$
12004.48 UZS
32.84
₽
146.56 UZS
0.23
€
13155.71 UZS
-4.71
31° Кечаси 18°

Нотўғри шаклланган тарихий тушунчалар

11:22 / 28.06.2024

Бугунги кунда тарих жуда машҳур ҳобби бўлмаслиги мумкин, аммо ўтмиш ҳақида ҳатто тарихчи бўлмаганлар ҳам биладиган бир нечта фактлар мавжуд. Турли нотўғри фактлар фильмлар томонидан оммалашгани учун ҳақиқат деб ўйланади. Аммо ишончли манбаларни текширишни бошласангиз, кўп воқеалар биз ўйлагандек бўлмаганини тезда билиб оласиз.

Гладиаторлар фақат қуллардан бўлмаган

Гладиаторлар жанги оммалашган сари гладиатор мактабларига эркин одамлар кела бошлаган. Кўпинча улар пул ишламоқчи бўлган собиқ аскарлар бўлган. Кейинчалик, ҳатто олижаноб одамлар ҳам гладиаторга айланади. Улар буни машҳур бўлиш учун қилишган ва ҳеч ким уларни ўлимгача курашишга мажбур қилмаган.

Македонский инсоният тарихидаги энг йирик империяга эга бўлмаган

Балки 12-14-асрларда мўғуллар бутун Ўрта Осиё, Хитой, Яқин Шарқ, Корея ва Шарқий Европани Австриягача бўлган ҳудудларда ҳукмронлик қилганлар. Македонскийда фақат қадимги Миср, Форснинг бир қисми ва Ҳиндистоннинг бир қисми бор эди. Бундан ташқари, Македонский вафотидан сўнг дарҳол унинг империяси ўз фаолиятини тўхтатга. Мўғуллар империяси эса анча узоқ давом этди.

Нинзалар қора кийим киймаган ва ниқоб тақмаган

Ҳақиқий нинжаларнинг филмлардаги қора костюмли қаҳрамонлар билан ҳеч қандай ўхшашлиги йўқ эди. Бу одамлар ўрта асрларда Японияда айғоқчилар ва қотиллар ҳисобланган. Улар жанг санъатларини яхши билишган, аммо улар қора кийим ва ниқоб кийишмаган. Нинзанинг мақсади оломон билан аралашиш эди, шу сабабли оддий инсонлр каби кийинишган.

Европада минглаб жодугар аёллар ёқилгани ҳақидаги миш-мишлар

Ўрта асрларда Европада минглаб бегуноҳ аёллар ёқиб юборилганига кўп одамлар ҳақиқатан ҳам ишонишади. Аслида, 15-асргача черков жодугарлар мавжудлигини инкор этган. Катта жодугар овлари 16-17-асрларда бошланган. Бунинг сабаби вабо пандемияси эди. Касалликлар шунчалик тез тарқалганки, бир неча йил ичида Европа аҳолисининг 24 фоизи вафот этган. Одамлар шунчалик ваҳима бўлганки, улар буни сеҳргарликнинг касофати деб ўйлашган. Шундай қилиб, 16-асрга келиб, черков ҳам, оддий одамлар ҳам сеҳрдан қўрқиб, унга алоқаси бўлган ҳар қандай одамни қатл этган. Аммо бу сон мингни ташкил этмаган.

Спарталиклар заиф болаларни тоғдан улоқтирган

Спарталиклар ўзларининг бўлажак жангчиларини тайёрлашда жуда қатъиятли эдилар. Уларнинг заиф болаларни тоғдан улоқтиргани қадимги юнон ёзувчиси Плутархдан маълум. Аммо замонавий олимларнинг фикрига кўра, бу нотўғри ёки бу оддий ҳодиса эмас, балки бир марталик ўлчов эди. Қадимги Спартада ҳақиқатан ҳам одамларни чуқурларга ташлаш одати бор эди, лекин бу фақат маҳбуслар ва жиноятчилар билан қилинган. Сўнгги антропологик топилмалар орасида 18 ёшдан 35 ёшгача бўлган эркакларга тегишли қолдиқлар бор эди, аммо янги туғилган чақалоқларнинг излари топилмаган.

