Fiziklar bu hodisaning mohiyatini anglab etgach, ular oddiy ob-havo kabi kosmik ob-havoni bashorat qilishlari mumkin bo‘ladi.

Astronomiyani yaxshi ko‘ruvchi fotograf Alan Dayer qizil va yashil yog‘dularning antiqa kombinasiyasini kameraga oldi. U videoni Kanada janubi-g‘arbidagi Stratmor shahridagi uyining hovlisida suratga olgan.

Osmondagi ushbu yorug‘likni ko‘rgan Alan, bu g‘ayrioddiy hodisa ekanligini darhol angladi va ularni tasvirga ola boshladi. O‘sha paytda u o‘zining yozuvi ushbu noyob hodisaning eng to‘liq va illyustrativ videosiga aylanishini xayoliga ham keltirmagan edi.

Ilgari hech qachon bunday narsalarni ko‘rmagan fiziklar bunday noodatiy yorug‘lik shousi qanday paydo bo‘lishini tushunish uchun Alan tasvirga olgan ushbu videodan foydalangan.

Dayer videosidagi pulsasiyalanuvchi yashil qutb yaxshi o‘rganilgan: u sayyora magnitosferasi quyosh shamolida zaryadlangan zarrachalar bilan o‘zaro ta’sirlashganda paydo bo‘ladi. Ammo binafsha rangli chiziq ko‘proq sirli bo‘lib qolmoqda. Olimlar bu “barqaror qizil aurora yoylari” haqida o‘nlab yillar davomida bilgan bo‘lsa-da, ularning qanday shakllanishi haqida umumiy qabul qilingan dalillar yo‘q edi.

“Mashhur nazariyalardan biri shundaki, Yer magnit maydonining bir qismi atmosferani isitishi va proton yomg‘iri kabi zarrachalarni bir-biriga itarishi mumkin. Ammo hozirgacha tadqiqotchilar qizil va yashil qutb nurlarini hech qachon ko‘rmagan”, – dedi Boston universiteti fazo fizikasi bo‘limi vakili Toshi Nishimura.

Sun’iy yo‘ldosh kuzatuvlari bilan bir qatorda, Dayerning Kanada va Finlyandiyada boshqa havaskor astronomlar tomonidan olingan videolari hamda shunga o‘xshash tasvirlari ikkala hodisaning bir-biriga bog‘liqligini ko‘rsatadi.

Dastlabki nazariyaga ko‘ra, qizil auroradagi yupqa nurlar Yerning magnit maydoni bo‘ylab tushadigan elektronlarning yo‘llarini ko‘rsatadi. Proton yomg‘iri yashil auroraga sabab bo‘lganidek, elektron yomg‘ir ham qizil va quyosh shamoli kuchlarini bir vaqtning o‘zida keltirib chiqaradi. Elektronlar protonlarga qaraganda kamroq energiya olib yurganligi sababli ular qizg‘ish rangga ega.

“Ammo elektronlar yomg‘iri bu qizil porlashni keltirib chiqarishning yagona yo‘li bo‘lmasligi mumkin”, deb ogohlantirdi Kaliforniya universitetining kosmik fizigi Brayan Xarding.

Uning fikricha, qizil aurora sabablarini tushunish olimlarga oddiy ob-havo kabi kosmik ob-havoni bashorat qilishda yordam berishi mumkin. Ammo bu haqda gapirishga hali erta. Ko‘proq tadqiqot ma’lumotlariga ehtiyoj bor.

• Astronomiya
• Fizika
• Koinot
• Yer
• kosmos