$
12004.48 UZS
32.84
₽
146.56 UZS
0.23
€
13155.71 UZS
-4.71
31° Kechasi 18°

Ekologiya uchun muhim qadam: Samarqandning YeTTB “Yashil shaharlar” dasturiga qoʻshilgani nimani anglatadi?

18:10 / 18.05.2023

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 17-may kuni Samarqand shahrida oʻtayotgan Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki Boshqaruvchilar kengashining 32-yillik yigʻilishida ishtirok etib, nutq soʻzladi.

Davlat rahbari mamlakat bundan buyon islohotlarni davom ettirishda rivojlanish borasidagi xalqaro tashkilotlar, jumladan, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki bilan bir qator yoʻnalishlarda hamkorlikka tayanishini taʼkidladi. Ularning ichida “yashil iqtisodiyot”, “yashil energiya” sohalari ham bor. Samarqandning Oʻzbekistonda YeTTBning “Yashil shaharlar” dasturiga qoʻshilgan birinchi shaharga aylangani esa ushbu sohalarni rivojlantirishning amaliy tasdigʻi, deb hisoblash mumkin.

Bu qanday dastur va uning maqsadi nima?


Turli mintaqalardagi shaharlar infratuzilmasiga investitsiyalar yetarli emasligi, demografik oʻzgarishlar, havoning yomon sifati, yuqori energiya bosimi va uglerod zichligi shu bilan birga, koʻplab shaharlarning iqlim oʻzgarishi, issiqlik stressi va ekstremal ob-havo hodisalari taʼsiriga zaifligi.

Shu va shu kabi muammolarni hal qilish uchun YeTTB shaharlar va ularning aholisi uchun yaxshiroq va barqaror kelajakni qurish maqsadida “YeTTB Yashil shaharlar” dasturini ishlab chiqqan. Dastur uchta markaziy tarkibiy qismdan iborat:

bular:

– yashil shahar harakat rejalari: atrof-muhit muammolarini baholash va ustuvorga aylantirish, shuningdek, siyosat aralashuvi va barqaror infratuzilma investitsiyalari orqali ushbu muammolarni hal qilish uchun harakat rejasini ishlab chiqish;

– barqaror infratuzilma investitsiyalari: suv va oqava suvlar, shahar transporti, hududiy energiya, binolarda energiya samaradorligi, qattiq chiqindilar va boshqa tadbirlarga davlat yoki xususiy yashil investitsiyalarni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish orqali shaharning iqlim taʼsiriga moslashishi va chidamliligini oshirish;

– imkoniyatlarni oshirish: loyihalarda belgilangan infratuzilma investitsiyalari va siyosiy chora-tadbirlari samarali ishlab chiqilishi, amalga oshirilishi va monitoring qilinishini taʼminlash uchun shahar maʼmuriyatlari va mahalliy manfaatdor tomonlarga texnik yordam koʻrsatish.

YeTTB “Yashil shaharlar” dasturiga kirgan shahar – Iasi (Ruminiya)

Dastur quyidagi maqsadlar asosida shaharlar va ularning aholisi uchun yanada yaxshiroq va barqaror kelajakni qurishga intiladi. Oʻz navbatida, bunga shaharlarning ekologik muammolarini aniqlash, ularni ustuvorga aylantirish, barqaror infratuzilma, investitsiyalar va siyosat choralari bilan erishiladi.

– Ekologik aktivlarning sifatini (havo, suv, yer va biologik xilma-xillikni) saqlash va bu resurslardan barqaror foydalanish;

– Iqlim oʻzgarishi xavfini yumshatish va ularga moslashish;

– Atrof-muhit siyosati va ishlanmalari aholining ijtimoiy va iqtisodiy farovonligiga hissa qoʻshishini taʼminlash.

YeTTB “Yashil shaharlar” dasturiga kirgan shahar – Batumi (Gruziya)

Shuningdek, “Yashil shahar”ga aylanish yoʻli uzoq muddatlik boʻlib, bu shaharlarga vaqt oʻtishi bilan strategik maqsadlari va qarashlarini oʻzgartirishga imkon beradi. Jarayon esa uchta asosiy bosqichdan iborat boʻladi.

1. “Yashil shahar” harakat rejasini ishlab chiqish;

2. “Yashil shahar” dasturini amalga oshirish;

3. Monitoring.

“Yashil shaharlar” dasturiga kirish meʼyorlari

2016-yilda ish boshlaganidan beri 5 milliard yevro mablagʻ jalb etgan YeTTB “Yashil shahar” loyihasi hozirda uch qitʼaning 23 mamlakatidan 50 dan ortiq shaharlarida faoliyat yuritmoqda. Ularning orasida Anqara, Izmir, Istanbul, (Turkiya), Batumi, Tbilisi (Gruziya), Belgrad (Serbiya), Bishkek, Shimkent, Olmoti (Qozogʻiston), Sofiya (Bolgariya), Kiyev (Ukraina), Dushanbe (Tojikiston), Buxarest (Ruminiya), Varshava (Polsha) kabi shaharlar oʻrin olgan.

