$
12697.00 UZS
2.04
135.05 UZS
0.39
13547.70 UZS
38.99
22° Kechasi 10°

Karimovga suiqasd. Fevral voqealariga 25 yil to‘ldi

10:19 / 16.02.2024

Aksariyat odamlar shunchaki eshitgan, o‘tgan asr kishilaridan ko‘pchiligining yodiga muhrlangan mudhish voqeaga 25 to‘ldi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri O‘zbekiston mustaqilligiga tahdid, birinchi prezident Islom Karimov va boshqa bir qancha mansabdor shaxslarga suiqasd. Voqea aslida qanday bo‘lgan? Toshkentdagi portlashni kimlar uyushtirgan edi? Bundan ko‘zlangan maqsad nima? Mazkur terrorchilikka Karimov qanday reaksiya bildirgan? Quyidagi maqolada kengroq va batafsil gaplashamiz.

Bugungi avlod vakillari faqatgina eshitgan yoki qayerdadir ko‘zi tushgan, ammo o‘rta yoshli kishilarning yodida yaxshigina qolgan va ayrimlari ko‘zi bilan ko‘rgan 16-fevral voqealariga 25 yil to‘ldi. Poytaxtda sodir etilgan terakt eng katta qo‘poruvchilik harakati deya baholanadi. 1999-yil 16-fevral kuni Toshkentning Mustaqillik maydoni, Ichki ishlar vazirligi va Milliy bank binolari yonida 6 ta portlash yuz beradi. Ulardan beshtasida portlovchi moddalar to‘ldirilgan mashinalar portlatiladi. Portlash natijasida 16 kishi halok bo‘ladi va 100 dan ortiq odam jarohatlanadi.

 
Ayni o‘sha kuni Vazirlar Mahkamasi binosida 1998-yil yakunlari bo‘yicha yig‘ilish bo‘lib o‘tishi va unda prezident Islom Karimov ham qatnashishi kerak edi. Portlashlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri davlat rahbariga va amaldagi konstitutsiyaga qilingan suiqasd va hokimiyatni ag‘darishga qilingan harakat edi.

O‘sha paytda Prezident matbuot kotibi va Oliy Majlis deputati bo‘lgan Azamat Ziyo bu voqealarni shunday eslaydi: “O‘sha kuni taxminan 09:45 larda avtomatdan otilgan o‘q ovozini eshitib qoldik. Keyin men Prezident soqchilarining biridan Prezident kelgan, kelmaganini so‘radim. Soqchi Prezident deyarli kelib bo‘lganini aytdi. Men pastga qarab yugurdim. Shunda 3-qavatlarga yetganimda judayam kuchli portlash sodir bo‘ldi”.


Azamat Ziyoning eslashicha, u Islom Karimovni xavfsiz joyga ketishga undagan. Ammo davlat rahbari bunga javoban: “Bu gapni bir marta gapirding, boshqa gapirmagin! Bu nafaqat menga qaratilgan, balki eng avvalo, xalqimizga, davlatimizga va mustaqilligimizga qarshi qaratilgan xurujdir”, degan va aynan portlashlar sodir bo‘lgan joyga yo‘l olgan.

MXX rahbari Rustam Inoyatov va ichki ishlar vaziri Zokirjon Almatov hamrohligida Islom Karimov portlash yuz bergan joylarga borib, shaxsan o‘zi ko‘zdan kechiradi. Odatda ko‘rinish bermaydigan prezident qo‘riqchilari avtomatlar bilan davlat rahbariga zich yurib, harakatlanadi.

