$
12655.02 UZS
22.14
144.28 UZS
-0.24
13725.63 UZS
58.12
32° Кечаси 22°

каъбапўш тарихи. У қандай тайёрланади?

15:23 / 13.04.2022

Кисва (арабча: كسوة)Каъба деворларини ёпиб турадиган чойшаб. Пахта аралашган саккиз бўлак қора шойи матодан тикилади. Деворнинг юқори қисми учдан бир бўлагини ёпиб турувчи Кисва парчасига Қуръони каримнинг: «Албатта одамлар ибодат қилишлари учун қурилган биринчи уй – Маккадаги муборак ва бутун оламлар учун ҳидоят (маёғи) бўлган Каъбадирки...» деган ояти (3:96) зарҳал ёзувда битилган. Шунингдек, Кисвага Қуръоннинг яна бошқа сура ва оятлари ёзилади. Каъбага кириладиган эшик махсус зарҳал билан қопланган бўлиб, унга ҳам Қуръон оятлари битилган. 

Кисва Тарихи

Қадимги манбаларга кўра, Каъбани илк бор кисва билан ёпган инсон Исмоил алайҳиссалом ҳисобланади. Бошқа манбаларда эса Ҳижрий йил ҳисоби бошланишидан 220 йил аввал Мадинани истило қилган Яман шоҳи Тубба ал-Хуморий Маккага келиб, Каъбани пальма шохларидан тўқилган бўйра билан ўраб чиқишга буйруқ берган. Яна бир бошқа манбада келтирилишича, Каъбани илк бор пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг катта бобоси Аднан ўраган экан. Бу анъанага ҳукумат тепасига Ҳусайн ибн Хилабу Ислом дини кириб келиши билан қурайшийлар Каъбани ўраш анъанасини янгиладилар. 

Муҳаммад (с.а.в) ҳаётликларида Кисва Яманда тайёрланарди. Халифа Умар замонига келиб Кисва Мисрда тўқиладиган бўлди. Халифа Маъмун даврида Кисва ҳар йили уч марта янгилаб турилган. Халифа Мутаваккил, эса ҳар икки ойда Каъбатуллоҳга янги Кисва юборган.

Ka'baning XIX va XX asrga oid tarixiy suratlari fotogalereya 20-02-2018,  11:30 - Zamin.uz

Халифа Умар бошлаб берган анъана давом эттирилиб, Кисва 1924 йилгача (баъзи манбаларда 1927 йилгача) Мисрда тайёрланди. Ҳар йили янги Кисва ҳаж сафарига чиққан мисрлик зиёратчилар билан бирга Маккага келтириларди. Аввалги Кисва девордан олиниб, Каъба хазинабонлари ва Макка шарифи ихтиёрига топшириларди. 1443-1452– йиллари Шоҳрух Мирзо Миср Кисваси билан бирга Мовароуннаҳрда тайёрланган махсус каъбапўш ёпилиб туришига эришган. 1925 йил қирол Абдулазиз Маккада ихтисослашган фабрика очиб, унда қора рангли табиий шойидан Кисва тиктирди. Шундан бошлаб Каъба Кисваси фақат Саудия Арабистонида тайёрланади. Саудия Арабистони подшоҳи Фаҳд ибн Абдулазиз Ўзбекистон Республикаси Президенти Ислом Каримовга туҳфа қилган Кисва – Каъбапўш парчаси ҳозир Имом Бухорий ёдгорлик мажмуасидаги масжид деворига осиб қўйилган.

Кисва доим қора рангда бўлганми?

Каъба ёпинчиғи ранглари турли даврларда турлича бўлган. Аббосийлар халифаси Ан-Наср ҳукмронлиги даврида, Каъбани фақат сариқ иплар билан кашта солинган қора рангдаги ёпинчиқ билан ўраш керак бўлган. Қадимда Каъба ёпинчиғи асосан оқ рангли бўлган. Кейинроқ у қора кисва билан ўраладиган бўлган. Тарихда кисва турли рангда бўлган ҳолатлар ҳам учрайди. Ҳозир у фақат қора мато билан ўралади. Бу анъана аббосийлар ҳукмдорлари пайтидан урфга кирган, чунки аббосийларнинг байроғи қора рангда бўлган.

