Бугунги ахборот даврида кўплаб янгидан-янги атамалар пайдо бўлмоқда ёки эски атамалар ижтимоий тармоқларнинг ривожланиши натижасида қайта юзага чиқмоқда. Интернетда турли хил мемларга сабаб бўлган бу атамалардан бири ҳисобланган зумерлар ҳақида гаплашсак.

Зумерлар аслида 1997-2010 йилларда туғилган шахслар когортаси бўлиб илмий тилда Z авлод дейилади. Z (зед) авлод Alfa авлоддан олдинги, Millennials авлоддан кейинги авлод бўлиб, асосан X авлодларнинг фарзандлари ҳисобланишади. Авлодлар ҳақида гап кетар экан, ҳар бири ҳақида қисқача маълумот бериб ўтсак. X авлод 1965-1980 йилларда туғилган шахслар. Millennials 1990-2000 йилларда туғилганлар. Alfa авлод эса 2010-2020 йилларда туғилган инсонлар когортаси ҳисобланади.

Ёшлиги интернет ва ахборот даврининг дастлабки босқичига тўғри келадиган Z авлод халқ тилида интернет авлодлар ёки зумерлар дейилади. Айнан гаджетларнинг экран таъсири ёш болаларга қараганда зумер ўсмирларда кўпроқ намоён бўлади. Ушбу авлод даврида спиртли ичимликлар истеъмол қилиш қолганларга нисбатан камроқ қайд этилади. Аммо психотропик дорилар истеъмоли борасида бундай дейиш қийин. Шу сабабли Z авлодда руҳий саломатлик билан боғлиқ муаммолар кўп кузатилади.

Шунингдек, уларда уйқусизлик, ақли заифлик ва психатрик касалликлар кўпроқ қайд этилади. Бутун дунё бўйлаб зед авлод вакиллари электрон қурилмаларга кўпроқ вақт сарфлаганлари учун китоб мутолаа қилишдан узилиб қолишган.

Зумерлар сўзлашув тили юқори даражада ижодкорликка эга. У доимий равишда янгиланиб, тренд ва замонга мослашади. Зумерлар фаол равишда мем, қисқартма, инглиз тилидан олинган, ва ҳатто ўзига хос сўз ҳамда ибораларни ўйлаб топишади. Зумерлар бошқа авлодларга қараганда бошқа тиллардаги ноодатий сўзлардан кўп фойдаланишади.

Қуйида зумерлар кўп фойдаланадиган сўзлар ва уларинг маъноларини кўриб чиқсак:

Кринж (cringe) – уят ёки ноқулайлик;

Хайп (hype) – шов-шув;

Тролл – ижтимоий тармоқлар орқали кимнидир кескин масхара қилиш;

Рофл – ҳазиллашиш, кулиш;

Мем – ҳазил расмлар.

Зумерларнинг сўзлашув тили турли ижтимоий тармоқлар – TikTok, Instagram, YouTube, X, Snapchat, Discord сабабли шаклланади. Бошқа авлодларга қараганда Z авлодлар ушбу платформаларда кўпроқ вақт ўтказадилар.

Шунингдек, зумерлар сўзлашув тили замонавий поп маданиятга ҳам жиддий таъсир кўрсатади. Улар ишлатаётган иборалар мусиқа, кино, адабиёт ва рекламага ўрнашиб олади. Албатта, ҳозирги замон тенденцияларида қолишни истаган компаниялар ёш авлод эътиборини жалб қилиш учун ушбу янги тилга мослашишлари керак бўлади.

Катталар ҳам зумерлар сўзлашув тилини ўзлаштириши мумкин. Бунинг учун улар ҳам кўпроқ ижтимоий тармоқларда вақт ўтказиши, тренддаги мем ва видеоларни кўриши керак бўлади.

Мақола муаллифи Йўлдошбой Рўзматов

• Фойдали
• Интернет
• Янги Ўзбекистон
• maqola
• қизиқарли
• zumerlar