“Zolushka” – Yevropaning eng mashhur ertaklaridan biridir. Mehnatsevarligi va oqko‘ngilligi uchun taqdirlangan baxtsiz qiz obrazi bolalar-u kattalarga tanish – kichikligida qaysi qiz sehrli aravachani, tuflichalarni va shahzodani orzu qilmagan axir?

1950-yilning 15-fevralida Sharl Perroning “Zolushka” sehrli ertagi motivlari asosida ishlangan multfilm premyerasi bo‘lib o‘tgan. Quyida u haqidagi 7 ta qiziqarli faktni taqdim etamiz.  

• Nega qahramon Zolushka (Kuloyim) nomini olgan? Kul tufayli-da. Axir, xizmatkorlar kam yuvinadi, isinish uchun sovuq xonalarda pechlarga suyanib yashaydi. Shuningdek, uyning kaminlarini tozalashadi va kiyimlari kul bilan changlanadi. Ammo bugungi kunda “Zolushka” so‘zi “pastki tabaqa”lardan chiqqan, ammo muvaffaqiyatga erishgan kishilarni bildiradi.

• Ko‘pchilik o‘gay onasi Zolushkaga nega bunchalik yomon munosabatda bo‘lgan, axir qiz mehribon va mehnatkash bo‘lsa, deb hayron qoladi. Zamonaviy psixologiyada mutaxassislar “Zolushka effekti” deb ataydigan atama mavjud. Ushbu nazariyaga ko‘ra, asrab oluvchi ota-onalar ko‘pincha biologik ota-onalariga qaraganda bolaga nisbatan qattiqqo‘lroq munosabatda bo‘ladi. Ba’zilarning fikriga ko‘ra, bu ota-onalar va yosh bolalar o‘rtasida biologik aloqaning yo‘qligidan kelib chiqadi, boshqalari kuchli rashk fenomeni bilan izohlaydi: odamga begona avlod uning farzandlarini qandaydir tarzda “siqib chiqarishi” mumkinday tuyuladi.

• Bu fakt Zolushka emas, uning ovozi haqida – Disney multfilmidagi yetim qizga ovoz bergan birinchi aktrisa haqida. Ilen Vudsning do‘stlari Disneyga uning demo yozuvlarini yuborishadi. Aktrisaning o‘zi bu haqda hech narsa bilmas edi. Ammo, uning ovozi Uolt Disneyni hayratga soladi va u uch yuzdan ortiq talabgorlardan Ilenni tanladi. Afsuski, Vudsning hayoti unchalik baxtli emasdi. Oxir-oqibat u Altsgeymer kasalligi tufayli xotirasini yo‘qotadi. Hamshiralarning eslashicha, qachonlardir kuylagan Zolushka qo‘shig‘i (tush – yuragingiz istagi) kampir Ilenni har doim tinchlantirar edi.

• Uolt Disney 1948-yilda “Zolushka” loyihasini amalga oshirishni boshlaganida katta tavakkalga qo‘l uradi. Axir “Oppog‘oy va yetti gnom” (1937) multfilmi ham studiyani 4 million dollarlik qarzga botishga majbur qilgandi. “Zolushka”ning qiymati 3 million dollarga teng edi, agar u yetarlicha kassabop bo‘lmasa, studiya yopilishi kerak edi (bu Disney animatsiyasining tugashini anglatardi). Yaxshiyamki, “Zolushka” xitga aylandi, olingan foyda bilan Uolt televizor ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘ydi, distribyutorlik kompaniyasini tuzdi va birinchi Disneylendni qurishni boshladi.

• Kichkina do‘stlari yordamida Zolushka uchun tikilgan pushti ko‘ylakka Salvador Dalining asarlari ilhom bergan. Qorday oppoq bal ko‘ylagi – buyuk fransuz tikuvchisi Kristian Diorning uslubini juda yodga soladi. 

• Animatsion film 1950-yilda Venetsiya kinofestivalida maxsus mukofotga va 1951-yilda Berlin festivalida e’tirofga sazovor bo‘ldi. Bundan tashqari, multfilm nufuzli “Oskar” mukofotiga uchta nominatsiyada: “Eng yaxshi ovoz”, “Eng yaxshi qo‘shiq” va “Musiqali kartinalar uchun eng yaxshi saundtrek” kabi nominatsiyalar bo‘yicha ilgari surilgan.

• Floridadagi Walt Disney World attraksion bog‘ida multfilm animatorlarining eskizlari asosida yaratilgan Zolushka qal’asi mavjud.

Sarvinoz Omonova tayyorladi