Aksariyat holatlarda xodimning oyligidan ularning roziligi bilan, ayrim holatlarda ularning roziligisiz kommunal to‘lovlar uchun pul ushlab qolinishiga guvohi bo‘lamiz. Bu borada qonunchilik nima deydi?

Mehnat kodeksining 164-moddasiga ko‘ra, umumiy qoidaga ko‘ra, xodimning yozma roziligi bilan, bunday rozilik bo‘lmagan taqdirda esa, sudning qaroriga asosan mehnat haqidan ushlab qolinishi mumkin.

Xodimning roziligisiz mehnat haqidan quyidagi hollarda ushlab qolinishi mumkin:

– belgilangan soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlarni undirish uchun;
– sudning qarorlari va boshqa ijro hujjatlarini ijro etish uchun;
– oldindan berilgan maqsadli pullar (masalan, xizmat safarlari uchun berilgan va ishlatilmay qolingan avans) bo‘yicha hisob-kitob qilish hamda ortiqcha to‘langan summani qaytarib olish uchun;
– mehnat ta’tili bo‘yicha hisob-kitob qilish uchun;
– xodim tomonidan ish beruvchiga yetkazilgan zararni qoplash uchun;
– intizomiy jazo tariqasida tayinlangan jarimani undirish uchun.

Ko‘pchilik kommunal to‘lovlar boshqa majburiy to‘lovlar sirasiga kiradi shuning uchun xodimning roziligidan qat’i nazar ish haqidan ushlab qolinishi mumkin deb xato o‘ylaydilar. Aslida O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi 23-moddasida soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlarning turlari keltirib o‘tilgan. Ushbu moddaga ko‘ra kommunal to‘lovlar na soliq, na boshqa majburiy to‘lovlar sirasiga kiradi.

Unda xodimning yozma roziligini olgan holda kommunal to‘lovlar uchun ish haqidan ushlab qolish mumkinmi degan tabiiy savol tug‘ilishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi va Moliya vazirligining 2001-yil 4-maydagi 189-V, 41-son “Tashkilotlar va muassasalar tomonidan o‘z xodimlaridan kommunal xizmatlar uchun haqni ish haqidan ushlab qolish ko‘rinishida qabul qilish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori (ro‘yxat raqami 1031, 2001-yil 15-may) bilan tasdiqlangan “Tashkilotlar va muassasalar tomonidan o‘z xodimlaridan kommunal xizmatlar uchun haqni ish haqidan ushlab qolish ko‘rinishida qabul qilish tartibi to‘g‘risida”gi nizomga barcha mulkchilik shakllaridagi korxonalar, tashkilotlar va muassasalar tomonidan kommunal xizmatlar uchun o‘z xodimlaridan ularning yozma roziligini olgan holda ish haqidan ushlanmalar ko‘rinishida to‘lovni qabul qilish qoidalarini belgilab berar edi.

Biroq, bu hujjat o‘ta darajada suiiste’mol qilingani uchun O‘zbekiston Respublikasi adliya vazirining 2019-yil 7-oktyabrdagi 453-mh-sonli “Idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni davlat reyestridan chiqarish to‘g‘risida”gi buyrug‘iga (ro‘yxat raqami 1031-2, 07.10.2019 y.) asosan davlat reyestridan chiqarildi.

Demak, xodimning yozma roziligi olingan holda ham kommunal to‘lovlar uchun ish haqidan ushlab qolish mumkin emas.

Xulosa o‘rnida aytishimiz mumkinki, xodimning roziligi bor yoki yo‘qligidan qat’i nazar uning oyligidan kommunal xizmatlar uchun olib qolish mutlaqo mumkin emas. Agar bunday holat yuz bersa mansabdor shaxs O‘zbekiston Respublikasining “Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risida”gi Kodeksning 49-moddasi bilan ma’muriy javobgarlikka tortilib, bazaviy hisoblash miqdorining besh baravaridan o‘n baravari (2 million 270 ming so‘m) gacha miqdorda jarimaga tortilishi mumkin. Xuddi shunday huquqbuzarlik ma’muriy jazo chorasi qo‘llanilganidan keyin bir yil davomida takroran sodir etilgan bo‘lsa, bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan o‘n besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi.

Savollarga huquqshunos Muhammadamin Karimjonov javob berdi

• Foydali
• Huquq
• Mehnat
• Qonun