 
Hali terroristik harakatlar tugamagan bir paytda prezident voqea joyidan turib, xalqqa murojaat yo‘llaydi: “Mana shu binoda shkastlangan va yaralangan insonlar bor. O‘ylaymanki, bunga kimdir chuqur tayyorgarlik ko‘rgan. Maqsadi prezidentni yo‘q qilish, xalqimizning tinchligini buzish va kerak bo‘lsa qo‘rqitish, odamlarning yuragiga vahima kirgizish. Mana, O‘zbekistonda tinchlik buzildi, mana bizlarning kuchimiz bor, ta’sir qila olamiz va kerak bo‘lsa, O‘zbekistonni yo‘ldan bura olamiz deb kimdir katta tayyorgarlik ko‘rgan. Lekin bizning qudratimiz va kuchimiz yetarli. Bizni hech qanday kuch yo‘ldan urolmaydi. O‘ylaymanki, bugungi olib borayotgan siyosatimizni xalqimiz qo‘llab-quvvatlaydi. Biz uchun eng katta kuch shu. Mana shu joydan turib, xalqimizga murojaat qilib aytmoqchiman: vahima bo‘lmasin, agar menga yordam bermoqchi bo‘lsangiz vahima bo‘lmasin. Kuchimiz yetadi bularni joy-joyiga qo‘yishga, nafaqat joyiga qo‘yishga, balki bu muttahamlarning qo‘lini kesib, tashlashga ham qurbimiz yetadi, kuchimiz yetadi. Xalqimiz shuni bilsin”. Karimov intervyu berayotgan bir paytda orqa tomonda yana bir portlash yuz beradi.


Bu paytda odatdagi tartibda ishlayotgan markaziy telekanalda “Shaytanat” serialining namoyishi ketayotgandi. Efir to‘xtatiladi va shoshilinch tarzda portlashlar haqida xabar beriladi. Keyinchalik axborot dasturlarida gumonlanuvchi shaxslar suratlari ham ko‘rsatiladi va ularni qo‘lga olishda asosli xabar yo‘llaganlarga 240 ming AQSh dollari miqdorida mukofot puli va’da qilinadi.


Asosiy gumondorlar sifatida diniy radikalizm yo‘lini tutganlar ko‘rildi. Umuman, mustaqillikka erishgan O‘zbekistonda 1999-yilga qadar ham vahobiylik degan umumiy nom ostida aqidaparastlik, diniy radikalizmga qarshi kurash boshlangan, ko‘pchilik javobgarlikka ham tortilgan edi.


Mazkur voqealardan keyin O‘zbekistonda xavfsizlik masalalarida keskin qarorlar qabul qilinadi, asosiy binolar to‘sib olinadi va qo‘riqlashga jiddiy ahamiyat beriladi, MXX vakolatlari kengaytiriladi, aqidaparastlik, radikalizm bo‘yicha javobgarlik kuchaytiriladi, juda ko‘pchilik bu ayblovlar bilan hibsga olinadi. Portlashlarda ishtirok etgan bir necha jinoyatchilar sud hukmi bilan oliy jazoga yoki uzoq muddatli qamoq jazolariga hukm qilinadi.


Oradan 3 kun o‘tib, Ostona shahridagi sammitda ishtirok etgan Islom Karimov matbuot anjumanida voqealar bo‘yicha va portlashlar xronologiyasi to‘g‘risida so‘zlab berdi:

“16-fevral kuni Toshkent shahrida ro‘y bergan terroristik hujumlar haqida uch qismga bo‘lib javob bermoqchiman. Birinchidan, ushbu teraktlar davlat rahbarini mamlakat tepasidan olib tashlash uchun amalga oshirildi desam ham bo‘ladi. Yanada qo‘polroq qilib aytadigan bo‘lsam, prezidentni o‘ldirish maqsadida amalga oshirildi. Odatda men majlislarga 10-15 daqiqa oldinroq kelaman. Lekin shu kuni ozroq kech qoldim, balki Alloh meni saqlagani shudir. Portlovchi moddalar to‘ldirilgan mashina bino yoniga qo‘yib ketilgan, undan tushib qochgan ikki yigit avtomatlarda o‘q uzishgan. Mana shu paytda men o‘tirgan mashina hududga kirib kelayotgan bo‘lgan. Qo‘riqlash xizmatimiz boshlig‘i Rustam Xodjayev oldimizga yugurib chiqib, qichqirib yo‘ldan qaytardi va shu tarzda mashinani to‘xtatib, mening hayotimni qutqarib qoldi. Agar yana 3-4 soniya yurganimizda portlovchi moddalar bilan to‘ldirilgan mashina yoniga kelardik va mashinamiz ham portlab ketardi."


