---

Aksariyat kishilar kompyuterni asosan sichqoncha yordamida boshqaradilar. Biroq ayrim amallarni klaviatura yordamida ham bajarish mumkin. Quyida har bir kompyuter foydalanuvchisi bilishi lozim bo‘lgan "qaynoq klavish"lar haqida ma'lumot beramiz.

Ularning aksariyati Ctrl, Alt, Shift, Tab va «Windows» klavishlari orqali ishlaydi. Dastlabki to‘rtta klavishni topish oson, «Windows» klavishi esa klaviaturaning pastki chap burchagida, Ctrl va Alt klavishlari orasida joylashgan.

 

«Windows» operatsion tizimi

«Windows» — bir marta bosilsa "Pusk" (Start) menyusi ochiladi, klaviatura strelkalari yordamida menyu ichida harakatlanish mumkin.

«Windows»+E —"«Windows» provodnik" (Explorer) ochiladi;

«Windows»+D — ekrandagi barcha oynalar pastga tushadi yoki barcha pastdagi oynalar ochiladi.

Alt+Tab — Alt va Tab klavishlarini teng bosib ochiq turgan oynalarga navbat bilan o‘tish mumkin.

«Windows»+Tab — Alt+Tab bilan bir xil vazifani bajaradi, lekin chiroyli ko‘rinish hosil qiladi.

Alt+Tab+Shift va «Windows»+Tab+Shift oynalarga oxiridan boshlab o‘tish mumkin.

Alt — ochiq oynadagi sistema menyusi ochiladi, menyuda strelkalar yoki Alt+kerakli harf yordamida ishlash mumkin.

Shift+F10 — sichqonchaning o‘ng tugmasi bilan bir xil vazifani bajaradi. 

Ctrl-Shift-Esc — «Windows»ning "Vazifalar dispetcheri" ochiladi.

 

«Microsoft Word»

Ctrl+C — nusxa ko‘chirish;

Ctrl+N — yangi hujjat yaratish;

Ctrl+O — ochish;

Ctrl+S — saqlash;

Ctrl+V — o‘rniga qo‘yish;

Ctrl+W — oynani yopish;

Ctrl+X — qirqib olish;

Ctrl+Y — bekor qilingan harakatni qaytarish;

Ctrl+Z — so‘nggi o‘zgarishni bekor qilish;

Ctrl+Home — hujjat boshiga o‘tish;

Ctrl+End — hujjat oxiriga o‘tish.

Alt — ochiq oynadagi sistema menyusi ochiladi, menyuda strelkalar yoki Alt+kerakli harf yordamida ishlash mumkin.

Ctrl+Space — belgilangan joydan formatlashni olib tashlaydi.

Ctrl+0 — abzatslar orasidagi intervalni o‘zgartiradi.

Ctrl+1 — satrlar orasiga birlik interval qo‘yish;

Ctrl+2 — satrlar orasiga ikkilik interval qo‘yish;

Ctrl+5 — satrlar orasiga bir yarimlik interval qo‘yish.

Alt+Shift+D — bugungi sanani kiritish;

Alt+Shift+T — ayni paytdagi vaqtni kiritish.

 

«Microsoft Excel»

Alt — ochiq oynadagi sistema menyusi ochiladi, menyuda strelkalar yoki Alt+kerakli harf yordamida ishlash mumkin.

F2 — yacheyka ichidagi matnni tahrir qilish imkonini beradi.

Ctrl+probel — ustunni tanlash;

Ctrl+Enter — bir xil ma'lumotli ajratilgan yacheykalarni to‘ldirish.

Shift+probel — qatorni tanlash.

Ctrl+Home — hujjatning boshiga o‘tish, A1 yacheykasi faollashadi;

Ctrl+Page Up — hujjatning oldingi sahifasiga o‘tish

Ctrl+Page Down — hujjatning keyingi sahifasiga o‘tish;

Ctrl+1 — yacheykalar formati oynasini ochish;

Ctrl+Shift+4 (Ctrl+$) — verguldan keyin ikkita belgili pul formatini tanlash;

Ctrl+Shift+5 (Ctrl+%) — protsent formatini tanlash;

Ctrl+: (Ctrl+ikki nuqta) — ayni paytdagi vaqtni kiritish;

Ctrl+; (Ctrl+nuqta vergul) — bugungi sanani kiritish.

