$
12697.00 UZS
2.04
135.05 UZS
0.39
13547.70 UZS
38.99
22° Кечаси 10°

Каримовга суиқасд. Февраль воқеаларига 25 йил тўлди

10:19 / 16.02.2024

Аксарият одамлар шунчаки эшитган, ўтган аср кишиларидан кўпчилигининг ёдига муҳрланган мудҳиш воқеага 25 тўлди. Тўғридан-тўғри Ўзбекистон мустақиллигига таҳдид, биринчи президент Ислом Каримов ва бошқа бир қанча мансабдор шахсларга суиқасд. Воқеа аслида қандай бўлган? Тошкентдаги портлашни кимлар уюштирган эди? Бундан кўзланган мақсад нима? Мазкур террорчиликка Каримов қандай реакция билдирган? Қуйидаги мақолада кенгроқ ва батафсил гаплашамиз.

Бугунги авлод вакиллари фақатгина эшитган ёки қаердадир кўзи тушган, аммо ўрта ёшли кишиларнинг ёдида яхшигина қолган ва айримлари кўзи билан кўрган 16 февраль воқеаларига 25 йил тўлди. Пойтахтда содир этилган теракт энг катта қўпорувчилик ҳаракати дея баҳоланади. 1999 йил 16 февраль куни Тошкентнинг Мустақиллик майдони, Ички ишлар вазирлиги ва Миллий банк бинолари ёнида 6 та портлаш юз беради. Улардан бештасида портловчи моддалар тўлдирилган машиналар портлатилади. Портлаш натижасида 16 киши ҳалок бўлади ва 100 дан ортиқ одам жароҳатланади.


Айни ўша куни Вазирлар Маҳкамаси биносида 1998 йил якунлари бўйича йиғилиш бўлиб ўтиши ва унда президент Ислом Каримов ҳам қатнашиши керак эди. Портлашлар тўғридан-тўғри давлат раҳбарига ва амалдаги конституцияга қилинган суиқасд ва ҳокимиятни ағдаришга қилинган ҳаракат эди.

Ўша пайтда Президент матбуот котиби ва Олий Мажлис депутати бўлган Азамат Зиё бу воқеаларни шундай эслайди: “Ўша куни тахминан 09:45 ларда автоматдан отилган ўқ овозини эшитиб қолдик. Кейин мен Президент соқчиларининг биридан Президент келган, келмаганини сўрадим. Соқчи Президент деярли келиб бўлганини айтди. Мен пастга қараб югурдим. Шунда 3-қаватларга етганимда жудаям кучли портлаш содир бўлди”.


Азамат Зиёнинг эслашича, у Ислом Каримовни хавфсиз жойга кетишга ундаган. Аммо давлат раҳбари бунга жавобан: “Бу гапни бир марта гапирдинг, бошқа гапирмагин! Бу нафақат менга қаратилган, балки энг аввало, халқимизга, давлатимизга ва мустақиллигимизга қарши қаратилган хуруждир”, деган ва айнан портлашлар содир бўлган жойга йўл олган.

МХХ раҳбари Рустам Иноятов ва ички ишлар вазири Зокиржон Алматов ҳамроҳлигида Ислом Каримов портлаш юз берган жойларга бориб, шахсан ўзи кўздан кечиради. Одатда кўриниш бермайдиган президент қўриқчилари автоматлар билан давлат раҳбарига зич юриб, ҳаракатланади.


Ҳали террористик ҳаракатлар тугамаган бир пайтда президент воқеа жойидан туриб, халққа мурожаат йўллайди: “Мана шу бинода шкастланган ва яраланган инсонлар бор. Ўйлайманки, бунга кимдир чуқур тайёргарлик кўрган. Мақсади президентни йўқ қилиш, халқимизнинг тинчлигини бузиш ва керак бўлса қўрқитиш, одамларнинг юрагига ваҳима киргизиш. Мана, Ўзбекистонда тинчлик бузилди, мана бизларнинг кучимиз бор, таъсир қила оламиз ва керак бўлса, Ўзбекистонни йўлдан бура оламиз деб кимдир катта тайёргарлик кўрган. Лекин бизнинг қудратимиз ва кучимиз етарли. Бизни ҳеч қандай куч йўлдан уролмайди. Ўйлайманки, бугунги олиб бораётган сиёсатимизни халқимиз қўллаб-қувватлайди. Биз учун энг катта куч шу. Мана шу жойдан туриб, халқимизга мурожаат қилиб айтмоқчиман: ваҳима бўлмасин, агар менга ёрдам бермоқчи бўлсангиз ваҳима бўлмасин. Кучимиз етади буларни жой-жойига қўйишга, нафақат жойига қўйишга, балки бу муттаҳамларнинг қўлини кесиб, ташлашга ҳам қурбимиз етади, кучимиз етади. Халқимиз шуни билсин”. Каримов интервю бераётган бир пайтда орқа томонда яна бир портлаш юз беради.