Ekspertlarning fikricha, portlovchi moddalar joylangan mashinalarning hammasi masofadan turib portlatilgan. Portlash shunchalik kuchli bo‘lganki, o‘sha mashina parchalari 500 metrgacha uchib ketgan. Qolgan barcha portlashlar chalg‘ituvchi bo‘lgan.

Portlashlarni kim uyushtirgan degan savolga kelsak, bizga ma’lum bo‘lishicha, ular diniy ekstremistlardir. Buning ortida kim turibdi, degan savolga hozircha javob bera olmayman”.

Shundan so‘ng, mazkur voqealar yuzasidan ko‘plab kishilar hibsga olinib, bir qancha shaxslar qidiruvga beriladi. Begunoh odamlarning qoni to‘kilgan, yuzlab insonlar jarohatlangan mudhish voqeaga 25 yil to‘ldi. Bu jarayon aholining e’tiroziga sabab bo‘lib, katta iqtisodiy zarar ham keltirgan edi.

                                                                                                                                                                    Ilyos Boltayev tayyorladi.


O‘zbekiston


														
														Shavkat Mirziyoyev va Emomali Rahmon muzokaralardan so‘ng OAV vakillari bilan uchrashuv o‘tkazdi

Shavkat Mirziyoyev va Emomali Rahmon muzokaralardan so‘ng OAV vakillari bilan uchrashuv o‘tkazdi

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Tojikiston Prezidenti Emomali Rahmon oliy darajadagi muzokaralardan so‘ng ommav…
19:27 / 18.04.2024

														
														O‘zbekiston va Tojikistonning madaniyat va san’at arboblaridan bir guruhi yuksak faxriy unvonlar bilan taqdirlandi

O‘zbekiston va Tojikistonning madaniyat va san’at arboblaridan bir guruhi yuksak faxriy unvonlar bilan taqdirlandi

Ular tarixiy meros, ma’naviy qadriyat va an’analarimizni asrab-avaylash va targ‘ib qilish bo‘yicha samarali faoliyati uchun …
17:10 / 18.04.2024

														
														O‘zbekistonda zilzilaga tayyorgarlik kuchaytiriladi

O‘zbekistonda zilzilaga tayyorgarlik kuchaytiriladi

Shu jumladan seysmoizolyatsiya va dempfer uskunalari bilan loyihalash amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi.
16:13 / 18.04.2024

														
														Marokash misli ko‘rilmagan qurg‘oqchilikdan aziyat chekmoqda

Marokash misli ko‘rilmagan qurg‘oqchilikdan aziyat chekmoqda

Joriy yilda ekin maydonlari 2023-yilga nisbatan 31 foizga kamaygan.
14:12 / 18.04.2024

														
														Shavkat Mirziyoyevni Dushanbe aeroportida mamlakat rahbari Emomali Rahmon kutib oldi

Shavkat Mirziyoyevni Dushanbe aeroportida mamlakat rahbari Emomali Rahmon kutib oldi

Bu haqda Prezident matbuot kotibi ma’lum qildi.
12:13 / 18.04.2024

														
														Sirdaryoda 34,3 mlrd so‘mlik elektr energiyani talon-toroj qilgan mayning ferma aniqlandi

Sirdaryoda 34,3 mlrd so‘mlik elektr energiyani talon-toroj qilgan mayning ferma aniqlandi

Ularga jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
11:32 / 18.04.2024

														
														AQSh O‘zbekiston Bojxona qo‘mitasiga 50 dona ko‘rik majmuasini topshirdi

AQSh O‘zbekiston Bojxona qo‘mitasiga 50 dona ko‘rik majmuasini topshirdi

AQSh elchisi ushbu uskunalar chegara xavfsizligi va xizmat faoliyati samaradorligini oshirishda o‘z samarasini berishini ta’…
10:53 / 18.04.2024

														
														Prezident Shavkat Mirziyoyev Tojikistonga jo‘nab ketdi

Prezident Shavkat Mirziyoyev Tojikistonga jo‘nab ketdi

Bu haqda Prezident matbuot kotibi xabar berdi.
09:55 / 18.04.2024

														
														Hududlar kesimida doimiy aholi soni qancha?

