Qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish – bu so‘zlarning o‘ziyoq bizni bir zumda maktab partasiga qaytaradi. Garchi, matematika darslari xotiramizda qolgan bo‘lsa ham, kundalik hayotda bu fandan olgan saboqlarimiz har doim qo‘l keladi.

Bolani hisobga o‘rgatishning bir necha “ayyorlik”lari bor. Ana shundagina darsga tayyorgarliksiz kirgan bola turli bahonalarni to‘qimaydi. Mayli, sizlarni gap bilan chalg‘itmasdan, maqsadga o‘tamiz. Sizga qog‘oz va qalam kerak bo‘ladi. Yoningizda tursin. Boshladik.
  
1. Barmoqlar yordamida 9 ga ko‘paytirish.

Kaftlaringizni ochib, har bir barmog‘ingizga o‘z raqamini berib chiqing. 

Aytaylik, 4 × 9 necha bo‘lishini aniqlash kerak. 4 raqami yozilgan barmog‘ingizni bukib oling. Endi o‘sha barmoqning o‘ng va chap tarafida nechtadan barmoq borligiga qarang. Chapda 3, o‘ngda 6. 

Bu sonlarni yonma-yon yozing. 36 – to‘g‘ri javob.

2. Uch xonali sonlarni ko‘paytirish.

Misol uchun, bizga 652 ni 6 ga ko‘paytirish zarur. Suratdagi singari jadval chizing va unga xuddi rasmdagidek qilib raqamlarni yozing.

Har bir sonni 6 ga ko‘paytirib, natijasini jadvalga yozing. 
6 × 6 = 36 
5 × 6 = 30 
2 × 6 = 12

Endi birinchi va oxirgi raqamni o‘zgarishsiz qoldirib, oraliqdagi raqamlarni qo‘shing. Olingan raqam ko‘paytmaning javobi bo‘ladi: 3912   

3. Katta sonlarni ko‘paytirish.

Aytaylik, 7 × 531 necha bo‘lishini hisoblash lozim. Agar katta raqamlar o‘nlik va yuzlikka aylantirilsa, ko‘paytirish oson kechadi. Ularni imkon qadar maydalashga harakat qilib ko‘ring.   
 
4. 12 ga ko‘paytirish.

Birinchi sonni o‘nga ko‘paytiring va uni o‘z o‘ziga 2 marta qo‘shingda, natijalarini yonma-yon yozing. Bu raqam ko‘paytma natijasi bo‘ladi.    

5. 15 foizni hisoblash.

Biror sonning 15 foizini hisoblamoqchi bo‘lsangiz, dastlab uning  10 foizini aniqlab oling. Misol uchun, 400 sonini olamiz. O‘nlik kasr belgisini chap tomonga bitta surib qo‘ying. Bu sonni 2 ga bo‘ling va natijaga 40 ni qo‘ing. Bu holatda javob – 60. Bu 400 ning 15 foizi.   

6. Uch xonali sonlarni qo‘shish.

Uch xonali sonlarni qo‘shish uchun uni o‘nliklar va yuzliklarga ajrating.   

7. 9 ga ko‘paytirish.

Biror sonni 9 ga ko‘paytirmoqchi bo‘lsangiz, uni avval 10 ga ko‘paytiring. Natijasidan o‘sha sonni ayiring. Ana – javob tayyor!