O‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilganligiga bugun 30 yil to‘ldi. Bunday yutuqqa erishishimiz uchun tarixda qanday harakatlar bo‘lganini esalab o‘tish joiz. 
 
Sho‘rolar davrida rus tili Ittifoq tili sifatida rivojlantirildi. U jahon tillari darajasiga ko‘tarildi. Ko‘p ming asrlik tarixga ega bo‘lgan turkiy xalqlar ham o‘z ona tillari dunyodagi hech bir xalqning tilidan kam emasligini yoqlab chiqdi. Bu yo‘ldagi sun’iy to‘siqlarni pisand etmadi. Mustaqillik arafasida oilaviy va bozor tili darajasiga tushib qolgan o‘zbek tiliga davlat tili maqomini berish haqidagi taklif va kurashlar samarasiz ketmadi, albatta. O‘zbek tiliga davlat tili maqomi berildi. Davlat hujjatlari, davriy nashrlar, darsliklar ona tilimizda yozila boshlandi. Bu xalqimiz ruhini ko‘tardi. Sho‘rolar davrida ham o‘zbek tilini tiklashga, uni Davlat tiliga aylantirishga intilish kuchli bo‘lgan.

Ilk bora 1988-yil matbuotida yangi bayram – til bayrami haqidagi ma’lumotlar paydo bo‘la boshlagan. Bunday bayram Rossiya Federatsiyasi, Ukraina, Boltiqbo‘yi va Kavkazorti Respublikalarida va mamlakatimiz poytaxtida ham o‘tkazilgani haqida gazetalarda maqolalar bosilgan.

Mana 30 yildirki, 21-oktabrni o‘zbek tiliga Davlat tili maqomi berilgan kun sifatida nishonlab kelmoqdamiz. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining 1996-yil 10-sentabrdagi 311-qaroriga binoan «Davlat tili haqida»gi qonun qabul qilingan. 

(Manba: O‘zbek xalq bayramlari. “Sharq”. T.2002.)

1989-yil 21-oktabrda rasman o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berildi. Biz til bayramini nishonlaydigan kunda butun dunyo aholisi nimalarni bayram qiladi?

Masalan:
 
21-oktabrda Angliyada olmalar kuni o‘tkazilar ekan. 1990-yildan buyon “Common Ground” hayriya tashkilot tashabbusi bilan nishonlanadigan ushbu bayram o‘z atrofiga bog‘bonlarni, olmalarning turli navlarini namoyish qiluvchi mutaxassislarni yig‘adi. Tashkilotchilarning fikricha, olmalar kunini o‘tkazish orqali tabiatning mo‘jizakorligini, qolaversa, atrof-muhitdagi o‘zgarishlarni kuzatishga yana bir imkon yaratilayotganligini namoyish qilishdan iborat.

 21-oktyabr – Xitoy Respublikasida, Tayvan nomi bilan tanilgan, dengiz ortidan kelgan xitoylik (xuatsyao)lar kuni nishonlanadi. Dengiz ortidan kelgan xitoylik (xuatsyao)lar Xitoydan chiqqan hozirda boshqa davlatlarda yashayotganlar qatoriga kiruvchilarga nisbatan aytiladi. Agar “xuatsyao” so‘zi  tarjima  qilinsa, xitoy tilidan, taxminan, “xitoylik  muhojir”  ma’nosini anglatadi. Ammo Xitoy adabiyotida “dengiz ortidagi xitoylik” atamasi qo‘llaniladi. Xuatsyaolarga chegara orti mamlakatlarda yashovchi Xitoy va Tayvan aholisi va ularning avlodlari kiradi. 

Bundan tashqari, bugun dunyo tarixida qiziqarli muhim voqealar sodir bo‘lgan. 

1879-yil 21-oktabr kuni amerikalik ixtirochi Tomas Alva Edison o‘zining birinchi lampa chirog‘ini sinab ko‘rgan. 

1968-yilning xuddi shu kuni Toshkentda Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi bilan birga o‘tkazilgan I Xalqaro kinofestival ochiladi.

BMT Bosh assambleyasi Tibetda diniy va fuqarolik erkinliklarini tiklash to‘g‘risida rezolyutsiya qabul qilgan.