$
12654.57 UZS
-12.43
135.26 UZS
-0.51
13483.44 UZS
1.95
22° Кечаси 10°

Бугун – 9 февраль буюк бобомиз шоир, мутафаккир, давлат арбоби Алишер Навоий таваллуд топган кун!

11:29 / 09.02.2024

1. Навоий буюк шоир, тадбиркор, иқтисодчи ва миллиардер бўлган.

 “Фахри Ҳиротий”га асосланиб Бертеснинг маълумот беришича, Навоийнинг 1 кунлик даромади 75 минг динор бўлиб, шундан 15 минг динорини харажатлари учун сарфлаган. Навоийнинг 1 кунлик маоши бугунги ҳисобда 15 миллион 900 минг доллар, харажатлари 3 миллион 800 минг доллар, соф даромади эса 12 миллион 720 минг долларни ташкил этган. Бу кўрсаткич бир йилда 4 миллиард 642 миллион 800 минг долларни ташкил этган. Навоий бу даромадларини илм-фан йўлида, мамлакат ободончилиги йўлида сарф этган.

2. Навоийнинг фарзандлари бўлганми? Тарихий манбаларга кўра, Навоий оила қурмаган, лекин буни аниқ факт дея олмаймиз.

Навоийшунос олим Муҳаммаджон Маҳмуднинг “Навоий ҳаёти ва ижодига янгича қараш” номли рисоласида келтирилишича: Навоийнинг ҳақиқатдан ҳам ўз пуштикамаридан бўлган фарзандлари бўлмаган, аммо фарзанд сифатида қабул қилган шогирдлари бўлган. Улар Мир Иброҳим ҳамда Хожимуҳаммад ҳисобланади. Уларнинг ҳар иккиси ҳам Навоий хонадонида суюкли фарзанд ва билимдон шогирд сифатида эъзозланган. Бунга мисол тариқасида эса “Мажолис ун-нафоис” асарида Мир Иброҳимга нисбатан “Ўғилчилай”, яъни “Ўғилчадай асрабмен” дея келтирилган сатрларни мисол қилиш мумкин.

3. Навоий дасхатинимарҳума Навоийшунос олим Суюма Ғаниева 1991 йил мустақиллик совғаси сифатида Эроннинг “Кўҳи Гулистон” музейидан олиб келган. Суюма опагача бу дасхатни жуда кўплаб Навоийшунос олимлар жумладан, Ҳамид Сулаймон ҳам излаган бўлиб, дасхатни топишнинг иложи йўқ деган хулосага келган.

4. Навоий муҳрига қандай сатрлар битилганини биласизми?

Навоий муҳрига араб ҳарфлари билан “Сен бу дунёда бир йўловчидек, бир фақирдек яшагин, фақир Навоий”, деган сатрлар битилган экан.

5. Илк роботлар ҳақида Навоий ёзиб қолдирган десам ишонасизми?У Фарҳод ва Ширин достонида:

                                                                 Бўлур, дарвоза ичра ошкоро,

Темир жисмики қилмиш пайкар аро.

Яъни, одамга жуда ўхшаш бўлган темир таннинг ичи қувватга тўладир, дея ёзиб қолдирган.

6. Телевизорни ким кашф қилган? Грабовиский ва Белянискийларми? Йўқ, Алишер Навоий ўзининг Фарҳод ва Ширин достонида:

Ғаройиб кўп ҳувайдо бўлғусидир,

                      Басанда шакл пайдо бўлғусидир, - дея ёзади.

Яъни, ғаройиб жисм ичида турли шакллар пайдо бўлади. Унинг номи ойнаижаҳон деб номланади.

7. 5 аср олдин дивегател, яъни мотор ҳақида ким ҳам ўйлабди дейсиз? Шубҳасиз, Навоий:

             Киши ҳайрати бирла жумбуш намоил,

Ул оташгоҳ ичра ҳарорат фузой.

