Одатда асар асосида суратга олинган фильмни томоша қилишдан завқланадиганларга китоби яхшироқ эди деб жавоб берамиз. Кўпинча бу ҳақиқат бўлиб чиқади. Ахир вақт қаҳрамоннинг кўплаб фикрларини кино тилига таржима қилишга имкон бермайди.  Аммо баъзида режиссёрнинг талқини ёзувчининг асаридан кўра кўпроқ мафтункор бўлиб чиқади. Шундай филмлар рўйхатини сизга улашамиз.

“Қаттиққўл хоним”, режиссёр Девид Франкел (2006)

Ушбу филм ҳақиқий сенсацияга айланиб, мода оламида шов-шувга сабаб бўлади. Ахир филмдаги номлар ўзгартирилганига қарамай, гап ким ҳақида кетаётганини ҳамма биларди. Вогуэ бош муҳаррири Анна Винтурнинг собиқ ёрдамчиси Лорен Вайсбергер томонидан ёзилган китоб дастлаб кўплаб саволлар туғдиради. Муаллиф афсонавий таҳририятнинг ички муҳитини етказган ҳолда раҳбарини ҳаддан ташқари совуқ ва шафқатсизлиги учун танқид қилади.

Бироқ филм нафақат мода олами ҳақидаги иллюзияларни бузади, балки бош қаҳрамоннинг ҳақиқий етуклигини ҳам кўрсатади. Фильмда Энди ролини ўйнаган Энн Хетеуэй раҳбарининг талабларини бажаришга уринаётган ишбилармон қиздан одамга айланади ва ўзини топади — мода олами унинг орзуси эмаслигини тушунади. Шу билан бирга, режиссёр Мирандани инсоний томондан кўрсатиб, йиртқич ҳайвонга айлантириб юбормайди. Охир-оқибат, у туфайли Энди луғатида “қила олмайман” деган сўз йўқ бўлган профессионал сифатида ўсади.

“Шоушенкдан қочиш”, режиссёр Франк Дарабонт (1994)

Аслида Стивен Кингнинг “Рита Хейворт ва Шоушенкдан қочиш” ҳикояси жуда қисқа. Аммо Тим Роббинс ва Морган Фриманнинг роли туфайли филм ҳикояни янада таъсирчан ва ҳиссий жиҳатдан бой қилган. Бош қаҳрамон тушган вазиятнинг адолатсизлиги янада кескинроқ сезилиб, унинг матонати, қатъиятлилиги экран орқали томошабинга таъсирчан етказилган. Шу билан бирга, Френк Дарабонт филми айнан китоб сюжетига мос келади, унга фақат психологик ҳиссиёт беради.

“Форрест Гамп”, режиссёр Роберт Земекис (1994)

“Форрест Гамп”нинг асл матни кўплаб номувофиқликлар ва абсурд вазиятлар билан ўқувчини ҳайратда қолдиради. Масалан, сюжетга кўра, бош қаҳрамон ҳатто космосга учишга муваффақ бўлади. Айнан Том Хенкснинг ижросида қаҳрамон томошабинлар жуда яхши кўрган содда ва оқкўнгил йигит сифатида намоён бўлади. Филмда қаҳрамон ўзи дуч келган вазиятларга қарамай, самимийлиги ва ҳаётга муҳаббатини йўқотмайди: “Ҳаёт шоколад қутисига ўхшайди, сизга қандай шоколад тушишини ҳеч қачон билмайсиз”. Филм олтита “Оскар” мукофотини қўлга киритган, шу жумладан, “Энг яхши фильм” номинациясида ҳам.

“Америкалик психопат”, режиссёр Мери Харрон (2000)
Кристиан Бейлнинг актёрлик маҳорати туфайли даъвогарлар орасида “Оскар” совриндори Леонардо Ди Каприо ҳам бўлганига қарамай, бу ролда бошқа кимнидир тасаввур қилиш қийин. Бейл совуққонлик билан кетма-кет қотилликларни содир этган ва шу билан бирга ўзини муваффақиятли банкир сифатида кўрсатадиган ярамас одам образини яратишга муваффақ бўлган. Қаҳрамон ўша бой одамлар билан биргаликда ташриф қоғозлари билан мақтанадиган саҳнанинг ўзида бир олам маъно бор. Кўпгина эпизодлар ҳатто ёд бўлиб кетган. Мисол учун, Бейлнинг қаҳрамони эҳтиёткорлик билан гўзаллик муолажаларини амалга оширган кадрни эсга олиш кифоя. Афсуски, китоб култ фильмдан бир қатор жиҳатлардан пастроқ, унда шахсият бузилишидан азият чеккан ёвуз одам аста-секин ақлдан озади.

“Тахтлар ўйини”, Девид Бениофф ва Д.Б.Уайс (2011–2019)

Ишонч билан айтиш мумкинки, “Тахтлар ўйини” сериали давримизнинг “Юлдузлар жанги” каби кино оламидаги ҳодисага айланди. “Тахтлар ўйини” муваффақиятидан олдин фантастик фильмлар суратга олишнинг бундай натуралистик сифати билан мақтана олмасди. Кўплаб танқидчиларнинг фикрича, сериал асардан яхши чиққан — Жорж Р.Р.Мартиннинг китоби кўп жойларда кераксиз тафсилотларга тўла. Фильм муаллифлари фақат биринчи мавсумни айнан китобга мувофиқ суратга олишади, аммо саганинг қолган қисмларини қисқартиришга қарор қилишади. Мисол учун, улар Кейтелин хонимни тирилтирмайди ёки Грейжойларга ва Бриэнн Тарт тўдалари билан бўлган ҳар бир жангга жиддий эътибор бермаган. Баъзи нуқталарда Мартиннинг китоби шунчаки зерикарли кўринади ва сериалдагидек динамик эмас.

• Кино
• қизиқарли