Жорий йилнинг сентябрь ойидан буён кузатилган ҳафталик нархлар ўсишининг бироз секинлашишига қарамасдан, йиллик юқори инфляция суръатлари сақланиб қолмоқда. Бу ҳақда Марказий банк хабар берди.

Қайд этилишича, июль ойидан бошлаб иқтисодиётда инфляцион кутилмалар босқичма-босқич пасайиб борган, бироқ базавий инфляция динамикасида ўсиш тенденцияси шаклланган.

Ташқи ва ички омилларнинг кўп йўналишли таъсири жорий йилнинг сентябрь ойида йиллик инфляция 12,2 фоизни ташкил этишига олиб келган.

Бир томондан, базавий инфляциянинг тезлашишига импорт инфляцияси, иккинчи томондан, иқтисодиётда илгари шаклланган юқори ялпи ички талаб таъсир кўрсатади.

Таъкидланишича, сентябрь ойидаги инфляцион кутилмалари 15,2 фоиз, тадбиркорлик субъектлари эса 13,8 фоиз даражасида бўлган. Юқори инфляция кутилмалари омиллари эса сақланиб қолмоқда.

Жорий йилнинг 2-чорагидан бошлаб иқтисодий фаолликнинг ўсиши кузатилган. Натижаларга кўра ялпи ички маҳсулотнинг реал ўсиши 5,8 фоизни ташкил этган, қурилиш ва чакана савдо ўсиш суръатлари ўтган йилнинг мос даврига нисбатан бироз юқорилаган.

“Давлат секторида ойлик иш ҳақи ва пенсиялар, шунингдек, ижтимоий трансфертларнинг ошиши аҳоли реал даромадларининг 10,7 фоизга ошишига замин яратди”, – дейилади Марказий банк хабарида.

Шунингдек, аҳоли даромадларининг ўсишига мутаносиб равишда истеъмол талаби ҳам ортиб бормоқда, бу истеъмол товарлари ишлаб чиқариш ва чакана савдо айланмасида ўз ифодасини топган. Хусусан, жорий йилнинг 9 ойида иқтисодиёт тармоқларида истеъмол товарлари ишлаб чиқариш ҳажми 27 фоизга, чакана товар айланмаси эса 10,8 фоизга ўсган.

Марказий банкнинг урғу беришича, давлат харажатларининг юқори суръатлари, трансчегаравий пул ўтказмалари ва иқтисодиётга кредит киритилиши йил охиригача ялпи истеъмол ва иқтисодий фаолликни қўллаб-қувватловчи омиллар бўлиб қолади.

Иқтисодий фаолликнинг мавжуд тенденциялари ва амалга оширилаётган молиялаштириш чора-тадбирларини ҳисобга олган ҳолда, жорий йил охиригача иқтисодий ўсиш прогнозлари юқорига қараб қайта кўриб чиқилган. Жорий йил якунларига кўра, ЯИМ ўсиши 5,2-5,8 фоиз (олдинги прогноз 5-5,5 фоиз эди) доирасида кутилмоқда.

Ташқи муҳитда юзага келиши мумкин бўлган хавф ва ноаниқликларни ҳисобга олган ҳолда, базавий сценарийда иқтисодий ўсиш суръатлари 2023 йилда жорий йилга нисбатан бирмунча секинлашади ва 4,5-5 фоизни ташкил этади.

Жаҳон бозорларида асосий озиқ-овқат маҳсулотлари, хомашё ва энергия ресурслари нархларининг ўсиши фонида жорий йилнинг учинчи чорагида ҳам глобал инфляциянинг тезлашуви давом этмоқда.

Инфляция жараёнларини жиловлаш учун жаҳон марказий банкларининг аксарияти монетар шарт-шароитларни қаттиқлаштирмоқда, бу эса шунга мос равишда жаҳон бозорларида молиявий ресурслар нархининг ошишига олиб келади.

Хусусан, АҚШ Федерал резерв тизими фоиз ставкаларининг ошиши ва жаҳон валюта-кредит шароитларининг кескинлашуви туфайли бошқа жаҳон валюталари АҚШ долларига нисбатан қийматини йўқотмоқда. Йил бошидан бери доллар индекси 17 фоизга ўсган.

Бу, ўз навбатида, истеъмолдаги импорт улуши анъанавий равишда юқори бўлган ва валюта курси тез ўзгарадиган мамлакатларда инфляция жараёнларининг тезлашишига олиб келади.

Ташқи савдонинг ўзгарган халқаро вазиятга мослашиши туфайли Ўзбекистонда валюта оқимлари ҳажмида ижобий тенденциялар кузатилмоқда.

Хусусан, жорий йилнинг ўтган 9 ойида олтинни ҳисобга олмаганда экспорт ҳажми ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 23,6 фоизга ошиб, 11,1 миллиард долларга, мамлакатимизга пул ўтказмалари ҳажми эса 2,2 бараварга ошган (12,6 миллиард доллар), аҳоли томонидан банкларда валюта сотиб олиш ва сотиш ўртасидаги ижобий фарқ 2,5 миллиард долларни ташкил этди.

• Инфляция
• Марказий банк
• pul