$
12014.37 UZS
40.93
₽
146.19 UZS
1.66
€
13280.68 UZS
-1.46
31° Kechasi 18°

Fermer va klasterlarning faoliyati bozor narxlariga moslashtiriladi – Hisob palatasi

10:36 / 08.06.2022

Bugungi kunda jahonda yuz berayotgan voqealar natijasida bozorlarda oziq-ovqat narxlari kun sayin yuqori surʼatlar bilan o‘smoqda. Hozirda xalqaro birjalarda 1 tonna bug‘doy 400 AQSh dollaridan sotilmoqda va yil boshiga nisbatan 30 foizga oshgan.

Shunday sharoitda, narx-navo barqarorligini taʼminlashning yagona to‘g‘ri yo‘li, bu – fermerlar manfaatdorligini taʼminlash va hosildorlikni oshirish orqali bozorda taklifni ko‘paytirishdir. Demak, g‘allachilikda samarali ishlaydigan bozor mexanizmlarini to‘liq joriy etish zamon talabiga aylandi.

Hozirda ushbu sohada xususiy sektor ulushi ortib bormoqda. Xususan, so‘nggi uch yilda mamlakatda 160 dan ortiq yirik xususiy don korxonalari ish boshladi. 2021 yil yakuni bilan, mamlakat bo‘yicha ishlab chiqarilgan unning 54 foizi xususiy don korxonalari hissasiga to‘g‘ri keldi.

Biroq, bugungi kunda “O‘zdonmahsulot” kompaniyasi tarkibidagi 43 ta don korxonalari yangi bozor sharoitlarida samarali ishlashga tayyor emas. Shu paytgacha kompaniya tarkibidagi don korxonalari fermerlardan tayyor bug‘doyni qabul qilib, uni qayta ishlash bilan shug‘ullanib kelgan. Natijada, ularning un ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish darajasi o‘rtacha 60 foizdan oshmaydi.

Zamonaviy energotejamkor va ixcham uskunalar bilan jihozlanmaganligi sababli Davlat don korxonalarining tegirmon xarajatlari xususiy sektorga nisbatan 20-25 foizga yuqori, rentabelligi esa – 2 barobar kam.

Davlat don korxonalaridagi ayni paytdagi eskicha tizim don yetishtiruvchiga ham, qayta ishlovchi korxonalarga ham manfaat bermayapti. Jahon amaliyoti shuni ko‘rsatadiki, bunday korxonalarning ham daromadi, ham raqobatbardoshligi, ham sarmoyaviy jozibadorligi juda past bo‘ladi.

Dunyoda davom etayotgan pandemiya sharoitiga qaramasdan, Davlatimiz rahbarining tashabbusi bilan fermer-dehqonlarimiz anchadan buyon kutgan islohotlarning yangi bosqichiga qadam qo‘yilmoqda.

Davlat rahbari boshchiligida joriy yil 11 mayda o‘tkazilgan g‘allachilikdagi islohotlarning eng muhim bosqichiga bag‘ishlangan yig‘ilishda 2022-yil 1-iyundan boshlab, g‘allani davlat tomonidan sotib olish va sotishda bozor narxlari tizimiga o‘tish hamda fermer va klasterlar o‘zlari yetishtirgan g‘allasini birja savdolariga olib chiqishlari uchun barcha imkoniyatlar yaratish topshirig‘i berildi.

Bu degani – narxni bozorning o‘zi shakllantiradi.

Shuningdek, birja savdolarida bug‘doy sotadigan fermer va g‘allachilik klasterlaridan birja to‘lovlari undirilmasligi belgilab qo‘yildi.

Agar, fermer va klasterlar o‘zi yetishtirgan ortiqcha g‘allani sotish istagi bo‘lsa, davlat va xususiy don korxonalariga shartnoma asosida kelishilgan narxlarda sotadi.

Shu bilan birga, tadbirkorlar tomonidan zamonaviy, ixcham, energotejamkor un ishlab chiqarish korxonalarini ishga tushirish imkoniyati yaratiladi.

Berilgan topshiriqlar ijrosini taʼminlash maqsadida Hisob palatasi, Markaziy bank, tijorat banklari va don korxonalari tomonidan “Qishloq xo‘jaligini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi – tijorat banki – don korxonasi – klaster va fermer – birja” zanjiri asosida to‘lovlarning amalga oshirilishi bo‘yicha kunlik nazorat tizimi yo‘lga qo‘yiladi.

Bunda, O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasida Shtab tashkil etiladi. Shtab kunlik maʼlumotlarni tahlil qilib boradi, vazirlik va idoralarga ko‘rsatmalar yuboradi, yuzaga keladigan muammolarni bartaraf etish choralarini ko‘radi.

Ushbu islohotlarning pirovard maqsadi – fermerlar va klasterlarning manfaatdorligini taʼminlash va hosildorlikni oshirishdan iborat.