Бу пайтда одатдаги тартибда ишлаётган марказий телеканалда “Шайтанат” сериалининг намойиши кетаётганди. Эфир тўхтатилади ва шошилинч тарзда портлашлар ҳақида хабар берилади. Кейинчалик ахборот дастурларида гумонланувчи шахслар суратлари ҳам кўрсатилади ва уларни қўлга олишда асосли хабар йўллаганларга 240 минг АҚШ доллари миқдорида мукофот пули ваъда қилинади.

Асосий гумондорлар сифатида диний радикализм йўлини тутганлар кўрилди. Умуман, мустақилликка эришган Ўзбекистонда 1999 йилга қадар ҳам ваҳобийлик деган умумий ном остида ақидапарастлик, диний радикализмга қарши кураш бошланган, кўпчилик жавобгарликка ҳам тортилган эди.

Мазкур воқеалардан кейин Ўзбекистонда хавфсизлик масалаларида кескин қарорлар қабул қилинади, асосий бинолар тўсиб олинади ва қўриқлашга жиддий аҳамият берилади, МХХ ваколатлари кенгайтирилади, ақидапарастлик, радикализм бўйича жавобгарлик кучайтирилади, жуда кўпчилик бу айбловлар билан ҳибсга олинади. Портлашларда иштирок этган бир неча жиноятчилар суд ҳукми билан олий жазога ёки узоқ муддатли қамоқ жазоларига ҳукм қилинади.

Орадан 3 кун ўтиб, Остона шаҳридаги саммитда иштирок этган Ислом Каримов матбуот анжуманида воқеалар бўйича ва портлашлар хронологияси тўғрисида сўзлаб берди:

“16 февраль куни Тошкент шаҳрида рўй берган террористик ҳужумлар ҳақида уч қисмга бўлиб жавоб бермоқчиман. Биринчидан, ушбу терактлар давлат раҳбарини мамлакат тепасидан олиб ташлаш учун амалга оширилди десам ҳам бўлади. Янада қўполроқ қилиб айтадиган бўлсам, президентни ўлдириш мақсадида амалга оширилди. Одатда мен мажлисларга 10-15 дақиқа олдинроқ келаман. Лекин шу куни озроқ кеч қолдим, балки Аллоҳ мени сақлагани шудир. Портловчи моддалар тўлдирилган машина бино ёнига қўйиб кетилган, ундан тушиб қочган икки йигит автоматларда ўқ узишган. Мана шу пайтда мен ўтирган машина ҳудудга кириб келаётган бўлган. Қўриқлаш хизматимиз бошлиғи Рустам Ходжаев олдимизга югуриб чиқиб, қичқириб йўлдан қайтарди ва шу тарзда машинани тўхтатиб, менинг ҳаётимни қутқариб қолди. Агар яна 3-4 сония юрганимизда портловчи моддалар билан тўлдирилган машина ёнига келардик ва машинамиз ҳам портлаб кетарди."

Экспертларнинг фикрича, портловчи моддалар жойланган машиналарнинг ҳаммаси масофадан туриб портлатилган. Портлаш шунчалик кучли бўлганки, ўша машина парчалари 500 метргача учиб кетган. Қолган барча портлашлар чалғитувчи бўлган.

Портлашларни ким уюштирган деган саволга келсак, бизга маълум бўлишича, улар диний экстремистлардир. Бунинг ортида ким турибди, деган саволга ҳозирча жавоб бера олмайман”.

Шундан сўнг, мазкур воқеалар юзасидан кўплаб кишилар ҳибсга олиниб, бир қанча шахслар қидирувга берилади. Бегуноҳ одамларнинг қони тўкилган, юзлаб инсонлар жароҳатланган мудҳиш воқеага 25 йил тўлди. Бу жараён аҳолининг эътирозига сабаб бўлиб, катта иқтисодий зарар ҳам келтирган эди.

                                                                                                                                                                  Илёс Болтаев тайёрлади.


Ўзбекистон


														
														Шавкат Мирзиёев ва Эмомали Раҳмон музокаралардан сўнг ОАВ вакиллари билан учрашув ўтказди

Шавкат Мирзиёев ва Эмомали Раҳмон музокаралардан сўнг ОАВ вакиллари билан учрашув ўтказди

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ва Тожикистон Президенти Эмомали Раҳмон олий даражадаги музокаралардан сўнг оммавий ах…
19:27 / 18.04.2024

														
														Ўзбекистон ва Тожикистоннинг маданият ва санъат арбобларидан бир гуруҳи юксак фахрий унвонлар билан тақдирланди

Ўзбекистон ва Тожикистоннинг маданият ва санъат арбобларидан бир гуруҳи юксак фахрий унвонлар билан тақдирланди

Улар тарихий мерос, маънавий қадрият ва асраб-авайлаш ва тарғиб қилиш бўйича самарали фаолияти учун мукофотланган.
17:10 / 18.04.2024

														
														Ўзбекистонда зилзилага тайёргарлик кучайтирилади

Ўзбекистонда зилзилага тайёргарлик кучайтирилади

Шу жумладан сейсмоизоляция ва демпфер ускуналари билан лойиҳалаш амалиёти йўлга қўйилади.
16:13 / 18.04.2024

