Joriy yilning 29-iyun kuni Yer sayyorasi kutilmaganda o‘z o‘qi atrofida 24 soatdan 1,59 metr/sekund tezroq aylanib chiqdi va bu atom soatlari 1960-yillarda bunday ma’lumotlarni katta aniqlik bilan kuzatila boshlanganidan buyon uning eng tez aylanishi bo‘ldi.

So‘nggi yillarda Yerning aylanishi asta-sekin tezlashmoqda, ammo nima uchun bu sodir bo‘layotganini hech kim bilmaydi. 2020-yildan beri sayyora aylanish tezligi o‘z rekordini bir necha o‘n marta yangiladi, biroq o‘nlab yillar davomida bunday narsa sodir bo‘lmagan.

Yer mukammal sfera emas, shuning uchun uning aylanishi doimiy ravishda o‘zgarib turadi, bu ko‘plab omillarga, jumladan uning ichki tuzilishiga, Oyning to‘lqinli ta’siriga va iqlim o‘zgarishiga bog‘liq. Olimlar guruhining fikricha, aylanishning tezlashishi Yerning geografik qutblaridagi tebranishlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Bu hodisa XIX asrda amerikalik astronom Set Karlo Chendler tomonidan kashf etilgan va “Chendler chayqalishi” nomi bilan ataladi.

Tasmaniya universiteti professori, sayyoraning xatti-harakatlarini kuzatish bo‘yicha mutaxassis Mett Kingning so‘zlariga ko‘ra, bu haqiqatan ham g‘alati hodisa. 1970-yillarda aniq radio astronomiya paydo bo‘lganidan beri o‘zini ko‘rsatmagan holat o‘zgarayotgani aniq.

Agar kunlar qisqarishda davom etsa, olimlar atom soatlarining ko‘rsatkichlaridan bir soniyani ayirishlari kerak bo‘ladi. Bu tarixdagi birinchi salbiy qo‘l tuzatish bo‘ladi. 1972-yildan beri ilmiy dunyoda sakrash soniyasini qo‘shish amaliyoti qabul qilindi, u Muvofiqlashtirilgan Umumjahon Vaqti (UTC) shkalasiga quyoshning o‘rtacha vaqti UT1 bilan moslash uchun qo‘shiladi. Hozircha biz bu soniyalarni ayirish emas, balki qo‘shish kerak bo‘ladi.

Shu bilan birga, avvalroq olimlar Yerning Oy bilan o‘zaro ta’sirining o‘zgarishi tufayli 6,7 million yildan so‘ng Yerda kunlar bir daqiqaga ko‘payishi kerakligini hisoblab chiqishgan edi.

• Olimlar
• Oy tutilishi
• Quyosh
• Vaqt
• Yer