$
12915.00 UZS
-10.2
153.55 UZS
0.97
13957.24 UZS
-25.24
25° Кечаси 13°

Сурияни эгаллаган Ал-Жўланий ҳақида нималар маълум?

11:16 / 11.12.2024

Хабарингиз бор, Сурияда 50 йилдан ортиқ вақт давомида мамлакатни бошқарган Асадлар ҳукмронлиги якунига етди. Асад режими қулади. “Ҳайят Таҳрир аш-Шам” ҳаракати мамлакат пойтахти бўлган Дамашқни эгаллаб олди. Асад ва унинг оиласи эса Россиядан қўним топди. Хўш, Сурия кимнинг қўлига ўтди? Абу Муҳаммад Ал-Жўланий дея таърифланаётган шахс ким ўзи? Қуйида кенгроқ тўхталамиз.

Отаси нефть саноати ишчиси, онаси география ўқитувчиси бўлган Абу Муҳаммад Ал-Жўланий номи билан танилган, ҳақиқий исми эса Аҳмад Ҳусайн Ал-Шараа бўлган Ал-Жўланий 1981 йилда Суриянинг жанубидаги Голан тепаликларида туғилган. Баъзи манбаларда Саудия Арабистонида туғилганлиги ҳақида ҳам маълумотлар берилган. Уни Суриядаги жиҳодчилар ҳаракати арбоби ҳам деб аташади.


Ал-Жўланийнинг жиҳодчиларга саёҳати Ироқда бошланган, Ироқда у “Ироқ Исломий давлати”ни яратган “Ал-қоида” билан боғланган, кейинчалик у “Ироқ ва Левант Исломий давлати”га айланган. 2003 йилда АҚШ бошчилигидаги халқаро коалиция Ироққа бостириб киргандан сўнг, у бошқа хорижий жангариларга қўшилади ва 2005 йилда асирга олинади шундан сўнг “Камп Букка” қамоқхонасига ташланади, у ерда жиҳодчи алоқаларини мустаҳкамлайди ва кейинчалик 2008 йилда қамоқдан чиққанидан сўнг “Исломий давлат”ни бошқариши керак бўлган Абу Бакр Ал-Бағдодийнинг олдига боради.


2011 йилда Бағдодий Жўланийни Сурияга юбориб, уни “Жебҳат ан-Нусра” махфий гуруҳини ташкил этиш учун маблағ билан таъминлайди. У “Левант халқига ёрдам бериш фронти” деб ҳам танилган ва ИШИД билан боғлиқ ташкилот эди. 2012 йилга келиб, “Жебҳат ан-Нусра” ИШИД ва “Ал-қоида” билан алоқаларини яширган Суриянинг таниқли жанговар кучига айланади.

Шараа кейинчалик “Жебҳат Фатҳ аш-Шам” деб номланган Суриядаги “Жебҳат ан-Нусра” ташкилотининг етакчиларидан бири бўлади.


АҚШ давлат департаменти 2013 йилнинг май ойида Ал-Жўланийни “ўта хавфли террорчилар” рўйхатига киритади ва тўрт йилдан сўнг уни қўлга олишга ёрдама берадиган маълумотлар учун 10 миллион доллар мукофот эълон қилади.


“Жебҳат ан-Нусра”нинг яратилиши

Юқорида таъкидланганидек, 2011 йилда Сурияда фуқаролар уруши бошланганида, Ироқ Ислом давлати раҳбарияти Сурияга экспансияни бошлашга қарор қилади ва Сурияда шўба тузилмасини ташкил этиш учун Ал-Жўланийни юборади. Янги гуруҳ 2012 йил 23 январда ташкил этилади ва дарҳол Суриядаги исломчилар орасида асосий ҳаракатлантирувчи кучга айланади.

Гуруҳ Сурия Араб армиясининг қисмларини муваффақиятли сиқиб чиқара бошлайди. “Ҳайят Таҳрир аш-Шам” ва Суриянинг шимоли-Ғарбий қисмидаги ҳужум 2017 йил 28 январда “Жебҳат Фатҳ аш-Шам” (собиқ Жебҳат Ан-Нусра), “Жебҳат Ансар ад-Дин”, “Жейш ас-Сунна”, “Лива Ал-Ҳаққ” ва “Нур ад-Дин” “аз-Зенки” бирлашиши натижасида “Ҳайят Таҳрир аш-Шам” ташкилоти ташкил этилди.

2017 йил 4 октябрда Россия мудофаа вазирлиги Ал-Жўланийни Россия федерацияси ҳаво кучлари зарбаси натижасида оғир яралангани, хусусан, қўлини йўқотгани ҳақида хабар тарқатади. Бироқ, бир неча кундан кейин Ал-Жўланий жароҳат ҳақидаги маълумотни рад этган видеомурожаат билан чиқади.