 

«Google Chrome»

F6, Ctrl+L yoki Alt+D — matn yozish mumkin bo‘lgan eng yaqin maydonga o‘tish.

F11 — to‘liq ekran rejimida sahifani ochish/yopish.

Alt+Home — uy sahifasini ochish.

Backspace yoki Alt+chapga qaragan  strelka — oldingi sahifaga qaytish;

Shift+Backspace yoki Alt+ o‘ngga qaragan  strelka — keyingi sahifaga o‘tish.

Ctrl+Shift+Delete —"Tarixni tozalash" dialog oynasini ochish.

Ctrl+Enter — manzillar satriga yozilgan matndan oldin www. hamda matndan keyin .com yozuvini kiritish;

Ctrl+Shift+N — "Inkognito" rejimida yangi oyna ochish.

Ctrl+Tab yoki Ctrl+Page Down — keyingi jildga o‘tish;

Ctrl+Shift+Tab yoki Ctrl+Page Up — oldingi jildga o‘tish;

Ctrl+Shift+T — oxirgi marta yopilgan jildni qayta ochish.

Ctrl+Shift+J — sahifaning chiqish kodini ko‘rish imkoniyati.

Shift+Alt+T — brauzer uskunalariga o‘tish; strelkalar yordamida kerakli uskunaga o‘tish, Enter yordamida uskunani tanlash mumkin.

Shift+Esc — «Chrome»ning "Vazifalar dispetcheri"ni ochish.

Ctrl++ (plyus) — sahifa masshtabini (ko‘rinishini) kattalashtirish;

Ctrl+— (minus) — sahifa masshtabini kichiklashtirish;

Ctrl+0 — sahifaning standart masshtabini qaytarish;

Ctrl+1—Ctrl+8 — mos keluvchi raqamdagi jildga o‘tish.

Ctrl+9 — so‘nggi jildga o‘tish;

Ctrl+D — sahifani ilova jild sifatida saqlash;

Ctrl+F yoki Ctrl+G — matn qidirish oynasini ochish;

Ctrl+H — tarix sahifasini ochish;

Ctrl+J — yuklamalar sahifasini ochish;

Ctrl+K yoki Ctrl+E — kursorni manzil satriga qo‘yish;

Ctrl+N — yangi oyna ochish;

Ctrl+O — faylni ochish oynasini chaqirish;

Ctrl+P — sahifani chop etish;

Ctrl+R yoki F5 — sahifani yangilash;

Ctrl+S — sahifani saqlash;

Ctrl+T — yangi jild ochish.

Ctrl+U — sahifani chiqish kodi bilan birga ochish.  

Ctrl+W yoki Ctrl+F4 — sakrab chiquvchi oynani yoki jildni yopish.

 

«Mozilla Firefox»

F5 — sahifani yangilash;

Probel — sahifa pastiga tushish;

Shift+probel — sahifa yuqorisiga chiqish;

Alt-Home — uy sahifasini ochish;

Ctrl+Shift+T — oxirgi marta yopilgan jildni qayta ochish.

Ctrl++ (plyus) — sahifa masshtabini kattalashtirish;

Ctrl± (minus) — sahifa masshtabini kichiklashtirish;

Ctrl+D — sahifani ilova jild sifatida saqlash;

Ctrl+F — matn qidirish oynasini ochish;

Ctrl+K — qidiruv paneliga o‘tish;

Ctrl+L — manzil satriga o‘tish;

Ctrl+T — yangi jild ochish;

Ctrl-W — jildni yopish.

 

«Gmail»

A — barchaga javob yozish;

C — yangi xat yozish;

F — xatni qayta jo‘natish;

K — avvalgi xatlar zanjirini ochish;

J — keyingi xatlar zanjirini ochish;

M — xatlar zanjirini berkitish, keyingi xatlar kelgan xatlar papkasiga tushmaydi;

N — xatlar zanjiridagi keyingi xatni ochish;

P — xatlar zanjiridagi avvalgi xatni ochish;

R — xatga javob yozish;

X — xatlar zanjirini tanlash;

G+C — kontaktlar ro‘yxatini ochish;

G+I — kelgan xatlar papkasini ochish;

G+S — belgilangan xatlar ro‘yxatiga o‘tish;

Y+O — xatlar zanjirini saqlash va keyingi xatni ochish;

#+O (yoki ]) — xatlar zanjirini o‘chirish va keyingi xatni ochish;

Ctrl+S — xatni qoralama sifatida saqlash.