Вазирлар Маҳкамасини томонидан “Лифтларнинг хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентни тасдиқлаш ҳақида”ги, “Лифтларни техник кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги ҳамда “Мувофиқликни баҳолаш органларини тайинлаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги Қарорлар қабул қилинди.

Янги тизим

Қарорлар билан лифтларни лойиҳалаш, ўрнатиш ва ундан хавфсиз фойдаланишда иқтисодий операторларнинг масъулияти ва жавобгарлиги белгилаш, “бозор назорати” тизимини жорий этиш ҳамда лифтлар мувофиқлигини тасдиқлаш “модуль” тизими асосида ўтказилиши ва маҳсулот хавфидан келиб чиқиб уни тизимли ва босқичли баҳолаб бориш механизмлари тартибга солинмоқда.

Шунингдек, лифтларнинг мувофиқлигини баҳолашда эскирган техник талаблардан воз кечилиб, халқаро стандартларга тўлиқ жавоб берадиган баҳолаш тизими яратилмоқда.

Ушбу қарорларда, лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларини лойиҳалашдан бошлаб, ўрнатиш ва ундан хавфсиз фойдаланишда иқтисодий операторларнинг (ишлаб чиқарувчи, ўрнатувчи, ваколатли вакил, импорт қилувчи ва дистрибьютор) масъулияти ва жавобгарлиги белгиланмоқда.

Барчамизга маълумки, охирги йилларда лифт сифати ва хавфсизлиги билан боғлиқ 4 та бахтсиз ҳодиса юз берди (3 та Хитойдан ва 1 та Туркиядан импорт қилинган лифтларда). Ушбу ҳолатларга бир қанча омиллар боғлиқ бўлиб, амалдаги қонунчилик билан, лифтларни ўрнатиш, мувофиқлигини баҳолаш, ўрнатилган лифтларнинг техник кўриклари ва сервис хизматини амалга ошириш ҳамда бозор иштирокчиларига талаблар белгиланмаган эди.

Бундан ташқари, сўнгги 2 йилдаги таҳлиллар республикада ўрнатилган 11,4 мингта лифтларнинг 8,9 мингтаси (78 фоиз) техник синовдан ўтказилмаганлиги, 6 мингтаси (52 фоиз) техник паспорти мавжуд эмаслиги ҳамда 7,4 мингтасида (65 фоиз) техник хизмат кўрсатувчи мавжуд эмаслигини кўрсатди.

Халқаро тажриба

Лифтларни хавфсизлигини таъминлаш соҳасини тартибга солиш мақсадида, ушбу соҳада самарали тизимни жорий этган Европа Иттифоқи ва Туркия тажрибаси асосида, Ўзбекистонда халқаро талабларга тўлиқ мувофиқ бўлган ва лифтларнинг бутун ҳаёт даври, лойиҳалашдан тортиб утилизациясигача бўлган босқичларда хавфсизликни таъминлашга қаратилган бутунлай янгича тизим жорий қилинмоқда.

Амалда республикамизда ўрнатилган лифтларда сервис хизматлари ҳамда техник кўрикларини ўтказиш самарасиз бўлган. Ривожланган илғор мамлакатларнинг (Туркия, Хитой, Бирлашган Араб Амирликлари) самара бериб келаётган бой тажрибасига асосланган ҳолда биноларга ўрнатилган лифтларнинг сервис ва техник кўрикдан ўтказиш бўйича янги амалиёт жорий этилмоқда.

Халқаро стандартларга ўтиш

Лифтларга нисбатан хавфсизлик талаблари тўлиқ халқаро стандартларга асосланмоқда. Уларнинг мувофиқлигини баҳолаш “модуль” тизими асосида тайинланган (нотификация қилинган) идора томонидан амалга оширилиши ҳамда “миллий мувофиқлик белгиси” билан тамғалаш амалиёти жорий этилиши назарда тутилган.

Ҳуқуқий эксперимент тариқасида “бозор назорати” тизимини жорий этиш назарда тутилиб, бундай тизим ривожланган давлатларда нафақат лифтлардан хавфсиз фойдаланишни таъминлаш, балки лифтларни экспорт қилишда ҳам самара бермоқда.

Ҳаёт сифатини яхшилаш, фойдаланувчилар ва жамият хавфсизлиги

Жорий этилаётган янги амалиётлар натижасида, лифтлардан фойдаланувчилар ва жамиятда ҳаёт сифати яхшиланиб, бахтсиз ҳодисалар олди олинишига эришилади.

Ушбу қабул қилинган қарорлар билан, Ўзбекистонда халқаро тажрибага асосланган мутлақо янги амалиёт жорий қилиниши натижасида аҳоли ва жамоатчиликнинг лифтлардан хавфсиз фойдаланиши таъминланади.

ISO/IEC 17020 халқаро стандарти асосида аккредитация

Эндиликда, лифтларни техник кўрикларини амалга оширувчи ташкилотлар ISO/IEC 17020 халқаро стандартига мувофиқ бўлиши ҳамда белгиланган тартибда аккредитациядан ўтган ҳолда бино ва иншоотларда ўрнатилган лифтлар “дастлабки” ва ҳар 12 ойда “даврий” техник кўрикдан ўтказилиши йўлга қўйилади.

Лифтларни техник ҳолатига қараб хавфларга ажратиш ҳамда уларни “яшил”, “кўк”, “сариқ” ва “қизил” ранг билан ёрлиқлаш ёрдамида аҳоли ва жамоатчиликнинг хабардорлигини ошириш ва хавфсиз фойдаланишни назорат қилиш имконияти яратилади. Аҳоли ва кенг жамоатчилик, ушбу ўрнатилган ёрлиқлар ёрдамида носоз ёки хавфли лифтларни осон аниқлаб олишлари, зарур ҳолларда ваколатли назорат органларига хабар беришлари мумкин бўлади.

Тубдан ўзгартириш ва янги амалиёт

Ушбу ислоҳотлар натижасида, Ўзбекистонда халқаро тажрибага асосланган мутлақо ва тубдан ўзгартирилган янги амалиёт жорий қилиниши, нафақат лифт ва ундан фойдаланишда балки келгусида ушбу тизим асосида бошқа турдаги маҳсулотларни ишлаб чиқариш, лойиҳалаш ва мувофиқлигини баҳолаш ва назорат қилиш механизмларини босқичма-босқич жорий этишдаги илк қадамлар ҳисобланади. 

• Импорт
• Obyekt
• Туркия
• Хитой