2024 йил 27 ноябрда Сурияда “Ҳайят Таҳрир аш-Шам” отрядлари бошчилигидаги ҳукуматга қарши кенг кўламли ҳужум бошланди. 2024-йил 1 декабрда Суриядаги Россия ҳаво ҳужуми натижасида Ал-Жўланий ҳалок бўлганлиги ҳақида хабарлар пайдо бўлган эди. Аммо, Ал-Жўланий ўз қўшинлари ойнинг бошида босиб олган Ҳалаб қалъасига соппа соғ ташриф буюради.

BBC манбаларига кўра, 5 декабрь кунидан бошлаб президент Башар Ал-Асад ағдарилиши арафасида чиқарилган расмий баёнотда Сурия исёнчилари етакчиси Абу Муҳаммад Ал-Жўланий ўзининг жиҳодчи ўтмиши билан боғлиқ тахаллусидан воз кечгани ва ўзининг ҳақиқий исми Аҳмад Ал-Шараадан фойдаланишни бошлагани айтилди. Ушбу ҳаракат билан, Ал-Жўланий ўзининг қонунийлигини янги контекстда мустаҳкамлашга ҳаракат қилмоқда, чунки унинг Исломий ҳарбийлаштирилган гуруҳи “Ҳайят Таҳрир аш-Шам” исёнчилар ҳужумига бошчилик қилиб, Дамашқни эгаллаб олганини эълон қилди ва шу билан мамлакатнинг катта қисмини назоратга олди. Ал-Жўланий бу ғалабасига бирданига эришиб қолгани йўқ эди. У йиллар давомида пухта тайёргарлик кўрган, бу нафақат унинг оммавий баёнотлари ва халқаро оммавий ахборот воситаларига берган интервьюларида, балки унинг ўзгарувчан кўринишида ҳам акс этган эди.


Шундай қилиб Сурия мухолифат кучлар қўлига ўтди. Мамлакатни эса “Ҳайят Таҳрир аш-Шам” ҳаракати ва унга бошчилик қилган Ал-Жўланий эгаллаб олди. Маълумотларга кўра, Россияга қочган Башар Асад ўзи билан 135 миллиард долларни олиб кетган.


Ҳукуматга келган янги кучлар эса Асадга тегишли ва унга яқин бўлган одамларни қидирувга берган. Аллақачон Асаднинг яқинларидан бирини осиб ҳам ўлдирганлиги айтилмоқда.

Суриядаги мухолифатчиларнинг етакчиларидан бири бўлган Муҳаммад ал-Башир эса ўзини Суриянинг ўтиш даври ҳукумати раҳбари деб эълон қилди. У бу лавозимда 2025 йилнинг 1 мартига қадар фаолият юритади.

Тайёрлади: Илёс Болтаев


Жаҳон


														
														Трамп маслаҳатчиларини Илон Маскнинг истеъфоси ҳақида хабардор қилди

Трамп маслаҳатчиларини Илон Маскнинг истеъфоси ҳақида хабардор қилди

“Миллиардер Илон Маск яқин ҳафталарда ўз вазифаларини бажаришни тўхтатади. АҚШ президенти Доналд Трамп кеча бу ҳақда атрофид…
08:41 / 03.04.2025

														
														Европа Иттифоқи фуқаролари учун Буюк Британияга кириш пуллик бўлади

Европа Иттифоқи фуқаролари учун Буюк Британияга кириш пуллик бўлади

CNN нашри хабар беришича, эндиликда Европа Иттифоқига аъзо давлатларнинг фуқаролари Буюк Британияга кириш учун Электрон саёҳ…
22:36 / 02.04.2025

														
														Мигрантларнинг фарзандлари Россия мактабларига қабул қилиниши учун тестда 90 фоизлик натижа кўрсатиши керак

Мигрантларнинг фарзандлари Россия мактабларига қабул қилиниши учун тестда 90 фоизлик натижа кўрсатиши керак

Россияда биринчи синфга кириш учун мигрантларнинг болалари рус тилидаги ўнта топшириқнинг тўққизтасига тўғри жавоб беришлари…
18:32 / 02.04.2025

														
														АҚШ Гренландияни қўшиб олиш харажатларини баҳоламоқда

АҚШ Гренландияни қўшиб олиш харажатларини баҳоламоқда

Шунингдек, Қўшма Штатлар маъмурияти Гренландиянинг табиий ресурсларидан қанча даромад олиш мумкинлигини тахмин қилмоқда.
15:58 / 02.04.2025

														
														Исроил АҚШ товарлари учун божхона тўловларини олмайдиган бўлди

Исроил АҚШ товарлари учун божхона тўловларини олмайдиган бўлди

Бу ҳақда Anadolu агентлиги хабар берди.
13:18 / 02.04.2025

														
														Трампнинг капитали икки баробар ошиб, 5,1 млрд долларга етди

Трампнинг капитали икки баробар ошиб, 5,1 млрд долларга етди

Forbes нашрига кўра, АҚШнинг амалдаги президенти бу натижани асосан ўзининг қатъий тарафдорлари ҳисобига қўлга киритган.
08:26 / 02.04.2025

														
														Мянмадаги зилзила қурбонлари сони 2700 нафардан ошди

Мянмадаги зилзила қурбонлари сони 2700 нафардан ошди

Бу ҳақда Хитой марказий телевидениеси (CCTV) мамлакат ҳарбий раҳбари Мин Аун Хлайнга таяниб хабар берди.
13:04 / 01.04.2025

