Дунё қанчалар ривожланиб бораётган бўлмасин, самолётларда парвоз қилиш ҳанузга қадар мамлакатлар аро сафар қилишнинг энг қулай усули бўлиб қолмоқда.

Аммо дунёда шундай антиқа ва даҳшатли аэропортлар ҳам борки, улардаги шароитни фақатгина саноқли учувчи тушуна оладилар, холос. Йўлакка қўниб олгунга қадар эса йўловчиларнинг юраги ёрилиб кетай дейди. Демак бугун дунёдаги энг хавфли аэропортлар 10 талиги билан танишиб оласиз.

Паро аэропорти, Бутан

Ушбу аэропортга кириб келаётган йўловчилар қўниб олгунга қадар тинчлантирувчи дори воситаларининг бир ҳовучини ичиб юборса ажаб эмас. Бу ерда самолётлар шундоққина тоғларнинг ёнида кескин бурилишларни амалга оширади.

Қизиғи, дунёдаги фақат 8 та учувчи денгиз сатҳидан 2300 метр баландликда жойлашган ушбу аэропортга қўниш учун етарли даражадаги тажриба ва малакага эга.

Парвоз йўлагининг узунлиги 1985 метрга тенг келади, холос. Аэропортни тўрт томондан Ҳимолай чўққилари қуршаб туради. Уларнинг баландлиги эса 5500 метрга тенг. Бу ўринда самолётнинг ҳаракатлар кўриниши, юқорига чиқиш ва пастга тушиш ҳолатлари американча ҳалқа аттракционининг йўналишини ёдга солади, аммо самолётнинг тезлиги соатига 400 километр эканлигини ҳам ҳисобга олиш керак. Аэропортга қўниш учун фақат кундуз кунлари ва яхши иқлим шароитларидагина рухсат бор. Сабаби қўниш пайтида учувчилар ер ва тоғлар, йўлдаги барча тўсиқларни аниқ кўриб туришлари лозим.

Малика Юлиана аэропорти, Сан-Мартин

Ушбу аэропорт соҳилдаги одамлар устидан учиб ўтаётган реактив самолётларининг суратлари билан яхши таниш. Бу eрдаги қўниш йўлагининг узунлиги 2180 метрга тенг келади, самолётлар орасида эса кенг фюзеляжли Boeing747 ва Airbus A340 каби қурилмалар ҳам бор.

Учиш йўлагидан ташқарига чиқиб кетмаслик учун учувчилар маълум траектория билан йўлакдан парвоз қилиб борадилар. Бу ўринда тезлик жуда паст бўлади. Самолёт аэропорт панжараларига тегиб кетай дейди, учувчилар эса океан устидан атиги 10 метр баландликда учиб ўтишади. Бу ўринда фақатгина кўзнинг ишонган ҳолатда мўлжал олиш мумкин. Фақат шу усул билан самолёт учиб кетаётган баландлик кўрсаткичларига баҳо берилади.

Норсарсуак аэропорти, Гренландия

Ушбу аэропортда қуёш чарақлаб чиққан кундуз кунларида ҳам қўниш жуда хавфли.

Доимий равишдаги турбулентлик, кучли шамол босими самолётни бир-томондан иккинчи томонга ирғитиб юборади. Бу ўринда қурилма ёки тормоз бериш, ёки тезликни кўпайтириш ҳолатига дуч келади. Самолёт учувчиси қўниш пайтида ўта чаққонлик билан ҳаракат қилиши ва 90 градусдаги бурилишни амалга ошира олиши лозим. Фақат шу йўл билангина қўниш йўлагига етиб олса бўлади. Аммо бу ўринда айсберглар ва ҳавонинг пастки оқими ҳам бор эканлигини ҳисобга олиш керак. Шунга қарамасдан Норсарсуак давлат миқёсидаги энг муҳим транспорт занжирларидан бири бўлиб қолмоқда. Аксарият саёҳатчилар мазкур аэропорт хизматларидан транзит мақсадларида фойдаланишади.

Игл конути риджинал аэропорти, АҚШ

Мазкур аэропортда ҳеч қандай навигацион қурилмалар мавжуд эмас, шу сабабли қўниш пайтида учувчилар фақатгина визуал тарзда ва қўлбола ускуналар ёрдамида мўлжал олишади. Парвоздаги самолёт тоғлар билан тўқнашиб кетмаслиги учун ҳам чап томонга кескин бурилишни амалга ошириши керак.

Ана ундан кейингина қўнишга киришиш мумкин. Тоғ этаги ва ўзгарувчан иқлим шароитлари учувчилар ишини ҳаддан ташқари қийинлаштириб юборади.

Мадейра аэропорти, Португалия

Мадейра океан ва тоғ чўққилари орасида жойлашган. Парвоз йўлагининг узунлиги 2777 метрга тенг бўлиб, орол рельефи шунчалар мураккабки, аэропортга омон-эсон қўниб олиш имконсиздек туюлади. Йўлакнинг бир қисми тўғри океанга қадар боради.

