Amerika kosmik agentligi (NASA) olimlari “OSIRIS-Rex” zondi orqali yetkazilgan “Bennu” asteroidining tosh namunalari bo‘lgan kapsulani ochishga muvaffaq bo‘lishdi. Tadqiqotchilar konteynerning tashqi blokida qora chang elementlarini aniqladilar va ular keyingi tahlil uchun laboratoriyaga yuborildi.

Ushbu kosmik stansiya 2016-yilda “Bennu”ga yetib borish va 2020-yilda asteroiddan tosh namunalarini yig‘ish maqsadida ishga tushirilgan edi. Ichida muhim materiallari bo‘lgan kapsula zonddan ajratilib, 24-sentyabr kuni AQSh Mudofaa vazirligining Yuta shtatidagi poligoniga qo‘ndi. Keyin namunalar solingan konteyner Xyustondagi Jonson kosmik markazi laboratoriyasiga olib borildi.

Arizona universiteti rahbarligida “OSIRIS-Rex” missiya apparati “OSIRIS-APEX” deb nomlangan va Yerga yaqin joylashgan yana bir asteroid Apofisga jo‘natilgan. Tekshiruvni o‘tkazish orqali 2029-yilda yangi maqsadga erishish ko‘zda tutilgan.

2020-yilda muhandislar missiya “Bennu”ning g‘ovakli yuzasidan 250 grammga yaqin namunalar to‘plaganini taxmin qilishdi. Regolitdan namuna olish uchun “OSIRIS-Rex” TAGSAM robot qo‘lidan foydalangan. Biroq tadqiqotchilar keyingi oygacha yetkazib beriladigan material miqdorini aniqlay olishmagan.

29-sentyabrgacha tadqiqotchilar kapsulaning tashqi qismidagi qora changning tahlil natijalarini olishadi. Tekshiruvchilar jamoasi vakilining so‘zlariga ko‘ra, “haqiqiy xazina” TAGSAM ichida. Namunalar o‘rganib chiqilganidan so‘ng, olimlar ularni butun dunyo bo‘ylab tadqiqot guruhlariga taqdim etish uchun ajratishadi.

NASA kelgusi o‘n yilliklarda “Bennu” materiallarining taxminan 70 foizini tahlil qilish uchun yo‘naltiradi. Tadqiqotlar yangi laboratoriya texnologiyalari va usullariga ega bo‘lgan olimlar tomonidan amalga oshiriladi. Agentlik 11-oktyabr kuniga qadar asteroid namunasining tabiati haqida batafsil ma’lumot berish uchun matbuot anjumani o‘tkazishni rejalashtirgan.

Avvalroq, “OSIRIS-Rex” zondining “Bennu” asteroidiga qo‘nishi haqidagi ma’lumotlar e’lon qilingan edi. NASAning ma’lum qilishicha, agar u dvigatellarini ishga tushirmaganida zond asteroid landshafti tomonidan yutib yuborilgan bo‘lar edi. Olimlarning qayd etishicha, “Bennu” yuzasi bir-biri bilan biroz bog‘langan va bo‘shashgan strukturani tashkil etuvchi zarralardan iborat.

“Bennu” o‘zining “yumshoq” tabiatiga qaramay, hozirda ma’lum bo‘lgan eng xavfli asteroidlardan biri hisoblanadi. Uning Yer bilan to‘qnashuvi esa qit’alarni halokatga olib keladi.

Biroq NASA ma’lumotiga ko‘ra, yaqin 100 yil ichida “Bennu” bilan to‘qnashuv ehtimoli yo‘q. Yagona to‘qnashuv 2175-yildan 2199-yilgacha bo‘lgan davrda sodir bo‘lishi mumkin.

• Asteroid
• Koinot
• NASA