barcha sarguzasht romanlarining bosh qahramonlari deyarli har doim erkaklar. Biroq tog‘ cho‘qqilarini zabt etgan, yangi mamlakatlarni kashf qilgan, yer sharini aylanib chiqqan ayollar ham bor. Bugun o‘tmish va kelajakning sakkiz nafar aql bovar qilmas ayollari haqida hikoya qilamiz.

Janna Barre — dunyo bo‘ylab suvda sayohat qilgan ilk ayol

1766-1769 yillarda botanik va tadqiqotchi Janna Barre dengiz bo‘ylab sayohatga otlangan ilk ayolga aylandi.

Janna o‘spirin yigit qiyofasiga kirib, ismini erkakcha Janga o‘zgartirdi (o‘sha vaqtda ayollar kemaga qo‘yilmagan) va Étoile kemasiga chiqdi. Bunday jasur harakat ilmiy maqsadlar uchun amalga oshirilgan: botanik sifatida u o‘simliklar namunalarini terish va atrof-muhitni kuzatish bilan shug‘ullangan.

Izabella Berd — Qirollik geografiya jamiyatining a'zosiga aylangan ilk ayollardan biri

XIX asrda britaniyalik yozuvchi-sayyoh, fotograf Izabella Berd muhim kashfiyotlarni amalga oshirdi.

Sog‘lig‘i yomon bo‘lgani, xavfli joylar va vaqti-vaqti bilan mahalliy aholining hujumi sabab qochish zaruriyati mavjudligiga qaramay, Izabella dunyoni tadqiq etish va o‘z sarguzashtlarini keksalik davriga qadar hujjatlashtirishni davom ettirdi.

Natija qanday deysizmi? U tashrif buyurgan joylar haqidagi qimmatli kitoblar: Xitoy, Eron, Havayi, Kurdiston, Hindiston bu yerlarning bari uning shaxsiy suratlarida aks etgan.

Uning ishlari muhim bo‘lgani sabab 1892 yilda Berd Qirollik geografiya hamjamiyatiga kirdi. Shu tariqa bu kabi yuksak unvonga ega bo‘lgan tarixdagi ilk ayolga aylandi.

Nelli Blay — 80 kundan kam vaqt ichida butun duyoni aylanib chiqqan ayolga aylandi

«Dunyo bo‘ylab 80 kun» kitobi haqida eshitganmisiz? Albatta eshitgansiz.  Dunyoni 72 kun ichida aylangan ayol haqida-chi? Eshitmagan bo‘lsangiz kerak.

Nelli Blay kabi mashhur amerikalik jurnalist Elizabet Kokran gazetaga mashhur kitobdagiga qaraganda kamroq vaqt davomida dunyo bo‘ylab sayohat qilish loyihasini taqdim etdi. G‘oya barchaga manzur bo‘ldi. Biroq buni erkak kishi amalga oshirishiga qaror qilindi.

Ammo Nelli bunga rozi bo‘lmadi. Nelli 1889 yilda sayohatga otlandi va 72 kun ichida dunyo bo‘ylab eng tez sayohat qilish bo‘yicha jahon rekordini o‘rnatdi.

Enni Londonderri — dunyo bo‘ylab velosipedda sayohat qilgan ilk ayol

Kimdir «Dunyo bo‘ylab 80 kun» kitobi unga ishtiyoq berganiga ishonadi. Boshqalar esa u erkaklar bilan ayol kishi 15 oy davomida velosipedda sayohat qilishi va o‘zini mustaqil ravishda ta'minlay olishi bo‘yicha bahs boylagan deyishadi.

Sabab qanday bo‘lishidan qat'i nazar, Enni 1894 yilda turmush o‘rtog‘i va uch nafar farzandini tashlab, Bostondan chiqib ketgan. Amerikadan Fransiyaga, keyin O‘rta Osiyo, Xitoy va boshqa mamlakatlarga yo‘l olgan.

Ayol uyiga roppa-rosa 15 oydan keyin qaytgan. Pul masalasi nima bo‘lgan deysizmi? Bahsning bu qismi bo‘yicha ham g‘olib bo‘lgan. Enni intervyular berib, ommaviy axborot vositalari diqqatini o‘ziga jalb etib, butun dunyodan homiylarga ega bo‘lgan.