Яъни, одам гавдасига ўхшайдиган нарса ичида олов ёниб, ҳарорат етилади.

8. Навоий лифт ва эскалаторнинг ишлаш тизими ҳақида ёзганида Америкалик кашфиётчи Жесси Ренодан ном-нишон ҳам йўқ эди. Унинг “Саббаи сайёр”достонида шундай мисралар бор:

Поялар маҳдамида бўлгай паст,

           Айлагай бир-бирининг юзига нишаст.

Яъни, шоҳ бу тахтга чиқадиган бўлса, тиллапоялар унга томон пасайиб, ёки кўтарилиб бир-бирининг устига ётади.

9. Навоий 5 аср олдин светофор ҳақида айтиб ўтган:

          Ҳилқатиким то айламиш жонон қизил, сариғ, яшил,

Шулайи оҳим чиқар, ҳар он қизил, сариғ, яшил.

У пайт автомобиллар бўлмаган, шунинг учун Навоий бу рангларда ёр кайфиятини ифодалаган, холос.

10. Портловчи модда-бомба ҳам Навоийнинг ғояси десам ишонаверинг. Шоир:

Бориб тушди адо аросиға чуст,

    Азим ун чиқарди тегиб ерга руст.

Яъни, коптоксимон жисм ерга тушиб ўзидан даҳшатли садо чиқарди.

Юқоридаги мисоллардан шуни англаймизки, аввал ғоялар, кейин ихтиролар пайдо бўлган!

 

Тайёрлади: Сабоҳат Саидризо


Илм-фан


														
														Қирқ йил кунига қирқ варақдан асар ёзган олим

Қирқ йил кунига қирқ варақдан асар ёзган олим

Табарий тарих, фиқҳ ва тафсир ва қироат илмларидан ташқари араб шеърияти, наҳв, математика ва тиббиёт илмларини ҳам яхши ўзл…
10:29 / 17.03.2024

														
														Lenovo олти оёқли робот-итни тақдим қилди

Lenovo олти оёқли робот-итни тақдим қилди

Daystar Bot GS қидирув-қутқарув ишларида иштирок этиши мумкин.
10:30 / 13.03.2024

Компанияларнинг фикрига кўра, бу қувватлагич қишда бир ҳафта ёки ёзда бир ой иситиш эҳтиёжларини амалга ошира олади.
10:22 / 13.03.2024

														
														Хакерлар симсиз қувватлагич орқали телефонларни масофадан ёқишни ўрганишди

Хакерлар симсиз қувватлагич орқали телефонларни масофадан ёқишни ўрганишди

280°C дан юқори ҳароратда қизитувчи электромагнит шовқин яратиши мумкинлигини аниқлад
10:46 / 24.02.2024

														
														Бугун – 9 февраль буюк бобомиз шоир, мутафаккир, давлат арбоби Алишер Навоий таваллуд топган кун!

Бугун – 9 февраль буюк бобомиз шоир, мутафаккир, давлат арбоби Алишер Навоий таваллуд топган кун!

Навоий буюк шоир, тадбиркор, иқтисодчи ва миллиардер бўлган. Илк роботлар, светофор, лифт ва эскалаторлар ҳақида бобомиз ёзи…
11:29 / 09.02.2024

														
														Қайси тарихий шахсларнинг қабрлари ҳалигача топилмаган?

Қайси тарихий шахсларнинг қабрлари ҳалигача топилмаган?

