Делфинлар сутемизувчи мавжудот ҳисобланади ва улар меҳрибон жонзот сифатида қадрланади. Биоқ бу ҳақиқатдан йироқ.

1. Делфинлар думи устида юришлари мумкин.

Келинг, энг оддийсидан бошлайлик. Кўпгина мультфильмларда делфинлар, шунингдек, балиқлар ва бошқа денгиз жонзотлари худди оёққа тургандек, дум қанотида мувозанатни ушлаб, қуруқликда юришга қодир бўлади. Баъзилар бундан бу жонзотлар аслида шу тарзда ҳаракат қилишлари мумкин, деган хулосага келишади.

Йўқ, делфинлар юра олмайди. Шиша бурунли делфинлар оғирлиги 150-650 килограммни ташкил қилади, шунинг учун қуруқликда бундай тана гўшти ҳатто оёқларида ва ҳатто думида бироз қийинчилик билан ҳаракатланади.

Аммо делфинлар инсон танасининг ҳолатига тақлид қилиб, вертикал равишда сузиши мумкин.

2. Делфинлар денгизда чўкаётган одамларни қутқаради

Делфинлар сувда қолган одамларни қандай қутқаргани ҳақида кўплаб таъсирли ҳикоялар мавжуд – улар одамларни қирғоққа итариб юборишган ва чўкиб кетишларига йўл қўймаган. Аммо бу ҳикояларнинг барчаси, юмшоқ қилиб айтганда, муболағаларга асосланган.

Делфинлар аслида чўкиб кетаётган одамларни қутқармайди. Бу сутемизувчилар жуда ақлли, аммо айни пайтда йиртқич ва хавфли мавжудотлардир. Чўкаётган одамни кўриб, улар унга ёрдам бермайди, аксинча у билан ўйнашни бошлайди ва шу билан унинг ўлимига “ҳисса қўшади”. Делфин ўйинлари ов техникасининг ўзига хос ҳаракати бўлиб, бундай дақиқаларда улар сичқонча билан завқланадиган мушуклар каби жуда шафқатсиз бўлиши мумкин.

Миф 3. Делфинлар сузадиган жой акулалардан холи.

Интернетда жасур делфинлар одамларга яқин бўлган хавфли акулалар билан қандай курашганлиги ҳақида ҳикоялар ҳам мавжуд. Шунинг учун делфинлар сузадиган пляжларда сиз ҳеч қачон ушбу йиртқич балиқларни учратмайсиз.

Лекин бу алданиш. Делфинлар нафақат жасорат ва фидокорона акулалар билан курашади – аксинча, улардан узоқлашишга ҳаракат қилади. Албатта, агар тўқнашувнинг олдини олиш мумкин бўлмаса, делфин жанг қилади ва у ҳатто устунликни қўлга киритишга қодир. Аммо сутемизувчи бу курашдан омон қолиши ҳақиқат эмас.

Шиша бурунли делфинларнинг яшаш жойларида акулалар топилмайди, деган даъво ҳам соф афсонадир, чунки иккаласи ҳам бир хил ўлжага интилади ва ов жойлари учун курашади.

Делфинлар акулаларни қўрқитиши ҳақидаги ҳикоялар, эҳтимол Флиппер серияси туфайли тарқалди, унда қаҳрамон йиртқичларни дўстларидан узоқлаштирди.

4. Делфинлар одамлар билан дўст бўлишни яхши кўради

Баъзилар делфин ва одам ўртасида боғлиқлик бўлиши мумкин, деб ҳисоблашади Делфинлар ҳақиқатан ҳам одамлар билан ўзгача алоқада бўлишадими? Аслида елфинлар одамларга, масалан, боғлар ва аквариумларга ташриф буюрувчиларга жуда самимий муносабатда бўлмайди. Улар шунчаки овқат сўрайди, ҳаммаси шу. Агар делқфин инсон ҳеч нарса бермаслигини тушунса у ердан секингина жуфтакни ростлайди.

Айтганча, делфин уни қўлидан озиқлантирган одамни осонгина тишлаши ва жиддий шикастланишга олиб келиши мумкин. Шунинг учун қўл-оёқларни унинг оғзига тиқмаган маъқул.

5. Делфинлар табассум қилиши мумкин.

Йўқ, асло бундай эмас. Уларнинг юз ифодалари мутлақо йўқ ва улар ҳис-туйғуларини ифодалаш учун ишлатмайдилар. Ҳайвоннинг тумшуғининг ташқи кўриниши пастки жағнинг тузилишига боғлиқ. Бу ҳолат доимий ва ўзгармас.

6. Делфинлар дунёдаги энг ақлли ҳайвонлардир.

Катта мия ва махсус интеллект туфайли делфинлар дунёдаги энг ақлли ҳайвонлар ҳисобланади. Ҳақиқатан ҳам, улар ҳисоблаш ёки ҳеч бўлмаганда рақамларни фарқлаш ва буйруқларни бажаришга қодир.

Бироқ, делфинлар бошқа ҳайвонларга қараганда ақлли эмас. Шундай қилиб, когнитив қобилиятлар нуқтайи назаридан тадқиқотчилар уларни филлар билан бир қаторга қўйишади, бу жуда яхши. Айтганча, денгиз шерлари делфинларга қараганда тезроқ ўрганишади, лекин негадир ҳеч ким уларни сайёрадаги доминант ақлга эга, деб ҳисобламайди.

Шунингдек, делфинлар кўзгуда ўзларини таний олиши ҳақидаги машҳур баёнот ҳам мутлақо тўғри эмас.

7. Делфинлар инсон нутқини тушунади

Шиша бурунли делфинлар ўргатилади ва 25 тагача буйруқни ёдлайди, шунинг учун кўпчилик уларда инсон нутқини тушуниш қобилиятини мавжудлигини айтади. Бу фикрни 60-йилларда америкалик психолог Жон Лилли айтган. Унинг сўзларига кўра, тажриба натижасида ушбу ҳайвонлар инглиз тилидаги сўзларни такрорлашга ҳаракат қилганини эшитган.

Бу ерда Лиллининг ўзи тақиқланган моддалар билан тажриба ўтказгани ва ҳатто уларни делфинларга берганини ҳисобга олиш керак, шунинг учун унинг далилларини мутлақо тўғри, деб ҳисоблаш мумкин эмас.

Унинг даъвоси денгиз биологлари томонидан ҳам танқид қилинган. Делфинлар ақлли ҳайвонлардир ва улар бир-бирларига акустик сигналлар бериши мумкин, аммо шиша бурунли делфинлар мураккаб сигнализация тизимига қарамай, ўз тилига эга эмас. Уларни одамдек гапиришга ўргатиш эса мутлақо мумкин эмас.

• Baliqchilik
• Delfin
• Okean
• dengiz