Ўрта асрларда ўртача умр кўриш атиги 30 йил эди

Ўрта асрларда инсон учун энг хавфли давр гўдаклик эди. Гўдаклар ўлими 50% га етган. Ушбу статистик маълумотлар одамларнинг ўша пайтда қанча яшаганлиги ҳақидаги ҳақиқий статистикани чалкаштирган. Гўдаклик давридан омон қолган одамлар 40, 50 ва ҳатто 60 ёшда яшаш учун жуда яхши имкониятга эга бўлган.

Фақат эркаклар қароқчи бўлишлари мумкин

Аёл қароқчилар ҳақиқатан ҳам борлигини кам одам билади. Балки улар учун кемага чиқиш жуда қийин бўлгани учундир. Аёлларга шартнома имзолашга рухсат берилмаган, агар улар бортда бўлишни хоҳласалар, барча экипаж аъзолари бунга рози бўлиши керак бўлган. Экипажга қўшилиш учун кўплаб аёллар эркаклар каби кийинган.

 


Илм-фан


														
														Қозоғистон Шимолий Орол денгизи сатҳини 44 метргача кўтармоқчи

Қозоғистон Шимолий Орол денгизи сатҳини 44 метргача кўтармоқчи

Қозоғистон ҳукумати келгуси беш-олти йил ичида Шимолий Орол денгизидаги сув сатҳини 44 метргача кўтаришни режалаштирмоқда. Б…
15:18 / 08.10.2026

														
														Ford Nucleon: ядро реакторида юрадиган автомобиль нега яратилмай қолди?

Ford Nucleon: ядро реакторида юрадиган автомобиль нега яратилмай қолди?

1958 йилда АҚШнинг Ford компанияси бензин ўрнига атом энергиясидан фойдаланадиган автомобиль — Ford Nucleon концепциясини та…
09:27 / 07.10.2026

														
														Қозоғистонда Сунъий интеллект университети очилади

Қозоғистонда Сунъий интеллект университети очилади

Қозоғистонда 2026 йилда янги форматдаги технологик олийгоҳ – Сунъий интеллект университети очилади. Бу ҳақда кеча, 24 апрель…
16:53 / 25.04.2026

														
														NASA Ернинг янги суратларини эълон қилди

NASA Ернинг янги суратларини эълон қилди

Ойга сўнгги бошқариладиган миссия 1972 йил декабрь ойида Американинг "Аполлон-17" экспедицияси доирасида амалга оширилган эд…
14:18 / 04.04.2026

														
														Ҳайдовчиларни уйқудан огоҳлантирувчи ақлли кўзойнак яратилди

Ҳайдовчиларни уйқудан огоҳлантирувчи ақлли кўзойнак яратилди

“Ҳайдовчилар учун уйқуга қарши ақлли кўзойнак — AntiSleep Glasses” номли ЭҲМ учун яратилган дастур Адлия вазирлиги томонидан…
17:32 / 24.12.2025

														
														Кимё бўйича Нобел мукофоти ғолиблари аниқланди

Кимё бўйича Нобел мукофоти ғолиблари аниқланди

Кимё бўйича 2025 йилги Нобел мукофоти ғолиблари эълон қилинди.
18:32 / 08.10.2025

														
														Тиббиёт бўйича Нобел мукофоти топширилди

Тиббиёт бўйича Нобел мукофоти топширилди

2025-йилги Тиббиёт бўйича Нобел мукофоти Мери Брункоw, Фред Рамсделл ва Шимон Сакагучига топширилди.
17:53 / 06.10.2025

														
														Тил сертификатига эга бўлмаган чет тили ўқитувчилари йил якунига қадар ишлайди

Тил сертификатига эга бўлмаган чет тили ўқитувчилари йил якунига қадар ишлайди

Қорақалпоғистон, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги барча тегишли бўлимларга ушбу топшириқлар етказилди
16:14 / 24.09.2025

														
														Энди супер контракт миқдорини ОТМ ректорлари белгилайди

Энди супер контракт миқдорини ОТМ ректорлари белгилайди

Мақсадли қабул асосида тавсия этилган абитуриентлар ушбу имтиёзда
10:53 / 23.09.2025

