Starbucks: jahonga mashhur brendning muvaffaqiyati tarixi, sirlari va qora tomonlari

  • 04:08 / 10.11.2014
  • 3717

"Starbucks"ga 1971 yilda San-Fransisko universitetining uch bitiruvchisi – ingliz tili o‘qituvchisi Djyerri Bolduin, tarix o‘qituvchisi Zev Sigl va yozuvchi Gordon Boukerlar asos solganlar. Hammasi ularning umumiy tanishi, Peet’s Coffee & Tea qahvaxonasining egasi Alfred Pit ularni qahvani qanday qilib to‘g‘ri qovurishga o‘rgatishidan boshlandi. Shundan keyin bu uchlik qahva biznesini yaratish fikri bilan yondilar hamda unga asos soldilar. 1984 yilga kelib ularning biznesi shunchalik rivojlanib ketdiki, ular Pitning qahvaxonasini ham sotib oldilar.

Hozirda kompaniyada bu uchlikdan hech biri qolmagan. Ular o‘zlariga tegishli bo‘lgan aksiyalarni allaqachon sotib yuborganlar. So‘z orasida, qahvaxonaning nomi boshqacha bo‘lishi ham mumkin edi. Bu qahvaxona asoschilarining o‘ylariga kelgan birinchi nom Cargo House bo‘lgan. Lekin bu uchlikning bir a'zosi ST harflariga boshlanuvchi brendni yo‘lga qo‘yish osonroq bo‘ladi, deb qolganlarini darrov bu o‘ydan voz kechishga ko‘ndirdi. Nima uchun aynan shu harflar bilan boshlanishi kerakligini hech kim durustroq tushunmadi, lekin Gordon Bouker shu zahotiyoq mos nomni qidirishga tushib ketdi. Javobni esa yozuvchi AQSh xaritasidan topdi: uning ko‘zi Starbo (Starbo) shaxtyorlar shaharchasining nomiga tushib qoldi. Keyinchalik uni Starbucks gacha kengaytirishga qaror qilindi.

Biroq, bu nomning kelib chiqishining boshqa taxmini ham bor. Unga ko‘ra, qahvaxona boshidanoq "Mobi Dik" romanidagi "Pekod" kit ovlovchi kemasining nomini olishi kerak edi, ammo qahvaxona asoschilari bu asardagi bosh qahramon kapitan Axavaning yordamchisi Starbakning nomi ma'qulroq, deb qaror qilishdi. Starbucks ning dastlabki logotopida dengiz parisi ko‘kragi ochiq tarzda tasvirlangan edi.

Qahvaxona faoliyati davomida uning logotipi bir necha marta o‘zgartirildi. Faqatgina dengiz parisi o‘zgarishsiz qoldi. Bu logotipga ikki dumli dengiz parisi tasvirlangan eski norveg gravyurasi asos qilib olingan edi. Bu bilan uning asoschilari o‘zlarining qahvaxonlarining dengiz parisiga o‘xshab o‘ziga rom qiluvchi jihati bor, deb ko‘rsatmoqchi bo‘lishgan bo‘lsa kerak.

Dastlab Starbucks tayyor damlangan qahva sotgan emas. Starbucks ning birinchi do‘koni 1971 yilda Sietlda ochilgan. Biroq u yerda yangi damlangan qahva sotilmas edi. Dastlab Starbucks qovurilgan qahva donlari va qahva ichimligini tayyorlash uchun mo‘ljallangan jihozlarni sotish bilangina shug‘ullangan.

Keyinchalik, chakana savdo bo‘yicha direktor bo‘lib tayinlangan Govard Shuls do‘konlarda damlangan qahvani ham sotishni taklif qildi. Biroq kompaniyaning rahbariyatiga bu fikr yoqmadi. Natijada Shuls 1986 yilda kompaniyani tark etdi va Giornale brendi bilan faoliyat ko‘rsatuvchi bir necha do‘konlarni ochdi. U yerda tayyor damlangan qahva ham sotilar edi. Uning ishlari yuqoriga cho‘qqilab ketdi va tez orada u Starbucks ni sotib oldi hamda uning qahvaxona shaklida faoliyatini boshlashiga asos soldi. Ba'zi Starbucks qahvaxonalarida inson oshqozoni hajmidagi qahva ichimligi porsiyalari sotiladi.

Avvallari Starbucks ishlab chiqarish liniyasida 4 xildagi – past (240 ml), baland (350 ml), Grande (480 ml) va Venti (590 ml) stakanlari bor edi. Kompaniya rahbariyati bu bilan to‘xtab qolishni istamadi va 2011 yilda 910 ml hajmdagi ichimlikni o‘ziga sig‘dira oladigan Trenta stakanini ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘ydi! Axborot uchun, katta odamning oshqozoni 899 ml hajmdagi suyuqlikni sig‘dira oladi. Qahvaxonaga tashrif buyuruvchilar unda, qoida bo‘yicha, 10 minutdan 20 minutgacha o‘tirishlari va vaqti-vaqti bilan xojatxonaga borishlarini hisobga olsa, ular bunday hajmdagi ichimlikni iste'mol qilishning uddasidan chiqadilar.

Starbucks doimo ta'mni yaxshilash ustida tajribalar olib boradi. Oldingi yili Xellouin bayramiga Starbucks da qovoq ta'mli qahva paydo bo‘ldi. Buning ustiga, bu ichimlik yetarlicha ommaviylashib ketdi. Qahvaxona bunda to‘xtab qolishni istamadi va pivo ta'mli latte (sutli qahva) ishlab chiqarishni boshladi. Dark Barrel Latte lattesi oddiy qahvaga o‘xshab iliq holda ham, frappuchchino (sovuq holda tortiladigan qahva ichimligi) kabi sovuq holda ham tayyorlanishi mumkin.

Grande stakanidagi qahvada energetik ichimliklardan 5 marotaba ko‘p kofein bor. Olimlar katta yoshdagi sog‘lom kishining bir kundagi kofein iste'mol qilish me'yori 400 mg ni tashkil qilishini aniqladilar. Starbucks Grande stanakining o‘zida bu moddadan 415 mg miqdorda saqlanadi. So‘z orasida, Red Bull energetik ichimligida bor-yo‘g‘i 80 mg kofein saqlanadi.

Xitoyda Starbucks ning 1909 shaxobchasi faoliyat yuritib, ularda qahva ichimliklari eng qimmat narxda sotiladi. Bu yerdagi qahvaxonalar boshqa davlatlardan tushadigan umumiy daromaddan ko‘proq foyda keltiradi. Biroq bu hol yana shu bilan tavsiflanadiki, Londonda bir finjon qahva $3.81 tursa, Xitoyda unga yana 1 dollar qo‘shimcha haq to‘lashga to‘g‘ri keladi.

Teglar