Hududlar kesimida doimiy aholi soni qancha?

2024-yil 1-aprel holatiga doimiy aholi soni qariyb 37 mln kishini tashkil etgan.
09:27 / 18.04.2024

														
														Qirg‘iz-o‘zbek chegarasida maxfiy tunnel aniqlandi

Qirg‘iz-o‘zbek chegarasida maxfiy tunnel aniqlandi

Bu haqda Qirg‘iziston IIV xabar qildi.
09:18 / 18.04.2024

Bu ham qiziq

Yaponiya aholisi ketma-ket o‘n uchinchi yil kamayib bormoqda

Yaponiya aholisi ketma-ket o‘n uchinchi yil kamayib bormoqda

2023-yil oktyabr oyida Yaponiya aholisi 124,35 million kishini tashkil etdi.
12:01 / 17.04.2024
Shavkat Mirziyoyevni Dushanbe aeroportida mamlakat rahbari Emomali Rahmon kutib oldi

Shavkat Mirziyoyevni Dushanbe aeroportida mamlakat rahbari Emomali Rahmon kutib oldi

Bu haqda Prezident matbuot kotibi ma’lum qildi.
12:13 / 18.04.2024
Marokash misli ko‘rilmagan qurg‘oqchilikdan aziyat chekmoqda

Marokash misli ko‘rilmagan qurg‘oqchilikdan aziyat chekmoqda

Joriy yilda ekin maydonlari 2023-yilga nisbatan 31 foizga kamaygan.
14:12 / 18.04.2024
Qozog‘istonda talaba qiz lola terganligi uchun 11 million tenge jarimaga tortildi

Qozog‘istonda talaba qiz lola terganligi uchun 11 million tenge jarimaga tortildi

Qayd etilishicha, bu gullar Qizil kitobga kiritilgan.
09:45 / 17.04.2024
Dubayda oltin banknota chiqarildi

Dubayda oltin banknota chiqarildi

Banknotalar Dubay oltin bozoridagi “Dian Jewellery” va “Shantilal Jeweler” magazinlarida mavjud.
09:57 / 17.04.2024
Abbosbek Fayzullayevga Italiyaning klubi qiziqish bildirmoqda

Abbosbek Fayzullayevga Italiyaning klubi qiziqish bildirmoqda

Abbosbekning Moskva klubi bilan amaldagi shartnomasi 2026-yil iyun oyigacha mo‘ljallangan.
14:19 / 17.04.2024
O‘zbekistonda zilzilaga tayyorgarlik kuchaytiriladi

O‘zbekistonda zilzilaga tayyorgarlik kuchaytiriladi

Shu jumladan seysmoizolyatsiya va dempfer uskunalari bilan loyihalash amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi.
16:13 / 18.04.2024
Taker Karlsonga Telegram asoschisidan intervyu oldi

Taker Karlsonga Telegram asoschisidan intervyu oldi

U video formatda chiqariladi.
09:41 / 17.04.2024
Olti oylik tanaffusdan so‘ng G‘azo sektorida novvoyxona qayta ochildi

Olti oylik tanaffusdan so‘ng G‘azo sektorida novvoyxona qayta ochildi

Muassasa olti oyga yopilgan edi.
15:51 / 17.04.2024
AQSh O‘zbekiston Bojxona qo‘mitasiga 50 dona ko‘rik majmuasini topshirdi

AQSh O‘zbekiston Bojxona qo‘mitasiga 50 dona ko‘rik majmuasini topshirdi

AQSh elchisi ushbu uskunalar chegara xavfsizligi va xizmat faoliyati samaradorligini oshirishda o‘z samarasini berishini ta’…
10:53 / 18.04.2024

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!