$
12023.61 UZS
9.24
₽
145.54 UZS
-0.65
€
13236.79 UZS
-43.89
31° Кечаси 18°

Шоҳ ва шоир Заҳириддин Муҳаммад Бобур таваллудига 541 йил тўлди

09:58 / 14.02.2024

Буюк саркарда ва давлат арбоби Заҳириддин Муҳаммад Бобур Шарқ маданияти, адабиёти ва шеъриятида алоҳида ўрин эгаллаган адиб, шоир ва олим бўлган.

Кенг дунёқараши ва мукаммал ақл-заковати сабабли Бобур бегона юрт — Ҳиндистонда Бобурийлар сулоласига асос солди. Катта илмий-маърифий аҳамиятга эга “Бобурнома” асари билан жаҳоннинг машҳур тарихнавис олимлари қаторидан ҳам жой олди. Унинг нафис ғазал ва рубоийлари туркий шеъриятининг энг нодир дурдоналари ҳисобланади. Илмий асарлари бугунга қадар ўрганилиб келмоқда ва алоҳида аҳамиятга эга.

Бобур мероси ва бобурийлар қадамжоларини ўрганиш ҳозир ҳам давом этмоқда ва бу ишлар натижасида кенг жамоатчилик эътиборига яна янги асарларлар ҳамда маълумотлар тақдим этилмоқда.

Отаси, Амир Темурнинг панневараси Умаршайх Мирзо Фарғона вилояти ҳокими бўлган ва онаси Қутлуғ Нигор хоним Тошкент хонлари авлодидан бўлган. 1494 йили Умаршайх Мирзо вафот этгач, 12 ёшли Заҳириддин тахтга ўтириб, Фарғона ҳокими бўлган. Аммо тахтга ўтиргандан кейинги 11 йил давомида Ўрта Осиёда рўй берган турли сиёсий ўзгаришлар уни қариндошлари ва 250 тача пиёда аскарлари билан аввал Бадахшон, сўнг Кобулга кетишга мажбур этган.

Заҳириддин Бобур ёшлигиданоқ турли саёҳатларни яхши кўргани ҳақида маълумотлар бор. Бундай сафарларда чиниққан, ёш бўлишига қарамай, ўлкамизнинг географик қиёфасини тасаввур қила олган. Олим 15-16 яшарлигида Фарғона, Самарқанд ва Тошкент оралиғини бир неча марта кезиб чиққан. 19 ёшга тўлган йили Ҳисор тарафидан тоққа кўтарилиб, Фондарё ва Искандаркўл орқали Зарафшон водийсига ўтиб, Самарқандга келган. У бу ҳақда шундай ёзади:

“Қамруд дарасига кириб, юқори томонга қараб кетдик. Тор ва учма йўлларда, баланд ва тик довонларда кўп от ва туя қолди. Уч-турт манзил қўниб, Сиратоғ довонига етдик. Довонмисан-довон. Ҳеч қачон бундай баланд ва учма йўллар билан юрмаган эдик. Кўп ташвиш ва машаққатлар билан хатарли тор ва учмалардан ўтиб, юз азобу заҳматлар билан ҳалокатли баландликлар, тор довонлардан ошиб, Фон туманига келдик. Фон тоғларининг орасида бир катта кўл бор, унинг муҳити - сатҳи тахминан бир шаърий келади, ажаб кўлдир, ғаройиботдан ҳоли эмас...”.

Бобур Ҳиндистонда йирик давлат тузишга муваффақ бўлган ва пойтахт сифатида Жамна (Ямуна) дарёси бўйидаги Агра шаҳрини танлаган. У 1530 йил 26 декабрда вафот этган. Дастлаб Агра шаҳридаги муваққат мақбарага дафн этилган, кейинчалик хоки Афгонистон пойтахти Кобулга кўчирилган ва ҳозирда шоирнинг мақбараси Кобулдаги Боғи Бобурда жойлашган.