														
														Россия ва АҚШ нодир ер металлари бўйича музокараларга киришди

Россия ва АҚШ нодир ер металлари бўйича музокараларга киришди

Бу ҳақда “Известия” газетаси хабар берди.
12:55 / 31.03.2025

														
														Трамп Эронга ҳужум уюштириш билан таҳдид қилди

Трамп Эронга ҳужум уюштириш билан таҳдид қилди

АҚШ президенти Доналд Трамп агар Эрон ўз ядровий дастури бўйича келишувга рози бўлмаса, мамлакатни бомбардимон қилиш билан т…
12:18 / 31.03.2025

														
														Туркия мухолифати мамлакатда муддатидан олдин президентлик сайловлари ўтказилишини хоҳламоқда

Туркия мухолифати мамлакатда муддатидан олдин президентлик сайловлари ўтказилишини хоҳламоқда

Улар сайловлар ўтказилишини қўллаб-қувватловчи имзо тўплаш кампаниясини бошлаб юборишган.
08:21 / 31.03.2025

Бу ҳам қизиқ

Исроил АҚШ товарлари учун божхона тўловларини олмайдиган бўлди

Исроил АҚШ товарлари учун божхона тўловларини олмайдиган бўлди

Бу ҳақда Anadolu агентлиги хабар берди.
13:18 / 02.04.2025
Трампнинг капитали икки баробар ошиб, 5,1 млрд долларга етди

Трампнинг капитали икки баробар ошиб, 5,1 млрд долларга етди

Forbes нашрига кўра, АҚШнинг амалдаги президенти бу натижани асосан ўзининг қатъий тарафдорлари ҳисобига қўлга киритган.
08:26 / 02.04.2025
Ўзбекистоннинг сайёҳлик даромадлари 1,5 баравар ошди

Ўзбекистоннинг сайёҳлик даромадлари 1,5 баравар ошди

2024 йилда Ўзбекистон сайёҳлик хизматлари орқали 3,5 миллиард доллар даромад олди. Бу ҳақда туризм қўмитасига маълум қилди.
21:44 / 01.04.2025
Самарқандда ЮНЕСКО Бош конференцияси бўлиб ўтади

Самарқандда ЮНЕСКО Бош конференцияси бўлиб ўтади

Ушбу конференция 40 йил ичида биринчи марта Париждан ташқари бошқа шаҳарда бўлиб ўтади.
20:47 / 02.04.2025
Трамп маслаҳатчиларини Илон Маскнинг истеъфоси ҳақида хабардор қилди

Трамп маслаҳатчиларини Илон Маскнинг истеъфоси ҳақида хабардор қилди

“Миллиардер Илон Маск яқин ҳафталарда ўз вазифаларини бажаришни тўхтатади. АҚШ президенти Доналд Трамп кеча бу ҳақда атрофид…
08:41 / 03.04.2025
Мигрантларнинг фарзандлари Россия мактабларига қабул қилиниши учун тестда 90 фоизлик натижа кўрсатиши керак

Мигрантларнинг фарзандлари Россия мактабларига қабул қилиниши учун тестда 90 фоизлик натижа кўрсатиши керак

Россияда биринчи синфга кириш учун мигрантларнинг болалари рус тилидаги ўнта топшириқнинг тўққизтасига тўғри жавоб беришлари…
18:32 / 02.04.2025
2025 йилнинг бошида Ўзбекистон 75 миллион долларлик автомобиль импорт қилди

2025 йилнинг бошида Ўзбекистон 75 миллион долларлик автомобиль импорт қилди

Дастлабки икки ой ичида импорт қилинган автомобилларнинг умумий суммаси 75,9 миллион долларни ташкил этди.
19:09 / 02.04.2025
Жиззахда ички ишлар ходими 86 ёшли онахонга куч ишлатгани айтилмоқда

Жиззахда ички ишлар ходими 86 ёшли онахонга куч ишлатгани айтилмоқда

Вилоят прокуратураси ушбу ҳолат юзасидан маълумот берди.
09:29 / 02.04.2025
Ўзбекистонда бир йил ичида уй-жой ва коммунал хизматлар нархи 36,1 фоизга ошди

Ўзбекистонда бир йил ичида уй-жой ва коммунал хизматлар нархи 36,1 фоизга ошди

Энг юқори ойлик инфляция Сурхондарё вилоятида қайд этилган. Иккинчи ва учинчи ўринларни Навоий ва Жиззах вилоятлари эгаллади.
18:43 / 01.04.2025
Нукусда МЧЖ 1,8 млрд сўмлик табиий газдан ноқонуний фойдаланди

Нукусда МЧЖ 1,8 млрд сўмлик табиий газдан ноқонуний фойдаланди

Мазкур ҳолат юзасидан Жиноят кодексининг 169-моддаси (ўғрилик) билан жиноят иши қўзғатилиб, тергов ҳаракатлари ўтказилмоқда.
11:01 / 02.04.2025

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!