O‘zbek kino olamida ilk marotaba o‘zbek jadidlari haqida hikoya qiluvchi tarixiy kartina – “Avloniy” filmi suratga olindi. 

Ssyenariy mualliflari O‘zbekiston xalq yozuvchisi Tohir Malik va Muqaddas Usmonova. Film rejissyori Muzaffar Erkinov hamda yuzlab kadrorti kinoijodkorlarining mehnati mahsuli bo‘lgan ushbu film o‘zbek millatining yorug‘ kunlari uchun kurashgan ma’rifatparvar Turon farzandining mashaqqatlari, millatparvarlik orzulari, tuyg‘ularini o‘zida gavdalantiradi. Kartina voqealariga Tohir Malikning “Qaldirg‘och” asari motivi asos qilib olingan. Filmda Abdulla Avloniyning 1919-yilda Afg‘onistonga qilgan diplomatik safari haqida hikoya qilinadi.

Mamlakatda katta o‘zgarishlar ro‘y berayotgan davrda yashagan Avloniyning turlicha fikrlar, oqimlar, siyosiy tuzumlar o‘rtasidagi kurashlarga nisbatan kechgan ichki tuyg‘ulari, millatining kelajagi uchun qilgan harakatlari film asosini tashkil etadi.

Avloniy – keng qamrovli inson. U – shoir, dramaturg, murabbiy, ilk darsliklar muallifi, “Maktab”, “Nashriyot” shirkatlar muassisi, o‘zbek teatri asoschilaridan biri, “Turon” teatr truppasi tuzuvchisi, Turkistonning Afg‘onistondagi birinchi muxtor elchisi, diplomat. Filmda uning faoliyatidagi barcha sohalar qisman bo‘lsa-da, tasvirlanadi. Shuningdek, avvaliga jadidlar qatorida bo‘lgan Avloniyning keyinchalik Sho‘rolar hukumatiga xizmat qilish sabablari, Afg‘onga qilingan safar barobarida uning o‘sha hukumatga nisbatan paydo bo‘lgan qarshi fikrlari, millati va yurti uchun chin yurakdan jon koyitishi film g‘oyalaridan biridir.

Kinokartinada Abdulla Avloniy obrazini Xorazm teatri aktyori Alisher Yo‘ldoshev gavdalantirgan. Film postanovkachi operatori Ravshan Mirzakamolov, rassom Qahramon Matkarimov, liboslar ustasi Nigora Po‘latova, grimchi-rassom Mahbubat Isanova, dikorator-rassom Sodiq Masharipov, montaj ustasi Dilshod Ibragimov. Film musiqasini bastakor Abulqosim Muinzoda bastalagan. Filmda Matyoqub Matchonov, Muhammadali Abduqunduzov, Abror Yo‘ldoshev, Javohir Zokirov kabi san’atkorlar rol ijro etgan.

Filmni suratga olish ishlari 2019-yilning aprel oyida boshlanib, avgust oyida nihoyasiga yetdi. Syomka jarayonlari Xorazm, Qoraqalpog‘iston Qo‘qon hududlarida bo‘lib o‘tdi. Xususan, 20 dan ziyod dekoratsiya: jumladan, 3 ta vokzal, 2 ta 14 metrli poyezd, bitta paroxod qurildi, 500 dan ziyod kostyum tikildi.

“Asosiy maqsadi Abdulla Avloniy obrazi timsolida o‘sha davrda yashab, faoliyat yuritgan, millat va yurt uchun kurashgan ziyolilarning hayotini ko‘rsatish va bu orqali bugungi kun yoshlarida millatga bo‘lgan muhabbat, ajdodlarga nisbatan faxr va g‘urur tuyg‘ularini shakllantirishdan iborat” deydi film rejissyori Muzaffar Erkinov.
“Avloniy” tarixiy filmini 7-dekabrdan Toshkentdagi kinoteatrlarda namoyish etilmoqda.