$
12004.48 UZS
32.84
₽
146.56 UZS
0.23
€
13155.71 UZS
-4.71
31° Kechasi 18°

Shoh va shoir Zahiriddin Muhammad Bobur tavalludiga 541 yil to‘ldi

09:58 / 14.02.2024

Buyuk sarkarda va davlat arbobi Zahiriddin Muhammad Bobur Sharq madaniyati, adabiyoti va she’riyatida alohida o‘rin egallagan adib, shoir va olim bo‘lgan.

Keng dunyoqarashi va mukammal aql-zakovati sababli Bobur begona yurt — Hindistonda Boburiylar sulolasiga asos soldi. Katta ilmiy-ma’rifiy ahamiyatga ega “Boburnoma” asari bilan jahonning mashhur tarixnavis olimlari qatoridan ham joy oldi. Uning nafis g‘azal va ruboiylari turkiy she’riyatining eng nodir durdonalari hisoblanadi. Ilmiy asarlari bugunga qadar o‘rganilib kelmoqda va alohida ahamiyatga ega.

Bobur merosi va boburiylar qadamjolarini o‘rganish hozir ham davom etmoqda va bu ishlar natijasida keng jamoatchilik e’tiboriga yana yangi asarlarlar hamda ma’lumotlar taqdim etilmoqda.

Otasi, Amir Temurning pannevarasi Umarshayx Mirzo Farg‘ona viloyati hokimi bo‘lgan va onasi Qutlug‘ Nigor xonim Toshkent xonlari avlodidan bo‘lgan. 1494-yili Umarshayx Mirzo vafot etgach, 12 yoshli Zahiriddin taxtga o‘tirib, Farg‘ona hokimi bo‘lgan. Ammo taxtga o‘tirgandan keyingi 11 yil davomida O‘rta Osiyoda ro‘y bergan turli siyosiy o‘zgarishlar uni qarindoshlari va 250 tacha piyoda askarlari bilan avval Badaxshon, so‘ng Kobulga ketishga majbur etgan.

Zahiriddin Bobur yoshligidanoq turli sayohatlarni yaxshi ko‘rgani haqida ma’lumotlar bor. Bunday safarlarda chiniqqan, yosh bo‘lishiga qaramay, o‘lkamizning geografik qiyofasini tasavvur qila olgan. Olim 15-16 yasharligida Farg‘ona, Samarqand va Toshkent oralig‘ini bir necha marta kezib chiqqan. 19 yoshga to‘lgan yili Hisor tarafidan toqqa ko‘tarilib, Fondaryo va Iskandarko‘l orqali Zarafshon vodiysiga o‘tib, Samarqandga kelgan. U bu haqda shunday yozadi:

“Qamrud darasiga kirib, yuqori tomonga qarab ketdik. Tor va uchma yo‘llarda, baland va tik dovonlarda ko‘p ot va tuya qoldi. Uch-turt manzil qo‘nib, Siratog‘ dovoniga yetdik. Dovonmisan-dovon. Hech qachon bunday baland va uchma yo‘llar bilan yurmagan edik. Ko‘p tashvish va mashaqqatlar bilan xatarli tor va uchmalardan o‘tib, yuz azobu zahmatlar bilan halokatli balandliklar, tor dovonlardan oshib, Fon tumaniga keldik. Fon tog‘larining orasida bir katta ko‘l bor, uning muhiti - sathi taxminan bir sha’riy keladi, ajab ko‘ldir, g‘aroyibotdan holi emas...”.

Bobur Hindistonda yirik davlat tuzishga muvaffaq bo‘lgan va poytaxt sifatida Jamna (Yamuna) daryosi bo‘yidagi Agra shahrini tanlagan. U 1530-yil 26-dekabrda vafot etgan. Dastlab Agra shahridagi muvaqqat maqbaraga dafn etilgan, keyinchalik xoki Afgoniston poytaxti Kobulga ko‘chirilgan va hozirda shoirning maqbarasi Kobuldagi Bog‘i Boburda joylashgan.


