13 milliard yil oldin, erta koinotda katta, yorqin ko‘k yulduz mavjud bo‘lgan. U chiqaradigan yorug‘lik kosmosning kengayishi orqali son-sanoqsiz yorug‘lik yillarini (masofa) bosib o‘tdi. Ushbu fotonlarning ba’zilari yulduzlararo materiya, chang, gaz yoki boshqa samoviy jismlar tomonidan so‘rilgan. Xuddi shunday taqdirdan qutulganlar kosmosning kengayishi bilan cho‘zilgan va yulduzlar va galaktikalarning tortishish ta’siri natijasida o‘z yo‘lidan “adashgan”.

Nihoyat, bu yil ularning ba’zilari asosan okeanlar bilan qoplangan yagona sayyora atrofida aylanib yuruvchi teleskopning ob’yektiviga tushib qoldi va bu bizga bu qadimiy yulduzni ko‘rishga imkon berdi. “Xabbl” teleskopi bizga shunday imkoniyat berdi – endi olimlar buni boshqa bir teleskop bilan ham kuzatish vaqti keldi, deb hisoblashdi.

Bu yulduz katalog raqami “WHL0137-LS” bo‘lib, unga “Earendel” (Anglosakson tilida “Tong yulduzi”) nomi berilgan. Bu bizga ma’lum bo‘lgan eng qadimiy va eng uzoq yulduzdir.

2022 yil 30 iyulda “Uebb” teleskopi ob’yektivlari “Ketus” yulduz turkumi tomon qaratildi va bu yulduz zamonaviyroq jihozlar bilan suratga olindi. U juda uzoqda joylashgani va uning nurlari olis masofadan xiraroq ko‘ringani sababli, uning xususiyatlari haqida aniq bir narsa aytish qiyin. Katta ehtimol bilan, bu og‘irligi 50 dan 100 gacha quyosh massasiga teng bo‘lgan katta va qaynoq yulduz hisoblanadi. Bu turkumdagi yulduzlar juda tez yonib ketadi va bor yonilg‘ini bir necha million yil ichida tugatadi.

“Earendel” buyuk portlash davridan taxminan 900 million yil o‘tgach, yonib ketgan va koinotdagi birinchi yulduzlardan sanalmaydi. Biroq, o‘sha paytda koinotda geliydan og‘irroq elementlar juda kam bo‘lgan. Kelajakda astronomlar teleskop olgan ma’lumotlardan ushbu yulduzning xususiyatlari haqida ko‘proq ma’lumot olishni rejalashtirmoqda. Undan taralgan yorug‘lik bizning sayyoramizga yetib kelishi uchun juda ko‘p vaqt ketishi sababli, biz bu daqiqalarni biroz kutishimizga to‘g‘ri keladi.

• Astronomiya
• Koinot
• NASA
• Quyosh
• Teleskop