														
														Марокаш мисли кўрилмаган қурғоқчиликдан азият чекмоқда

Марокаш мисли кўрилмаган қурғоқчиликдан азият чекмоқда

Жорий йилда экин майдонлари 2023 йилга нисбатан 31 фоизга камайган.
14:12 / 18.04.2024

														
														Шавкат Мирзиёевни Душанбе аэропортида мамлакат раҳбари Эмомали Раҳмон кутиб олди

Шавкат Мирзиёевни Душанбе аэропортида мамлакат раҳбари Эмомали Раҳмон кутиб олди

Бу ҳақда Президент матбуот котиби маълум қилди.
12:13 / 18.04.2024

														
														Сирдарёда 34,3 млрд сўмлик электр энергияни талон-торож қилган майнинг ферма аниқланди

Сирдарёда 34,3 млрд сўмлик электр энергияни талон-торож қилган майнинг ферма аниқланди

Уларга жиноят иши қўзғатилиб, тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.
11:32 / 18.04.2024

														
														АҚШ Ўзбекистон Божхона қўмитасига 50 дона кўрик мажмуасини топширди

АҚШ Ўзбекистон Божхона қўмитасига 50 дона кўрик мажмуасини топширди

АҚШ элчиси ушбу ускуналар чегара хавфсизлиги ва хизмат фаолияти самарадорлигини оширишда ўз самарасини беришини таъкидлаб ўт…
10:53 / 18.04.2024

														
														Президент Шавкат Мирзиёев Тожикистонга жўнаб кетди

Президент Шавкат Мирзиёев Тожикистонга жўнаб кетди

Бу ҳақда Президент матбуот котиби хабар берди.
09:55 / 18.04.2024

														
														Ҳудудлар кесимида доимий аҳоли сони қанча?

Ҳудудлар кесимида доимий аҳоли сони қанча?

2024 йил 1 апрель ҳолатига доимий аҳоли сони қарийб 37 млн кишини ташкил этган.
09:27 / 18.04.2024

														
														Қирғиз-ўзбек чегарасида махфий туннель аниқланди

Қирғиз-ўзбек чегарасида махфий туннель аниқланди

Бу ҳақда Қирғизистон ИИВ хабар қилди.
09:18 / 18.04.2024

Бу ҳам қизиқ

18 апрел куни кузатиладиган об-ҳаво маълумоти эълон қилинди

18 апрел куни кузатиладиган об-ҳаво маълумоти эълон қилинди

Шамол шарқдан 7-12 метр/секунд тезликда эсади.
17:01 / 17.04.2024
Ҳудудлар кесимида доимий аҳоли сони қанча?

Ҳудудлар кесимида доимий аҳоли сони қанча?

2024 йил 1 апрель ҳолатига доимий аҳоли сони қарийб 37 млн кишини ташкил этган.
09:27 / 18.04.2024
АҚШ Ўзбекистон Божхона қўмитасига 50 дона кўрик мажмуасини топширди

АҚШ Ўзбекистон Божхона қўмитасига 50 дона кўрик мажмуасини топширди

АҚШ элчиси ушбу ускуналар чегара хавфсизлиги ва хизмат фаолияти самарадорлигини оширишда ўз самарасини беришини таъкидлаб ўт…
10:53 / 18.04.2024
Қозоғистонда талаба қиз лола терганлиги учун 11 миллион тенге жаримага тортилди

Қозоғистонда талаба қиз лола терганлиги учун 11 миллион тенге жаримага тортилди

Қайд этилишича, бу гуллар Қизил китобга киритилган .
09:45 / 17.04.2024
Данияда XVII асрга оид биржа биноси ёниб кетди

Данияда XVII асрга оид биржа биноси ёниб кетди

1615 йилда қурилган бинода Дания Савдо-саноат палатасининг бош қароргоҳи жойлашган.
10:03 / 17.04.2024
Дубайда олтин банкнота чиқарилди

Дубайда олтин банкнота чиқарилди

Уларнинг ҳар бири 159 дирҳам (тахминан 40 эвро) туради ва эсдалик муқоваси бор
09:57 / 17.04.2024
Такер Карлсонга Телеграм асосчисидан интервью олди

Такер Карлсонга Телеграм асосчисидан интервью олди

У видео форматда чиқарилади.
09:41 / 17.04.2024
Ўзбекистон мобил интернетнинг арзонлиги бўйича олди ўринда

Ўзбекистон мобил интернетнинг арзонлиги бўйича олди ўринда

Ўзбекистон дунёда 5-ўринда энг арзон мобил интернетга эга эканлиги кўрсатилган.
10:22 / 17.04.2024
Япония аҳолиси кетма-кет ўн учинчи йил камайиб бормоқда

Япония аҳолиси кетма-кет ўн учинчи йил камайиб бормоқда

2023 йил октябрь ойида Япония аҳолиси 124,35 миллион кишини ташкил этди.
12:01 / 17.04.2024

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!