$
11971.64 UZS
-8.72
₽
146.33 UZS
0.71
€
13160.42 UZS
26.35
31° Кечаси 18°

Келажакда фарзандингизга асқатувчи 5 кўникма

16:18 / 29.09.2022

Фарзанд тарбиялар эканмиз, биз уларга ўйинчоқ, таом, кийим ва таълимдан тортиб, барча нарсаларнинг энг яхшисини раво кўрамиз. Аммо энг сўнгисига алоҳида эътибор қаратиш керак, яъни таълимга. Шундагина фарзандингиз келажакда яхши ва ёмонни ўзи мустақил тарзда фарқлашни ўрганади. Қуйида сизни фарзандингизга болалигиданоқ ўргатишингиз керак бўлган бир қанча кўникмалар билан таништирамиз.

1. Танқидий фикрлаш

Танқидий фикрлаш муҳим кўникмалардан бири ҳисобланади. У ҳаёт учун муҳим бўлган қарорларни мустақил тарзда қабул қилишга ўргатади. Айнан танқидий фикрлаш қабул қилинган ахборотга ишониш мумкин ё мумкин эмаслигини аниқлашда ёрдам беради. Маълум бир вазиятда қандай йўл тутиш кераклиги, ўз қарорларини суҳбатдошига қандай етказиш мумкинлигини ўргатади. Бу кўникмани қандай ривожлантириш мумкин: эшитаётган ёки ўқиётган нарсасига шубҳа билан қарашни ўргатинг. Унинг тўғри савол бера олишига эътибор қаратинг, шунда у келажакда муаммоларга мустақил равишда ечим топишни ўрганади. Китоблар ўқинг, ҳужжатли фильмлар кўринг, ижтимоий тармоқлардаги янгиликларни биргаликда муҳокама қилинг. «Бу ҳақида нима деб ўйлайсан?», «Бундай вазиятда қандай йўл тутган бўлар эдинг?», «Нега биз бунга ишонишимиз керак?» каби саволлар беринг. Фарзандингиз хатога йўл қўйса, қаттиқ танқид қилманг. Яхшиси, нега айнан бундай қарорга келгани ҳақида сўранг.

2. Эмпатия 

Эмпатия, ёки бошқа одамларнинг ҳис-туйғуларини онгли равишда тушуниш қобилияти - бу нафақат қийин вазиятларда бошқаларга ёрдам бериш ҳисобланади. У бизга: бошқалар билан мўътадил алоқаларни йўлга қўйиш, яширин мотивлар, қўрқув ва туйғуларни тушуниш, инсонларни ўзингизнинг ҳақлигингизга ишонтириш ва истаган мақсадингизга эришишда ёрдам беради. Эмпатияни машқ қилдирган ҳолда биз ўзимизни тушуна бошлаймиз ва ҳаётдан нима истаётганимизни англаймиз. Қандай ривожлантириш мумкин: эмпатияни ривожлантириш унчалик ҳам осон бўлмаслиги мумкин. Асосийси, фарзандингизга туйғуларини сўзлар билан ифодалашни ўргатинг (мен бахтлиман, жаҳлим чиқяпти, хафаман). Шунингдек, уларга турли вазиятларда инсонлар қандай туйғуларни ҳис қилишларини тушунтиринг.

3. Мустақиллик

Мустақиллик болада ирода, ўз кучига ишонч, тез қарор қабул қилиш, олдинга қўйилган мақсадларга эришиш ва ўзига ғамхўрлик қила олиш каби ҳисларини шакллантиради. Мустақил инсон бошқаларга қараганда ҳаётий қийинчиликларга чидамлироқ бўлишади, улардан қўрқишмайди. Шунингдек, ўз ҳаракатлари учун жавоб беришга ўрганишади. Қандай ривожлантириш мумкин: болага ортиқча ғамхўрлик қилманг ва унга танлов ҳуқуқини беринг. Ниманидир мустақил равишда бажаришни истаса - ўзи кийинмоқчи бўлса, кўрадиган мультфильмини ўзи танлашни истаса бунга шароит яратиб беринг. Шунингдек, ўз идишини ювишни, хонасини тозалашни ўргатинг. Бу уларга келажакда мустақил равишда қарор қабул қилиш ва ўз ҳаётини бошқариш имконини беради.

4. Креативлик

Ноодатий фикрлаш барчага керак, айниқса, бугунги кунда сунъий интеллект пайдо бўлиб, кўп касблар йўқ бўлиб кетмоқда. Вазиятга бир томонлама, қараш муаммони ҳар томонлама ўрганиш имконидан маҳрум қилади. Шунинг учун ҳам креативликни санъатда, дизайнерлик, илм-фан, журналистика, бизнес ва сиёсатда - ҳаётнинг барча жабҳаларида қадрлашади. Креативлик туғма қобилият эмас, уни ҳаёт давомида ривожлантириш мумкин. Қандай ривожлантириш мумкин: креативликни ривожлантиришнинг ягона самарали усули - ўқиш ва яна ўқиш. Дунёқарашингизни кенгайтиринг: кўпроқ ўқинг, фарзандингиз билан бирга расмлар чизинг, тил ўрганинг, саёҳат қилинг, қизиқарли инсонлар билан суҳбатлашинг.

