“Curiosity” roveri tomonidan olingan eski suratlar Mars sayyorasidagi yoriqlar atrofida ochiq rangli toshlarni aniqladi. Ushbu materiallarning namunalari ilgari roverdagi uskunalar yordamida to‘plangan. Ushbu tadqiqotda Arizona universiteti tadqiqotchilari yangi usullardan foydalangan holda ushbu arxiv ma’lumotlarini tahlil qilishdi. Ular bu yengil toshlarda “opal” (tarkibida suv saqlaydigan kolloidli kremniy oksididan iborat mineral) borligini tasdiqlashga muvaffaq bo‘lishdi.

“Opal” suv kremniyga boy jinslarni oksidlaganda hosil bo‘ladi. Olingan eritma toshning yoriqlari va oralariga joylashadi. Vaqt o‘tishi bilan u qattiq mineralga aylanadi. U bulutli holda ko‘rinishi va yorqin bo‘lishi mumkin. Bugungi kunda “opal” asosan Avstraliya yoki Efiopiyadan olinadi.

“Arxiv ma’lumotlarini yangi tahlilimiz biz missiyada ancha keyin kuzatilgan barcha nosozliklar o‘rtasida ajoyib o‘xshashlikni ko‘rsatdi. Ushbu rift tarmoqlari juda keng tarqalgan va, ehtimol, “opal” bilan to‘lib-toshganini ko‘rish ajoyib edi”, – deydi tadqiqot mualliflaridan biri Travis Gabriel.

Aslida, bu birinchi marta Mars sayyorasida “opal” moddasi topilishi emas. 2008-yilda “Mars Reconnaissance Orbiter” qizil sayyoraning bir nechta mintaqalarida gidratlangan kremniy konlari bilan bog‘liq bo‘lgan katta rangpar dog‘larni aniqladi. Endi bu material ilgari o‘ylanganidan ko‘ra ko‘proq tarqalganga o‘xshaydi.

“Opal”ning topilishi katta voqea hisoblanadi. Axir, bu Marsda suv juda uzoq vaqt oldin paydo bo‘lganidan dalolat beradi. Hatto sirt qurib, u yerda yashashi mumkin bo‘lgan har qanday mikroblar uchun yaroqsiz bo‘lganidan keyin ham, sirt ostidagi sharoitlar uzoq vaqt davomida iste’molga yaroqli bo‘lib qolishi mumkin.

Bu “Curiosity” va uning vorisi, hozirda “opal” materialiga boy bo‘lgan Jezero krateri ko‘lida hayot belgilarini qidirayotgan “Perseverance” roveri uchun yaxshi yangilik.

“Opal”ning yana bir qiymati shundaki, u kelajakdagi kosmonavtlar missiyalari uchun foydali suv manbayi bo‘lishi mumkin. Nazariy jihatdan, agar tosh ezilib, qizdirilsa, kristall strukturadan suv chiqarilishi mumkin.

Avvalroq, “Geophysical Research Planets” jurnalida chop etilgan “Curiosity” roverining 2019-yil yanvaridan 2021-yil yanvarigacha to‘plagan ma’lumotlariga asoslangan topilmalar Mars qanday qilib issiq va nam sayyoradan sovuq va quruq sayyoraga aylanishi haqidagi savollarga aniq javob berishi mumkinligi xabar qilingan edi.

• Astronomiya
• Kosmonavtlar
• Mars
• NASA
• kosmos