Тарихдаги айрим буюк шахсларнинг қабрлари қаерда эканлиги ҳалигача аниқланмаган.
16:06 / 05.02.2024

														
														Дунёдаги ягона гигант албинос чумолихўри аниқланди

Дунёдаги ягона гигант албинос чумолихўри аниқланди

Ҳайвон бир йил давомида кузатувга олинган.
12:34 / 01.02.2024

														
														Ойдаги биринчи “СЛИМ” ой модулининг тарихий сурати эълон қилинди

Ойдаги биринчи “СЛИМ” ой модулининг тарихий сурати эълон қилинди

“Ҳуббле” ва “Спитзер” телескоплари томонидан суратга олинган.
15:04 / 28.01.2024

														
														Сунъий интеллект ичимлик суви захирасига оид хатоларни аниқлади

Сунъий интеллект ичимлик суви захирасига оид хатоларни аниқлади

Маиший кранларни ичимлик суви билан таъминлайдиган сув ҳавзаларининг 30 фоизини тартибга солган.
13:07 / 28.01.2024

														
														Энди сиз ҳам атрофни ҳайвонлар каби кўра оласиз

Энди сиз ҳам атрофни ҳайвонлар каби кўра оласиз

Бу орқали ҳайвонлар ҳақидаги тасаввурлар бойиб боради.
10:17 / 28.01.2024

Бу ҳам қизиқ

Россиянинг Новосибирск вилоятида мигрантларга такси ҳайдаш тақиқланмоқда

Россиянинг Новосибирск вилоятида мигрантларга такси ҳайдаш тақиқланмоқда

Бу бўйича Новосибирск вилояти губернатори Андрей Травниковнинг тегишли фармони имзоланган.
15:46 / 16.04.2024
Маск бутун дунё бўйлаб Tesla ходимларининг 10 фоизини қисқартирмоқчи

Маск бутун дунё бўйлаб Tesla ходимларининг 10 фоизини қисқартирмоқчи

Tesla бутун дунё бўйлаб 140 мингдан ортиқ одамни иш билан таъминлаган.
14:26 / 16.04.2024
Исроил президенти Эроннинг зарбаларини “уруш эълон қилиш” деб атади

Исроил президенти Эроннинг зарбаларини “уруш эълон қилиш” деб атади

У бу ҳақда “Sky News” телеканалига берган интервьюсида айтган.
14:16 / 15.04.2024
iPhone’да янги функция, энди уни ўғирлаш фойдасиз

iPhone’да янги функция, энди уни ўғирлаш фойдасиз

Функция 2024 йилнинг кузида ишга тушади.
11:24 / 15.04.2024
Болани телефонга қарамликдан қутқариш мумкинми?

Болани телефонга қарамликдан қутқариш мумкинми?

Мутахассислар бу бўйича тавсиялар эълон қилди.
17:41 / 15.04.2024
АҚШ конгрессменлари Украинага ёрдам ҳақидаги қонун лойиҳасини кўриб чиқади

АҚШ конгрессменлари Украинага ёрдам ҳақидаги қонун лойиҳасини кўриб чиқади

Қарор эса яқин кунлардаёқ қабул қилиниши мумкин.
12:49 / 16.04.2024
Ўзбекистон Республикаси Яқин Шарқдаги вазият кескинлашувининг янги босқичидан чуқур хавотирда - ТИВ

Ўзбекистон Республикаси Яқин Шарқдаги вазият кескинлашувининг янги босқичидан чуқур хавотирда - ТИВ

Ўзбекистон томони барча тарафларни босиқликка, ҳарбий ҳаракатларни давом эттиришдан тийилишга ҳамда можарони энг қисқа фурса…
13:56 / 15.04.2024
Япония қирғоқларида 5,9 магнитудали зилзила содир бўлди

Япония қирғоқларида 5,9 магнитудали зилзила содир бўлди

Қурбонлар ва вайронагарчиликлар ҳақида маълумотлар йўқ.
09:43 / 16.04.2024
Нидерландия 2026 йилгача Украинага ҳарбий ва гуманитар кўмак учун 4,4 млрд евро ажратади

Нидерландия 2026 йилгача Украинага ҳарбий ва гуманитар кўмак учун 4,4 млрд евро ажратади

Нидерландия ўзининг ҳаво мудофаасини кучайтириш ва янги ўқ-дорилар сотиб олиш учун 500 миллион евро олади.
10:01 / 16.04.2024

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!