Latviyadan kelgan immigrant yahudiy sifatida Enni (familiya Koen Kopchovski) antisemitizm va rasizmga ham qarshi kurashgan.

Ameliya Erxart — Atlantika okeanini mustaqil uchib o‘tgan ilk uchuvchi ayol

1921 yil 3 yanvarda Kanzasda tug‘ilgan Ameliya uchuvchilik bo‘yicha ilk mashg‘ulotda ishtirok etdi. 1928 yilning iyunida u Atlantika okeanini uchib o‘tgan ilk ayolga aylandi. U Kanadadagi  Nyufaunlend manzilgohidan uchib ketdi. 21 soatdan keyin Atlantikaning qarama-qarshi qirg‘og‘i, Uelsdagi Barri-Portga qo‘ndi.

Agar bu yutuq yetarli bo‘lmasa, 1932 yilda u Atlantikani bir o‘zi kesib o‘tgan ilk ayol (dunyodagi ikkinchi odam)ga aylandi. Bu bilan ham chegaralanmadi. Ameliya Tinch okeanini yolg‘iz kesib o‘tgan ilk ayol, Meksikadan Nyuarkka uchgan ilk yolg‘iz uchuvchiga aylandi.

Qayg‘uli jihati, uning sayohati 1937 yilda butun dunyoni uchib o‘tish vaqtida poyoniga yetdi. Samolyoti g‘oyib bo‘ldi, Ameliyani dom-daraksiz ketgan deya e'lon qilishdi.

Sheyla Makdonald — Kilimanjaroga ko‘tarilgan ilk ayol

22 yoshida Sheyla ayollar orasida birinchi bo‘lib Kilimanjaro tog‘iga otlandi.

1927 yilda Sheyla va uning hamrohi dunyodagi eng baland qoyaga chiqishni amalga oshirishni boshladilar. Yosh qiz ko‘tarilishni bir o‘zi davom ettirgan, erkak esa charchagani sabab yengilgan.

Ko‘plab ayollar undan o‘rnak olishdi. Masalan, Kristina Shou Madson ayollar orasida qoyaga eng tez – 6 soat 52 daqiqa 54 soniyada ko‘tarilish bo‘yicha rekord (hozirga qadar bu rekordni hech kim o‘rnatmagan) o‘rnatdi. Afrikadagi eng baland cho‘qqiga ko‘tarilgan eng yosh qiz esa Montana Kenni bo‘lgan. U o‘sha vaqtda 7 yoshda (2018 yil) bo‘lgan.

Kristina Xoynovskaya-Liskevich — Yerni yelkanli qayiqda bir o‘zi aylanib chiqqan ilk ayol

1978 yilning mart oyida Kristina Xoynovskaya-Liskiyevich turmush o‘rtog‘i tomonidan yasalgan yelkanli qayiqda Kanar orollaridan chiqib ketgan.

400 kun o‘tgach, 3000 dengiz milini bosib o‘tgach, polyak ayoli butun dunyoni yelkanli qayiqda bir o‘zi aylanib chiqqan ilk ayolga aylandi.

Naomi Jyeyms uning ortidan bordi, biroq yo‘lni Kristinadan ikki oy keyin yakunladi. O‘sha vaqtdan boshlab ko‘pchilik polyak ayolining jasoratini takrorlagan.

Laura Dekker sayohatga 14 yoshida otlangan,  unga eng yosh ayol uchun yangi jahon rekordini o‘rnatishga  bir yildan ortiq vaqt kerak bo‘ldi.

Jyessika Nabongo — dunyoning (deyarli) barcha mamlakatlariga tashrif buyurgan ilk qora tanli ayol

Amerikada tug‘ilgan ugandalik qiz Jyessika Nabongo dunyodagi barcha mamlakatlarga borgan ilk qora tanli qizga aylanish vazifasini bajarishni o‘z oldiga maqsad qildi.

156 ta mamlakat ortda qoldi, bor-yo‘g‘i 39 mamlakatga borishi zarur. Shunday ekan, u oktabr oyida o‘z maqsadiga erishishi lozim.

Teglar