Fermer birjaga chiqib, o‘zi yetishtirgan g‘allasini mustaqil sotsa, uning daromadi oshadi va o‘z mehnati natijasidan rozi bo‘ladi.

Eng muhimi – respublika aholisiga arzon va sifatli don va don mahsulotlari uzluksiz yetkazib beriladi.


Bu ham qiziq

Mozori Şarifda Alişer Navoiy yodgorligi qurilişi yakunlanmoqda

Mozori Şarifda Alişer Navoiy yodgorligi qurilişi yakunlanmoqda

Surxondaryo viloyati hokimi Uluğbek Qosimov boşçiligidagi Özbekiston delegatsiyasi Afğonistonning Mozori Şarif şahriga taşri…
15:30 / 13.11.2026
AQŞda tanker bilan töqnaşgan kruiz kemasi Missisipi daryosiga çökib ketdi

AQŞda tanker bilan töqnaşgan kruiz kemasi Missisipi daryosiga çökib ketdi

2026-yil 13-noyabr kuni AQŞning Nyu-Orlean şahrida Missisipi daryosida tanker kemasi kruiz kemasi bilan töqnaşdi. Hodisa oqi…
09:48 / 14.11.2026
Özbekiston xalqaro investitsiyaviy arbitraj işida ğalaba qozondi

Özbekiston xalqaro investitsiyaviy arbitraj işida ğalaba qozondi

2026-yil 26-oktyabr kuni Investitsiyaviy nizolarni hal etiş böyiça xalqaro markaz (ICSID) arbitraj tribunali Turkiya fuqaros…
09:39 / 14.11.2026
Kuz-qiş mavsumida tabiiy gaz ta’minoti: aholi va ijtimoiy soha obyektlariga ustuvorlik beriladi

Kuz-qiş mavsumida tabiiy gaz ta’minoti: aholi va ijtimoiy soha obyektlariga ustuvorlik beriladi

Vazirlar Mahkamasining tegişli qarori bilan 2026–2027-yillar kuz-qiş mavsumida aholi, ijtimoiy soha obyektlari va strategik …
16:45 / 14.11.2026
Dehqonobodda maktabga boriş uçun soy keçadigan bolalar uçun köprik quriladi

Dehqonobodda maktabga boriş uçun soy keçadigan bolalar uçun köprik quriladi

Qaşqadaryo viloyati Dehqonobod tumanidagi Jingil qişloğida joylaşgan 84-sonli umumta’lim maktabi öquvçilari foydalanişi uçun…
09:42 / 14.11.2026
Jizzaxda gaz hisoblagiç örnatiş uçun 8 million söm talab qilgan ikki kişi uşlandi

Jizzaxda gaz hisoblagiç örnatiş uçun 8 million söm talab qilgan ikki kişi uşlandi

Jizzax viloyatida fuqaroning xonadoniga gaz hisoblagiç örnatib beriş va hisob raqami oçişni va’da qilib, undan 8 million söm…
09:59 / 16.11.2026
Özbekistonda radarlar faoliyati ustidan nazorat kuçaytirildi

Özbekistonda radarlar faoliyati ustidan nazorat kuçaytirildi

Özbekistonda örnatilgan foto va video qayd etiş qurilmalari hamda radarlar faoliyati tekşirilmoqda. Yöl harakati xavfsizligi…
09:57 / 16.11.2026
XVJ 2026-yil uçun davlat qarzi prognozlarini e’lon qildi: Özbekistonning körsatkiçi qança?

XVJ 2026-yil uçun davlat qarzi prognozlarini e’lon qildi: Özbekistonning körsatkiçi qança?

Xalqaro valyuta jamğarmasi (XVJ) 2026-yilda dunyo mamlakatlarining davlat qarzi böyiça prognozlarini e’lon qildi. Taşkilotni…
13:47 / 16.11.2026
Rossiyaning Uzoq Şarqida qiyin ahvolga tuşgan özbekistonliklar vatanga qaytarildi

Rossiyaning Uzoq Şarqida qiyin ahvolga tuşgan özbekistonliklar vatanga qaytarildi

Rossiyaning Uzoq Şarq federal okrugida vaqtinçalik mehnat faoliyati davomida oğir moliyaviy vaziyatga tuşib qolgan bir guruh…
09:51 / 14.11.2026
Buxoroda maktab öquvçilari majburiy mehnatga jalb qilingani haqidagi xabarlar rad etildi

Buxoroda maktab öquvçilari majburiy mehnatga jalb qilingani haqidagi xabarlar rad etildi

Ijtimoiy tarmoqlarda Buxoro şahridagi 42-sonli umumta’lim maktabi öquvçilari dars vaqtida majburiy mehnatga jalb etilayotgan…
13:44 / 16.11.2026

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!