Маккада каъбапўш кўргазмаси очилди

Қўшимча Малумот

Каъба ёпинчиғининг баландлиги 14 метрга етади. Унинг юқори қисмида эни 95 см, узунлиги 47 м. Бўлган матода Қуръон оятлари ёзилган. Мато 16 қисмга ажратилган. Уларнинг ҳар бири турли исломий нақшлари билан безатилган. У матонинг қуйи қисми эса Қуръон оятлари билан тўлдирилган. Оятлар орасидаги бўш жойларга эса Я Ҳайй (Эй тирик зот!), Я Қайюм (Эй барча жойда мавжуд зот), Я Раҳим (Эй Меҳрибон зот), Я Раҳмон (Эй раҳмли зот), Ал-ҳамдулиллаҳ ул-Раббийл Оламийн (Бутун оламларнинг Эгаси Аллоҳга ҳамд-санолар бўлсин) калималари туширилган. Каъба ёпинчиғи беш асосий қисмдан иборат: тўртта деворга тўртта ёпинчиқ ва Каъба эшигининг ёпинчиғи.

Кисва дастлаб Замзам сувида ювилади, мушки анбарлар билан чайилади ва қуритилади. Каъбага ўралишидан аввал унга энг қимматбаҳо муаттар мушклар сепиб чиқилади. Ҳар йили Зулҳижжа ойининг 9-куни бомдод намозидан сўнг Каъба ўзининг янги либосига бурканади. Муқаддас Каъбага янги кисва қопланмагунча, эскиси олиб ташланмайди.

Kisva — Ka'ba yopinchig'i haqida nima bilamiz?

Каъба ёпинчиғини тайёрлаш учун Саудия Арабистони ҳукумати 1924 йилда (баъзи манбаларда 1927 йилгача) алоҳида устахона ташкил қилган. Устахонада 240 ҳунарманд ва техник мутахассислар меҳнат қилади. Ҳозирги кунга келиб кисва тайёрлашга 17 миллион Саудия риёли (4,5 миллион доллар) сарфланади. Кисванинг олтин иплар билан нақшлар солиб тикиладиган матосининг ўзига 450 кг.дан зиёд ипак ишлатилади. Ҳар йили иккита кисва тайёрланади. Бири Каъбанинг устига ёпилса, иккинчиси, ҳар эҳтимолга қарши сақлаб қўйилади.


Қизиқарли


														
														Ҳар куни ярим тайёр лағмон қилиб берадиган аёлнинг эри ташлаб кетди

Ҳар куни ярим тайёр лағмон қилиб берадиган аёлнинг эри ташлаб кетди

Эркакнинг айтишича, хотини ушбу маҳсулотни дамлашдан бошқа нарсани билмайди.
09:32 / 11.07.2024

														
														Олимпиадада иштирок этган биринчи аёл ким бўлган?

Олимпиадада иштирок этган биринчи аёл ким бўлган?

Ўша пайтда аёлларга фақат теннис ва гольфдан мукофот (2,2%) берилган.
14:35 / 10.07.2024

														
														Сингапурда 16 хил ҳашаротни ейишга рухсат берилди

Сингапурда 16 хил ҳашаротни ейишга рухсат берилди

Ҳашаротларни “ёввойи табиатдан йиғиб олиниши”га рухсат берилмаган.
12:23 / 10.07.2024

														
														Марокашлик ҳижобли қиз халқаро “Мисс сунъий интеллект” танловида ғолиб чиқди

Марокашлик ҳижобли қиз халқаро “Мисс сунъий интеллект” танловида ғолиб чиқди

Ғолибнинг айтишича, сунъий интеллект орқали яратилган моделлар ҳар бир миллатнинг маданий ва миллий бойлигини дунёга танитиш…
09:49 / 10.07.2024

														
														Қозоғистонда ўртача умр кўриш ёши сезиларли даражада ошди

Қозоғистонда ўртача умр кўриш ёши сезиларли даражада ошди

Йил бошидан буён 21 та инфекция, жумладан, коронавирус билан касалланиш даражаси камайган.
09:43 / 10.07.2024

														
														Киберҳужумлар: Интернетдаги таҳдидлар қандай ривожланмоқда?

Киберҳужумлар: Интернетдаги таҳдидлар қандай ривожланмоқда?