Bu ham qiziq

O‘zbekiston IT xizmatlari eksportini 5 milliard dollarga yetkazmoqchi

O‘zbekiston IT xizmatlari eksportini 5 milliard dollarga yetkazmoqchi

O‘zbekiston raqamli texnologiyalar va moliyaviy xizmatlar sohasida Turkiya bilan hamkorlikni kengaytirishni rejalashtirmoqda…
14:46 / 19.11.2026
O‘zbekistonda qurilish materiallari importi 780 million dollarni tashkil etmoqda

O‘zbekistonda qurilish materiallari importi 780 million dollarni tashkil etmoqda

O‘zbekistonda keramik plita, bazalt qoplama, qurilish oynasi va gazoblok kabi 161 turdagi mahsulotni ishlab chiqarish quvvat…
15:23 / 20.11.2026
Özbekistonda 8,4 milliard dollarlik davlat aktivlari va yer maydonlari sotuvga çiqariladi

Özbekistonda 8,4 milliard dollarlik davlat aktivlari va yer maydonlari sotuvga çiqariladi

Özbekistonda 2026–2027-yillarda umumiy qiymati 8,4 milliard dollarlik davlat aktivlari, köçmas mulk obyektlari va yer maydon…
15:47 / 19.11.2026
Özbekistonda qariyb 30 ming pedagog kasbiy sertifikatlaş sinovidan öta olmadi

Özbekistonda qariyb 30 ming pedagog kasbiy sertifikatlaş sinovidan öta olmadi

2024–2026-yillarda Özbekistonda ötkazilgan oltita kasbiy sertifikatlaş sinovida jami 47 936 nafar pedagog iştirok etdi. Ular…
11:33 / 20.11.2026
Jahon banki Samarqand tibbiyotini rivojlantiriş uçun 100 mln dollar ajratadi

Jahon banki Samarqand tibbiyotini rivojlantiriş uçun 100 mln dollar ajratadi

Jahon banki Özbekistonda birlamçi tibbiy yordam sifatini yaxşilaş maqsadida 100 million dollar imtiyozli kredit ajratişni ma…
10:19 / 19.11.2026
Özbek tilidagi 6 milliard sözdan iborat oçiq ma’lumotlar bazasi yaratildi

Özbek tilidagi 6 milliard sözdan iborat oçiq ma’lumotlar bazasi yaratildi

Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan özbek tilidagi 6 milliardga yaqin sözni öz içiga olgan yirik oçiq matnli ma’lumot…
11:29 / 20.11.2026
Özbekistonda 10 oyda korrupsiyaga aloqador 1 565 nafar xodim işdan böşatildi

Özbekistonda 10 oyda korrupsiyaga aloqador 1 565 nafar xodim işdan böşatildi

Özbekistonda 2026-yilning yanvar-oktabr oylarida korrupsiyaga aloqador 1 565 nafar xodim bilan mehnat şartnomasi bekor qilin…
09:49 / 20.11.2026
Özbekistonda OAV sahifalariga mualliflik huquqi böyiça soxta şikoyatlar yuborib, pul talab qilinmoqda

Özbekistonda OAV sahifalariga mualliflik huquqi böyiça soxta şikoyatlar yuborib, pul talab qilinmoqda

Özbekistondagi bir qator internet naşrlari ijtimoiy tarmoqlarda mualliflik huquqi buzilgani haqidagi şikoyatlar orqali pul u…
13:48 / 19.11.2026
Parkentda 47 gektarlik “Oltin bel” turistik majmuasi barpo etildi

Parkentda 47 gektarlik “Oltin bel” turistik majmuasi barpo etildi

Prezident Şavkat Mirziyoyev Parkent tumanida quriliş materiallari sanoati va turizmni rivojlantiriş masalalari yuzasidan inv…
15:04 / 20.11.2026
Özbekistonda investorlarga 10 yilgaça soliq va bojxona imtiyozlari berilmoqda

Özbekistonda investorlarga 10 yilgaça soliq va bojxona imtiyozlari berilmoqda

Prezident Şavkat Mirziyoyev Özbekiston – Turkiya biznesni qöllab-quvvatlaş böyiça yuqori darajadagi kengaş yiğilişida mamlak…
14:56 / 19.11.2026

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!