5. Рақамли саводхонлик

Рақамли саводхонлик ёки интернет имкониятларидан максимал даражада фойдалана олиш нафақат болаларга, балки катталарга ҳам керак. Шунингдек, ижтимоий тармоқларга видео жойлаш ёки лентани айлантиришдан ташқари, ҳақиқатдан керак бўладиган кўникмаларни ўзлаштириш ҳам керак. Масалан, интернет орқали лойиҳалар тайёрлаш, қидирув тизимларини тушуниш ва ахборот қидирув жараёнида керакли калит сўзларни қўллай олиш. Қандай ривожлантириш мумкин: фарзандингиз билан интернет ва уни қўллаш қоидалари, компьютер технологиялари ва рақамли ресурслар ҳақида суҳбатлашинг. Агар буни ўзингиз қила олмасангиз, фарзандингизни дастурчилик бўйича онлайн-тўгаракларга ёздириб қўйинг.

Юқорида келтирган кўникмаларни нафақат фарзандингизга ўргатишингиз керак, балки авваламбор ушбу кўникмаларга ўзингиз ҳам эга бўлишингиз керак. Бунинг учун эса, ўз устингизда тинимсиз ишланг.

 

 


Фойдали


														
														ОпенАИ сунъий интеллект моделларидаги хавфли хатти-ҳаракатларни маълум қилди

ОпенАИ сунъий интеллект моделларидаги хавфли хатти-ҳаракатларни маълум қилди

ОпенАИ сунъий интеллект моделларини синовдан ўтказиш жараёнида бир қатор кутилмаган хатти-ҳаракатлар кузатилганини маълум қи…
10:10 / 18.09.2026

														
														Олтин нархи кескин пасайди

Олтин нархи кескин пасайди

“Бу 2013 йилдан буён кузатилган энг катта бир кунлик пасайишдир”, деб маълумот бермоқда РБК нашри.
12:58 / 22.10.2025

														
														Президент: “Болалар ва мажбурий меҳнатга барҳам бериш — бизнинг қатъий иродамиз натижаси”

Президент: “Болалар ва мажбурий меҳнатга барҳам бериш — бизнинг қатъий иродамиз натижаси”

Ўзбекистоннинг болалар меҳнати ва мажбурий меҳнатга барҳам бериш бўйича илғор тажрибаси Халқаро меҳнат ташкилоти томонидан н…
12:04 / 17.10.2025

														
														Янгиланган Chevrolet Cobalt ишлаб чиқарилиши бошланди

Янгиланган Chevrolet Cobalt ишлаб чиқарилиши бошланди

UzAuto Motors АЖ янгиланган Chevrolet Cobalt модификацияларини оммавий ишлаб чиқаришни бошлади.
16:55 / 15.10.2025

														
														Жиззахда судья ёрдамчиси пора билан ушланди

Жиззахда судья ёрдамчиси пора билан ушланди

Тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.
08:22 / 28.09.2025

														
														iOS 26 да ақлли қувват тежаш режими ўзгарди

iOS 26 да ақлли қувват тежаш режими ўзгарди

Режим ҳар доим эмас, тизим ортиқча сарфни сезганда ишга тушади.
15:16 / 19.09.2025

														
														Қозоғистонда содир бўлган портлашда 3 нафар Ўзбекистон фуқароси ҳалок бўлди

Қозоғистонда содир бўлган портлашда 3 нафар Ўзбекистон фуқароси ҳалок бўлди

Шу йилнинг 11 сентябрь куни Қозоғистоннинг Олмаота вилоятида металл қабул қилиш шохобчасида содир бўлган портлаш оқибатида 3…
16:58 / 13.09.2025

														
														Telegram навбатдаги янгиланишларни тақдим этди

Telegram навбатдаги янгиланишларни тақдим этди

Профилга мусиқа қўшиш, бирламчи профиль саҳифасини танлаш ва бошқа имкониятлар пайдо бўлди
21:55 / 01.09.2025

														
														2025 йилнинг ўтган даврида стартапларга 264 млн доллар хорижий сармоя киритилди

2025 йилнинг ўтган даврида стартапларга 264 млн доллар хорижий сармоя киритилди

Бугунги кунда Ўзбекистонда 600 дан зиёд стартаплар фаолият юритмоқда. Саккиз йил илгари уларнинг сони бармоқ билан санарли э…
14:51 / 20.08.2025