Яқин уч йилда кибержиноятчиликдан кўрилган глобал зарар йилига 15 фоизга ўсиб борган.
15:39 / 09.07.2024

														
														Японияда 3D голограммали банкнотлар муомалага киритилади

Японияда 3D голограммали банкнотлар муомалага киритилади

Молиявий ташкилотлар барчага эски банкнотларни янгиларига алмаштиришга рухсат беради. Япония банки мамлакат молия тизими алл…
12:36 / 07.07.2024

														
														Мадина шаҳридаги Масжиди набавийга ўрнатилгансоябонларни қайси давлат ишлаб чиқарган?

Мадина шаҳридаги Масжиди набавийга ўрнатилгансоябонларни қайси давлат ишлаб чиқарган?

Дизайнерлар бу соябонлар устида ишлаётганда исломий архитектура ва нақшлардан илҳомланган.
16:20 / 04.07.2024

														
														Роботга тирик ҳужайрадан ташкил топган мия ўрнатилди

Роботга тирик ҳужайрадан ташкил топган мия ўрнатилди

Робот юришни, турли тўсиқлардан қочишни, нишонларни кузатишни ва нарсаларни ушлашни ўрганиб улгурган.
17:23 / 03.07.2024

														
														Аниқланишича, чумолилар бир-бирини операция қила олади

Аниқланишича, чумолилар бир-бирини операция қила олади

Бу орқали ҳашаротларнинг омон қолиш даражаси 95 фоизга етади.
16:56 / 03.07.2024

Бу ҳам қизиқ

Мирзиёев Фарғона шаҳрида қурилаётган “Янги Ўзбекистон” массивини бориб кўрди

Мирзиёев Фарғона шаҳрида қурилаётган “Янги Ўзбекистон” массивини бориб кўрди

Аҳолига муносиб яшаш шароитлари яратиш, ижтимоий инфратузилмани ривожлантириш давлатимиз раҳбарининг доимий эътиборида. Шу б…
23:27 / 11.07.2024
Пойтахтнинг икки туманида газ вақтинча ўчирилади

Пойтахтнинг икки туманида газ вақтинча ўчирилади

Таъмирлаш ишлари туфайли Юнусобод ва Шайхонтоҳур туманларининг қуйидаги ҳудудларига 12 июль куни табиий газ етказиб бериш ва…
09:22 / 12.07.2024
Исроил Ливан ҳарбий хизматчиларининг автомобилини ўққа тутди

Исроил Ливан ҳарбий хизматчиларининг автомобилини ўққа тутди

Исроил армияси Ливаннинг жанубидаги Взани қишлоғи яқинида ҳарбий автомобилга ўқ узгани айтилмоқда.
17:44 / 12.07.2024
Бошқирдистонда бир киши ящин  уришидан вафот этди

Бошқирдистонда бир киши ящин уришидан вафот этди

Марҳумнинг жасади бугун эрталаб топилган.
17:17 / 11.07.2024
Шакира Америка Кубоги финалида чиқиш қилади

Шакира Америка Кубоги финалида чиқиш қилади

Колумбиялик хонанда финал танаффусида қўшиқ ижро этади.
10:33 / 12.07.2024
Ўзбекистоннинг 6 та вилоятида сел келиши кутилмоқда

Ўзбекистоннинг 6 та вилоятида сел келиши кутилмоқда

Бу ҳақда Ўзгидромет агентлиги директори Шерзод Ҳабибуллаев хабар берди.
11:15 / 12.07.2024
Эрдўған ва Зеленский Вашингтонда нималарни муҳокама қилди?

Эрдўған ва Зеленский Вашингтонда нималарни муҳокама қилди?

Эрдўған, Туркия тинчлик учун замин яратиш учун ҳар қандай ташаббусга, шу жумладан воситачиликка тайёр эканлигини таъкидлади.
12:16 / 12.07.2024
Ўзбекистонда илк бор тиббиётга ихтисослашган телеканал иш бошлади

Ўзбекистонда илк бор тиббиётга ихтисослашган телеканал иш бошлади

“Shifo TV” телеканали Ўзбекистондаги тиббиёт ва табобат ҳақидаги биринчи махсус канал ҳисобланади.
11:45 / 12.07.2024

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!