Бу ҳам қизиқ

Ўзбекистонда банклар мижозларга нақд пул беришни узлуксиз таъминлаши шарт

Ўзбекистонда банклар мижозларга нақд пул беришни узлуксиз таъминлаши шарт

Ўзбекистонда аҳоли ва тадбиркорларнинг нақд пул олиш ҳуқуқини кафолатловчи янги тартиб жорий этилади. Унга кўра, банклар фуқ…
16:18 / 19.11.2026
Ўзбекистон 2026–2027 йилларда 8,4 миллиард долларлик давлат активларини сотувга чиқаради

Ўзбекистон 2026–2027 йилларда 8,4 миллиард долларлик давлат активларини сотувга чиқаради

Ўзбекистонда 2026–2027 йилларда умумий қиймати 8,4 миллиард долларлик давлат активлари, кўчмас мулк объектлари ва ер майдонл…
14:46 / 19.11.2026
Паркентда 47 гектарлик “Олтин бел” туристик мажмуаси барпо этилди

Паркентда 47 гектарлик “Олтин бел” туристик мажмуаси барпо этилди

Президент Шавкат Мирзиёев Паркент туманида қурилиш материаллари саноати ва туризмни ривожлантириш масалалари юзасидан инвест…
15:04 / 20.11.2026
Уч вилоятда 3,1 килограммдан ортиқ наркотик модда мусодара қилинди

Уч вилоятда 3,1 килограммдан ортиқ наркотик модда мусодара қилинди

Самарқанд, Хоразм ва Қашқадарё вилоятларида ўтказилган тезкор тадбирларда жами 3,1 килограммдан ортиқ гиёҳвандлик воситалари…
09:27 / 20.11.2026
Жаҳон банки Самарқанд тиббиётини ривожлантириш учун 100 млн доллар ажратади

Жаҳон банки Самарқанд тиббиётини ривожлантириш учун 100 млн доллар ажратади

Жаҳон банки Ўзбекистонда бирламчи тиббий ёрдам сифатини яхшилаш мақсадида 100 миллион доллар имтиёзли кредит ажратишни маъқу…
10:19 / 19.11.2026
Ўзбекистонда инвесторларга 10 йилгача солиқ ва божхона имтиёзлари берилмоқда

Ўзбекистонда инвесторларга 10 йилгача солиқ ва божхона имтиёзлари берилмоқда

Президент Шавкат Мирзиёев Ўзбекистон – Туркия бизнесни қўллаб-қувватлаш бўйича юқори даражадаги кенгаш йиғилишида мамлакатда…
14:56 / 19.11.2026
Ўзбекистонда ОАВ саҳифаларига муаллифлик ҳуқуқи бўйича сохта шикоятлар юбориб, пул талаб қилинмоқда

Ўзбекистонда ОАВ саҳифаларига муаллифлик ҳуқуқи бўйича сохта шикоятлар юбориб, пул талаб қилинмоқда

Ўзбекистондаги бир қатор интернет нашрлари ижтимоий тармоқларда муаллифлик ҳуқуқи бузилгани ҳақидаги шикоятлар орқали пул ун…
13:48 / 19.11.2026
Ўзбекистонда 10 ойда коррупцияга алоқадор 1 565 нафар ходим ишдан бўшатилди

Ўзбекистонда 10 ойда коррупцияга алоқадор 1 565 нафар ходим ишдан бўшатилди

Ўзбекистонда 2026 йилнинг январь-октабр ойларида коррупцияга алоқадор 1 565 нафар ходим билан меҳнат шартномаси бекор қилинд…
09:49 / 20.11.2026
Ўзбекистонда қурилиш материаллари импорти 780 миллион долларни ташкил этмоқда

Ўзбекистонда қурилиш материаллари импорти 780 миллион долларни ташкил этмоқда

Ўзбекистонда керамик плита, базальт қоплама, қурилиш ойнаси ва газоблок каби 161 турдаги маҳсулотни ишлаб чиқариш қувватлари…
15:23 / 20.11.2026
Ўзбекистон турк инвесторларини Янги Тошкентдаги лойиҳаларда иштирок этишга чақирди

Ўзбекистон турк инвесторларини Янги Тошкентдаги лойиҳаларда иштирок этишга чақирди

Ўзбекистон Туркия компанияларини қишлоқ хўжалиги, инфратузилма ва қурилиш соҳаларидаги қўшма лойиҳаларга жалб этмоқчи. Бу ма…
14:19 / 19.11.2026

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!

Энг кўп ўқилганлар

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!