31°
Кечаси 18°
Меҳнат фаолиятини олиб боришда ходимлар турли вазиятларга тушиши, натижада эса меҳнат қоидаларини қасддан ёки бошқа сабабларга кўра бузиши ҳолатлари учраб туради. Бунда ходимга нисбатан турли хил жазолар қўлланилиши мумкин. Бу меҳнат қонунчилигида интизомий жазо деб номланади. Мазкур жазо чораларининг биз билиб олишимиз лозим бўлган жиҳатлари мавжуд.
Интизомий жазо турлари
Меҳнат қонунчилиги бўйича қуйидагича интизомий жазо чоралари қўлланилади:
– ҳайфсан;
– ўртача ойлик иш ҳақининг 30 фоиздан ортиқ бўлмаган миқдорда жарима;
– меҳнат шартномасини бекор қилиш.
Мазкур интизомий жазо турлари меҳнат кодексининг 181-моддасида белгилаб қўйилган бўлиб, ходимга нисабатан бошқа турдаги жазо чораларини қўллаш тақиқланади.
Интизомий жазоларни қўллашда нималарга эътибор қаратиш керак?
Қонунчиликда интизомий жазо чорасини қўллашнинг ўзига хос шартлари мавжуд.
– интизомий жазолар ишга қабул қилувчи шахс томонидан қўлланилади.
– нтизомий жазо қўлланилишидан аввал ходимдан ёзма равишда тушунтириш хати талаб қилиниши лозим.
– ҳар бир ножўя хатти-ҳаракат учун фақат битта интизомий жазо қўлланиши мумкин.
– интизомий жазо бевосита ножўя хатти-ҳаракат аниқлангандан кейин, аммо бу хатти-ҳаракат аниқлангандан бошлаб узоғи билан 1 ой ичида қўлланилади.
– Ножўя хатти-ҳаракат содир этилган кундан бошлаб 6 ой ўтганидан, молия-хўжалик фаолиятини тафтиш этиш ёки текшириш натижасида аниқланганда эса, содир этилган кундан бошлаб 2 йил ўтганидан кейин жазони қўллаб бўлмайди. Жиноий иш бўйича иш юритилган давр бу муддатга кирмайди.
– Интизомий жазонинг амал қилиш муддати жазо қўлланилган кундан бошлаб 1 йилдан ошиб кетиши мумкин эмас. Бу муддат 1 йил ўтмасдан ҳам олиб ташланиши мумкин.
Интизомий жазо қўлланилганда ходим нималар қила олади?
Ходим унган нисбатан интизомий жазо қўлланилишидан олдин юқорида кўриб чиққанимиз жазо қўллашнинг белгиланган талабларига амал қилиниётганлигини текшириши лозим.
Шунингдек, ходим интизомий жазо қўлланилган тақдирда унинг устидан Меҳнат кодекси 260-моддасига асосан ўз хоҳишига кўра, меҳнат низолари комиссиясига ёки бевосита судга мурожаат этишга ҳақли.
Меҳнат муносабатларига оид низолар фуқаролик судлари томонидан кўриб чиқилади. Ножўя хатти-ҳаракат қандай вазиятда юзага келганлиги ҳамда интизомий жазони қўллашнинг юқорида келтирилган тартибига риоя қилинганлигини инобатга олиб интизомий жазо чораси бекор қилиниши ҳам мумкин.
Хулоса қиладиган бўлсак, меҳнат қонунчилигида интизомий жазо қўллашнинг ходим ва раҳбар учун белгилаб қўйилган қатъий қоидалари бўлиб, меҳнат муносабатлари иштирокчилари ушбу қоидаларга амал қилишлари керак.
Ф. Бозорқулов, ҳуқуқшунос
Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!
Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!
