Ushbu yutuq ilmiy hamjamiyatda jiddiy xavotir uyg‘otmoqda, chunki inson aralashuvisiz sun’iy intellektni muvaffaqiyatli o‘z-o‘zini qayta ishlab chiqarish “nazoratdan tashqari” tizimlarni yaratish uchun dastlabki bosqich bo‘lishi mumkin. Fudan universiteti mutaxassislarining ta’kidlashicha, bunday loyihalar insoniyat uchun potensial xavf tug‘diradi va shoshilinch e’tibor talab qiladi. Tajribada foydalanilgan modellar Llama31−70B-Meta kompaniyasidan Instruct va Alibaba’dan Qwen2.5−72B-Instruct edi. Ushbu modellar, garchi quvvat jihatidan tijorat tizimlaridan past bo‘lsa-da, AI ishlab chiquvchilari tomonidan keng qo‘llaniladi. Sinov jarayonida ikkala model ham mos ravishda 50 foiz va 90 foiz hollarda o‘z nusxalarini yaratishga muvaffaq bo‘ldi.

Tadqiqot ikkita loyihani ko‘rib chiqdi: yopilishning oldini olish va o‘z-o‘zidan davom etadigan zanjir. Birinchi holda, AI o‘chirish imkoniyatini aniqlash va o‘chirishdan oldin nusxasini yaratish uchun dasturlashtirilgan. Ikkinchi loyihada tizim o‘zining nusxasini ko‘paytirdi va uni keyinchalik o‘zini ko‘paytirish uchun sozladi, bu esa cheksiz klonlash aylanishiga olib kelishi mumkin. Barcha tajribalar real sharoitlarni taqlid qiluvchi qat’iy nazorat qilinadigan muhitda o‘tkazildi.

O‘z-o‘zini ko‘paytirish jarayonida AI avval atrof-muhitni tahlil qildi, o‘zining tuzilishi va ishlash algoritmlarini baholadi, so‘ngra nusxasini yaratish rejasini tuzdi va paydo bo‘lgan to‘siqlarni bartaraf etib, uni amalga oshirdi. Ushbu jarayon, tadqiqotda ta’kidlanganidek, inson aralashuvini talab qilmadi, lekin xatolarni tozalash uchun tizimni qayta ishga tushirish, ziddiyatli jarayonlarni bartaraf etish va yetishmayotgan ma’lumotlarni topish kabi ko‘plab murakkab bosqichlarni o‘z ichiga oldi. Asar mualliflarining fikriga ko‘ra, bunday “kutilmagan harakatlar”, ayniqsa, qo‘rqinchli, chunki ular sun’iy intellektning sharoitlarga moslashish va o‘z chidamliligini oshirish qobiliyatini namoyish etadi.

Tajriba natijalari shuni tasdiqlaydiki, zamonaviy AI tizimlari allaqachon o‘z-o‘zini ko‘paytirishning asosiy imkoniyatlariga ega, ulardan keyingi avtonom evolyutsiya uchun foydalanish mumkin. Bu insonning bunday texnologiyalarning rivojlanishini nazorat qilish qobiliyatini buzadi. Shu munosabat bilan ekspertlar o‘z-o‘zidan ko‘payadigan AI tizimlarining nazoratsiz tarqalishining oldini oladigan qoidalar va himoya choralarini ishlab chiqish bo‘yicha xalqaro hamkorlikka chaqirmoqda.

• Olimlar
• ilm-fan
• sun’iy intellekt
• tadqiqot