Қўниш пайтида учувчилар тоғга қараб парвоз қиладилар-да, охирги дақиқаларда ўнг томонга бурилишади. Бундан ташқари, сув ва тоғ орасидаги ҳаво қопчалари жараённи ҳаддан ташқари қийинлаштириб юборади. Ҳалокатлардан xоли бўлиш мақсадида қиш пайтида бу ерда реактив самолётларнинг қўниши учун рухсат берилмайди.

Куршавель аэропорти

Дунёдаги энг хавфли ва даҳшатли аэропортлардан бири дея тан олинган маскан – Куршавель саналади. У шу номдаги француз курорти ичида жойлашган. Аэропорт денгиз сатҳидан 2000 метр баландликдаги тоғлар орасида жойлашган бўлиб, ҳудуднинг парвоз йўлаги ҳаддан ташқари қисқа. У атиги 525 метрдан иборатдир.

Бурилиш қиялиги эса 18 градусни ташкил қилади. Аэропортнинг қўрқинчли сифатлари шунинг ўзи билан якун топмайди. Бу ерда йўлакка кириш учун навигацион қурилмалар мавжуд эмас. Туман ва булутларнинг паст жойлашуви шароитларида аэропортда қўнишнинг имкони бўлмайди.

“Эртага ҳеч қачон бўлмайди” фильмдаги эпизодларнинг бирида Жеймс Бонд Франциядаги айнан мана шу аэропорт йўлагига самолётни қўндиради.

Гастеф II аэропорти, Сен-бартелеми

Ушбу аэропортга 18 асрда ҳукмронлик қилган швед қиролининг номи берилган. Қирол Франциядаги ушбу оролни харид қилган эди. Бу ердаги парвоз йўлаги соҳил четидан бошланиб, тоғнинг ёнида тугайди. Узунлиги 650 метрга тенг, йўлакка қўнишни истаган самолёт жараённи инсонларнинг боши тепасидан бошлаб келади. Аэропортга сиғими 20 кишигача бўлган енгил самолётларгина қўниши мумкин. Шунда ҳам қурилмалар аэропортга қадар уйларнинг томи ва машиналар устидан учиб келишади.

Сан-Диего ҳалқаро аэропорти, АҚШ

Бу дунёдаги энг зич жойлашган савдо аэропорти бўлиб, унга жануб ва шарқ томонлардан учиб келиш йўли тоғлар билан тўсиб қўйилган. Бундан ташқари, жануб томонда Мексиканинг чегара чизиғи ҳам туради. Шу сабабли самолётлар йўлакка фақатгина ғарб томондан қўнишлари мумкин. Бу ўринда бир қурилманинг бурни иккинчисининг думига тегай дейди. Ғарб томондан эсаётган кучли шамол таъсирида қурилма парвоз йўлагига қадар катта бурилиш бурчаги ила учиб келади. Бундан ташқари, йўлак охиридаги 30 метрли ангар 500 метрли узунлик самарадорлигини янада камайтириб, учувчилар ишини қийинлаштириб юборади.

Танкотин аэропорти, Гондурас

Танкотин ёмон иқлим шароитида дунёдаги энг хавфли аэропортга айланади. Миллий аэропортлар орасида айнан мана шуниси ўзининг энг қисқа парвоз йўлаги билан ном чиқарган. Йўлак узунлиги 1163 метрни ташкил қилади. Бу ўринда йўлакка қўнмоқчи бўлган Boeing 757 каби самолёт ерга қўнишдан аввал 45 градусли кескин бурилишни амалга оширади. Кучли шамол ва турбулентлик эса бу ерда жуда кўп кузатиладиган ҳолат. Бу эса самолётни кўп ҳолатларда траекториядан чиқариб юборади ҳам. Шу сабабли йўлакка кириб бораётган самолёт эгри-бурги ҳаракатлар қилиб ерга жойлашади.

Тенцинга ва Хиллари номидаги аэропорт, Непал

Непал аэропортининг парвоз йўлаги узунлиги 560 метрни ташкил қилади. Энг даҳшатлиси бу ердаги йўлак чуқур жарлик ёнидан бошланади ва баланд тоғ билан якун топади. Парвоз вақтида тезлик етарлича бўлмаса самолёт пастга қулаб кетиши ҳам мумкин. Қўниш пайтида эса қурилма тоғга бориб уриладигандек таассурот уйғотади. Навигацион қурилмалардан бу ерда фақатгина радиостанция мавжуд. Шу сабабли учувчилар жараён пайтида визуал тарзда мўлжал олишади. Аэропортга фақат вертолётлар ва енгил моторли самолётлар қўниши мумкин. Одатда ушбу аэропорт хизматларидан Эверестни забт этишга келаётган алпинистлар фойдаланишади.

• қизиқарли
• саёҳат