$
11990.26 UZS
-68.19
162.23 UZS
-1.81
13738.44 UZS
-80.54
31° Kechasi 18°

Yerning ichki yadrosi aylanishi to‘xtadi

20:43 / 26.01.2023

Shu kunlarda Yerning ichki yadrosi sirtga nisbatan aylanishni to‘xtatgan bo‘lishi mumkin. Ta’kidlanishicha, bunda g‘ayrioddiy kutilma yo‘q, olimlar to‘xtash o‘nlab yillar davom etishi mumkin bo‘lgan siklning bir qismi, deb hisoblashadi.

Pekin universitetining geologlari 2009-yilda “Nature” (“Tabiat”) jurnalida chop etilgan yangi tadqiqot tufayli Yerning yadrosi sirtga nisbatan harakatini “to‘xtatib qo‘ygan” degan taxminiy xulosaga kelishdi. Buning sababi, ichki yadro suyuq tashqi yadroda suzuvchi qattiq temir shar bo‘lishi mumkin, shuning uchun uning harakati sayyoramizning qolgan qismi aylanishi bilan mutlaqo bog‘liq emas.

Ushbu hodisaning sababi ikkita asosiy qarama-qarshi kuch bo‘lishi mumkin. Tashqi yadro tomonidan hosil qilingan magnit maydon ichki qismning aylanishini tezlashtiradi. Shu bilan birga, mantiyaning ulkan tortishish ta’siri uni sekinlashtiradi. Shu sababli, turli vaqtlarda u sirtdan o‘tib ketishi yoki orqada qolishi mumkin. Bundan tashqari, ba’zida yerning markazi teskari yo‘nalishda aylanishi mumkin.

Ammo bu endi yadro umuman aylanmaydi degani emas. Olimlarning fikriga ko‘ra, bu hodisa Yerning o‘z o‘qi atrofida aylanishi bilan bir xil tezlikda sodir bo‘ladi.

Tadqiqotchilarning fikricha, bularning barchasi 70 yillik siklning bir qismidir. Oldingi o‘zgarishlar 1970-yillarning boshlarida sodir bo‘lgan. Bu hatto kunning uzunligi kabi Yer sikllarida kuzatilgan boshqa o‘zgarishlarga ham to‘g‘ri kelishi mumkin. Misol uchun, ilgari olimlar yadroning o‘zgaruvchan tezligi har 6 yilda kun uzunligini o‘zgartiradi, degan xulosaga kelishgan.

Biroq, barcha geofiziklar yangi tadqiqot natijalariga qo‘shilmaydi, chunki olimlar uchun Yer markazini kuzatish juda qiyin. Minglab kilometr qalinlikdagi tog‘ jinslari tufayli uni magnit maydon, qadimgi kristallar yoki zilzilalar natijasida paydo bo‘lgan seysmik to‘lqinlarning sayyoramiz turli qatlamlarida qanday tarqalishini tahlil qilish orqali bilvosita o‘rganish kerak.


Bu ham qiziq

Boliviyada favqulodda holat e’lon qilindi

Boliviyada favqulodda holat e’lon qilindi

Bugun, 20-iyun kuni Boliviya prezidenti Rodrigo Pas mamlakatda davom etayotgan ommaviy norozilik namoyishlari fonida favqulo…
15:59 / 20.06.2026
Saida Mirziyoyeva Qozog‘iston davlat maslahatchisi Yerlan Karin bilan uchrashdi

Saida Mirziyoyeva Qozog‘iston davlat maslahatchisi Yerlan Karin bilan uchrashdi

Ostona shahriga tashrifi doirasida O‘zbekiston Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Qozog‘iston Respublikas…
10:53 / 22.06.2026
Sun’iy intellekt: taraqqiyotmi yoki yangi tahdid?

Sun’iy intellekt: taraqqiyotmi yoki yangi tahdid?

So‘nggi yillarda sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi butun dunyo e’tiborini o‘ziga qaratdi. Bir necha yi…
16:11 / 20.06.2026
Toshkentda yana kuchli yomg‘ir va shamol kutilmoqda

Toshkentda yana kuchli yomg‘ir va shamol kutilmoqda

“O‘zgidromet” ma’lumotiga ko‘ra, bugun tushdan keyin Toshkent shahrida ob-havo keskin o‘zgarishi mumkin. Poytaxtda qisqa mud…
14:13 / 20.06.2026
Mundialni tark etishi aniq bo‘lgan Turkiya yetakchisi Arda Guler xalqidan uzr so‘radi

Mundialni tark etishi aniq bo‘lgan Turkiya yetakchisi Arda Guler xalqidan uzr so‘radi

Paragvay bilan bo‘lgan murosasiz o‘yinda (1:0) mag‘lubiyatga uchragach, Turkiya terma jamoasi Jahon chempionatidagi ikkinchi…
13:26 / 20.06.2026
Ertaga yilning eng uzun kuni bo‘ladi

Ertaga yilning eng uzun kuni bo‘ladi

Ertaga, 21-iyun kuni Shimoliy yarimsharda yilning eng uzun kuni kuzatiladi. Bu astronomik hodisa yozgi «Quyosh turishi» deb …
14:05 / 20.06.2026
Buyuk Britaniya bosh vaziri Kir Starmer iste’foga chiqishini e’lon qildi

Buyuk Britaniya bosh vaziri Kir Starmer iste’foga chiqishini e’lon qildi

Buyuk Britaniya bosh vaziri Kir Starmer mamlakat hukumati rahbari hamda Leyboristlar partiyasi yetakchisi lavozimidan iste’f…
16:58 / 22.06.2026
Husanov Mbappeni ortda qoldirdi

Husanov Mbappeni ortda qoldirdi

Abduqodir Husanov tezlik bo‘yicha Kilian Mbappeni ortda qoldirdi.
15:55 / 21.06.2026
Toshkent metrosi 23-iyun kuni soat 01:00 gacha ishlaydi

Toshkent metrosi 23-iyun kuni soat 01:00 gacha ishlaydi

Ertaga, 23-iyun kuni futbol bo‘yicha Jahon chempionatining ikkinchi turi doirasida O‘zbekiston va Portugaliya terma jamoalar…
14:21 / 22.06.2026
Abbosbek Fayzullayev JCH-2026 ilk turining eng tezkor futbolchisiga aylandi

Abbosbek Fayzullayev JCH-2026 ilk turining eng tezkor futbolchisiga aylandi

O‘zbekiston milliy terma jamoasi yarim himoyachisi Abbosbek Fayzullayev 2026 yilgi Jahon chempionatining ilk turida tarixiy …
14:27 / 21.06.2026

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!