Бу ҳам қизиқ

Белгородда дрон ҳужуми оқибатида бир оиланинг уч аъзоси ҳалок бўлди

Белгородда дрон ҳужуми оқибатида бир оиланинг уч аъзоси ҳалок бўлди

Россиянинг Белгород вилояти Пролетарский посёлкасида дрон турар жойга ҳужум қилиши оқибатида бир оиланинг уч аъзоси — эркак,…
14:31 / 14.11.2026
Путин, Трамп ва Си Сзинпин уч томонлама учрашув кун тартибини келиша олмади — ФТ

Путин, Трамп ва Си Сзинпин уч томонлама учрашув кун тартибини келиша олмади — ФТ

Россия, АҚШ ва Хитой етакчилари Владимир Путин, Доналд Трамп ва Си Сзинпиннинг 19-ноябрь куни Хитойнинг Шенчжен шаҳрида ўтка…
13:59 / 16.11.2026
Жиззахда газ ҳисоблагич ўрнатиш учун 8 миллион сўм талаб қилган икки киши ушланди

Жиззахда газ ҳисоблагич ўрнатиш учун 8 миллион сўм талаб қилган икки киши ушланди

Жиззах вилоятида фуқаронинг хонадонига газ ҳисоблагич ўрнатиб бериш ва ҳисоб рақами очишни ваъда қилиб, ундан 8 миллион сўм …
09:59 / 16.11.2026
Жиззахда тунги клубларнинг 500 га яқин рекламаси қонунга зид деб топилди

Жиззахда тунги клубларнинг 500 га яқин рекламаси қонунга зид деб топилди

Жиззах шаҳридаги икки тунги клубнинг Инстаграм саҳифаларида жойлаштирилган 500 га яқин реклама ролигида миллий ва оилавий қа…
13:52 / 16.11.2026
Ўзбекистонда радарлар фаолияти устидан назорат кучайтирилди

Ўзбекистонда радарлар фаолияти устидан назорат кучайтирилди

Ўзбекистонда ўрнатилган фото ва видео қайд этиш қурилмалари ҳамда радарлар фаолияти текширилмоқда. Йўл ҳаракати хавфсизлиги …
09:57 / 16.11.2026
ХВЖ 2026-йил учун давлат қарзи прогнозларини эълон қилди: Ўзбекистоннинг кўрсаткичи қанча?

ХВЖ 2026-йил учун давлат қарзи прогнозларини эълон қилди: Ўзбекистоннинг кўрсаткичи қанча?

Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) 2026-йилда дунё мамлакатларининг давлат қарзи бўйича прогнозларини эълон қилди. Ташкилотнинг…
13:47 / 16.11.2026
Тошкентда маҳалла раиси 900 доллар олаётганида ушланди

Тошкентда маҳалла раиси 900 доллар олаётганида ушланди

Тошкент шаҳри Яшнобод туманида маҳалла раиси тадбиркорга туман тасарруфидаги бинодан жой ажратиб бериш ва шартнома расмийлаш…
09:30 / 17.11.2026
Тошкентда қарийб 23 минг йўловчи йўл ҳақини тўламагани учун камида икки марта жаримага тортилди

Тошкентда қарийб 23 минг йўловчи йўл ҳақини тўламагани учун камида икки марта жаримага тортилди

Тошкент шаҳридаги автобусларда йўл ҳақини тўламасдан ҳаракатланган 22 929 нафар йўловчи камида икки марта маъмурий жавобгарл…
09:58 / 14.11.2026
Тошкентда икки йигит 40 минг сўм учун фуқарога пичоқ ўқталди

Тошкентда икки йигит 40 минг сўм учун фуқарога пичоқ ўқталди

Тошкент шаҳридаги Олмазор метро бекати яқинида икки нафар йигит фуқарони пичоқ билан қўрқитиб, ундан 40 минг сўм пулни торти…
13:50 / 16.11.2026
Хорижлик велоспорт мутахассисларига Ўзбекистонда виза ва ишлаш рухсатномаси бепул берилади

Хорижлик велоспорт мутахассисларига Ўзбекистонда виза ва ишлаш рухсатномаси бепул берилади

Ўзбекистонга жалб этиладиган хорижлик велоспорт спортчилари, тренерлари ва бошқа мутахассисларга кириш визалари ҳамда ишлаш …
10:13 / 17.11.2026

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!