														
														Чиқиндилар муаммоси – аҳоли англамаётган хавф

Чиқиндилар муаммоси – аҳоли англамаётган хавф

Ҳар куни уйимиздан чиққанимизда, кўчада чиқиндиларга кўзимиз тушади. Улар баъзан чиқинди қутиларида тўпланиб, баъзан эса очи…
17:18 / 11.08.2025

Бу ҳам қизиқ

Трамп: Эрон билан можарони тугатиш учун Россия ёки Хитой ёрдамига муҳтож эмасмиз

Трамп: Эрон билан можарони тугатиш учун Россия ёки Хитой ёрдамига муҳтож эмасмиз

АҚШ президенти Дональд Трамп Эрон билан можарони ҳал қилиш ва урушни якунлаш учун Россия ёки Хитойдан ёрдам сўраш ниятида эм…
16:58 / 19.11.2026
Ўзбекистонда 8,4 миллиард долларлик давлат активлари ва ер майдонлари сотувга чиқарилади

Ўзбекистонда 8,4 миллиард долларлик давлат активлари ва ер майдонлари сотувга чиқарилади

Ўзбекистонда 2026–2027 йилларда умумий қиймати 8,4 миллиард долларлик давлат активлари, кўчмас мулк объектлари ва ер майдонл…
15:47 / 19.11.2026
Ўзбекистон қурилиш материаллари экспортини 5 миллиард долларга етказмоқчи

Ўзбекистон қурилиш материаллари экспортини 5 миллиард долларга етказмоқчи

Президент Шавкат Мирзиёев қурилиш материаллари саноатидаги натижалар ва янги экспорт имкониятларига тўхталиб, яқин йилларда …
15:08 / 20.11.2026
Ўзбекистонда қурилиш материаллари импорти 780 миллион долларни ташкил этмоқда

Ўзбекистонда қурилиш материаллари импорти 780 миллион долларни ташкил этмоқда

Ўзбекистонда керамик плита, базальт қоплама, қурилиш ойнаси ва газоблок каби 161 турдаги маҳсулотни ишлаб чиқариш қувватлари…
15:23 / 20.11.2026
Ўзбекистон 2026–2027 йилларда 8,4 миллиард долларлик давлат активларини сотувга чиқаради

Ўзбекистон 2026–2027 йилларда 8,4 миллиард долларлик давлат активларини сотувга чиқаради

Ўзбекистонда 2026–2027 йилларда умумий қиймати 8,4 миллиард долларлик давлат активлари, кўчмас мулк объектлари ва ер майдонл…
14:43 / 19.11.2026
Ўзбекистонда 10 ойда коррупцияга алоқадор 1 565 нафар ходим ишдан бўшатилди

Ўзбекистонда 10 ойда коррупцияга алоқадор 1 565 нафар ходим ишдан бўшатилди

Ўзбекистонда 2026 йилнинг январь-октабр ойларида коррупцияга алоқадор 1 565 нафар ходим билан меҳнат шартномаси бекор қилинд…
09:49 / 20.11.2026
Ўзбекистон 2030 йилга қадар олтин қазиб олишни 175 тоннага етказмоқчи

Ўзбекистон 2030 йилга қадар олтин қазиб олишни 175 тоннага етказмоқчи

Ўзбекистонда 2030 йилга қадар олтин қазиб олиш ҳажмини 175 тоннага, кумуш ишлаб чиқаришни 500 тоннага, мис ишлаб чиқариш қув…
14:06 / 19.11.2026
Тошкентда маҳкум қамоқхонадан туриб наркосавдони бошқаргани аниқланди

Тошкентда маҳкум қамоқхонадан туриб наркосавдони бошқаргани аниқланди

Тошкентда жазони ижро этиш колониясида ўтириб, уяли телефон орқали онлайн наркодўкон фаолиятини бошқарган маҳкум ва унинг ше…
16:10 / 19.11.2026
Ўзбекистонда бугун ҳаво ўзгарувчан бўлади: айрим ҳудудларда ёмғир ва қор ёғиши мумкин

Ўзбекистонда бугун ҳаво ўзгарувчан бўлади: айрим ҳудудларда ёмғир ва қор ёғиши мумкин

Бугун, республиканинг аксарият ҳудудларида ҳаво ўзгарувчан бўлиши кутилмоқда. Айрим жойларда бироз ёмғир ёғиши мумкин. Тоғли…
17:51 / 19.11.2026
Тошкент метросида йўловчилар оқими 20 фоизга ошди: янги поездлар харид қилинади

Тошкент метросида йўловчилар оқими 20 фоизга ошди: янги поездлар харид қилинади

Тошкент метрополитенида йўловчилар оқими ошгани сабабли вагон паркини кенгайтириш режалаштирилмоқда. 2026 йил сентабр–октабр…
11:50 / 20.11.2026

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!