YeTTB “Yashil shaharlar” dasturiga kirgan shahar – Kiyev (Ukraina)

Biroq bu shaharlar qatoriga istalgan boshqa birini shunchaki qoʻshib qoʻyib boʻlmaydi. Yaʼni, muvofiq shaharlar javob berishi kerak boʻlgan mezonlar mavjud. Ularga koʻra, shahar YeTTB mintaqalarida joylashgan boʻlishi, kamida 100 000 aholiga ega boʻlishi (aholisi 50 000 kishi boʻlgan shaharlar alohida holatlarda hisobga olinadi), “Yashil shahar” harakat rejasini amalga oshirishga tayyor boʻlishi hamda qattiq chiqindilar, suv va oqava suvlar, shahar transporti, tuman energetikasi, kam uglerodli va iqlimga chidamli binolar, qayta tiklanadigan energiya, koʻchalarni yoritish, tarqatish tarmogʻi, aqlli yechimlar, iqlim oʻzgarishi, chidamlilik va tabiatga asoslangan yechimlar kabi sektorlardan birida investitsion mustahkam loyihalarni boshlashi kerak.

YeTTB “Yashil shaharlar” dasturiga kirgan shahar – Mostar (Bosniya va Gersegovina)

Samarqandning “Yashil shaharlar” dasturiga kirishi

YeTTB Barqaror infratuzilma guruhi boshqaruvchi direktori Nandita Parshadning Samarqandda oʻtayotgan yigʻilishda taʼkidlashicha, bu jarayon shahar 2021-yilda YeTTB “Yashil shaharlar” dasturi uchun roʻyxatdan oʻtgani bilan boshlangan. Keyinchalik esa atrof-muhitni yaxshilash boʻyicha “Yashil shahar” Harakat rejasini ishlab chiqish orqali dasturga aʼzo boʻldi.

Parshad biznes forumda shu xususda ham toʻxtalib, dastur doirasida Samarqandning oʻzida uglerod chiqindilarini kamaytirishga yordam beradigan 100 ta elektr avtobus olib kelinishini taʼkidladi.


Gap shundaki, Oʻzbekiston hukumati YeTTB bilan Samarqand shahrida elektrobuslar qatnovini yoʻlga qoʻyish uchun 49 million dollargacha miqdorda suveren kredit ajratish toʻgʻrisida bitim imzoladi. Ajratilgan mablagʻ zaryadlovchi qurilmalar bilan birga 100 tagacha oʻrta oʻlchamdagi (10,5 m) elektrobuslarni sotib olish, shuningdek, elektravtobuslar parki, elektr stansiyasi, foydalanish uchun maʼmuriy binolar va texnik xizmat koʻrsatish obyektlarini oʻz ichiga olgan zarur infratuzilmani yaratish uchun ishlatiladi.

Bu “Samarqand – yashil shahar” harakat rejasidagi birinchi loyiha boʻlib, barqaror rivojlanish istiqbollari va strategik maqsadlarni hamda ustuvor ekologik muammolarni hal qilish uchun zarur boʻlgan harakatlar va investitsiyalarni jalb qilishga yordam beradigan muhim qadam sifatida qaralmoqda.

Yaqin kelajakda esa, Oʻzbekistonning mazkur dasturga kiritiladigan shaharlari sonini Nukus, Andijon, Buxoro va Namangan kabi shaharlar bilan oshirish koʻzda tutilgan.

 

Dadajon Fozilov tayyorladi


Bu ham qiziq

O‘zbekiston iqtisodiyoti 2017-yildan buyon uch barobar o‘sdi

O‘zbekiston iqtisodiyoti 2017-yildan buyon uch barobar o‘sdi

Prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston – Turkiya biznesni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yuqori darajadagi kengash yig‘ilishi…
13:59 / 19.11.2026
AI-80 benzini birja savdolariga çiqarildi: uni “zapravka”larda sotiş mumkinmi?

AI-80 benzini birja savdolariga çiqarildi: uni “zapravka”larda sotiş mumkinmi?

Özbekistonda AI-80 markali benzin birja savdolariga çiqarildi. Biroq uşbu mahsulot avtomobillarga yoqilği sifatida quyiş şox…
14:50 / 20.11.2026
Özbekistonda OAV sahifalariga mualliflik huquqi böyiça soxta şikoyatlar yuborib, pul talab qilinmoqda

Özbekistonda OAV sahifalariga mualliflik huquqi böyiça soxta şikoyatlar yuborib, pul talab qilinmoqda

Özbekistondagi bir qator internet naşrlari ijtimoiy tarmoqlarda mualliflik huquqi buzilgani haqidagi şikoyatlar orqali pul u…
13:48 / 19.11.2026
Toşkentda mahkum qamoqxonadan turib narkosavdoni boşqargani aniqlandi

Toşkentda mahkum qamoqxonadan turib narkosavdoni boşqargani aniqlandi

Toşkentda jazoni ijro etiş koloniyasida ötirib, uyali telefon orqali onlayn narkodökon faoliyatini boşqargan mahkum va uning…
16:10 / 19.11.2026
Özbekiston quriliş materiallari eksportini 5 milliard dollarga yetkazmoqçi

Özbekiston quriliş materiallari eksportini 5 milliard dollarga yetkazmoqçi

Prezident Şavkat Mirziyoyev quriliş materiallari sanoatidagi natijalar va yangi eksport imkoniyatlariga töxtalib, yaqin yill…
15:08 / 20.11.2026
Tramp: Eron bilan mojaroni tugatiş uçun Rossiya yoki Xitoy yordamiga muhtoj emasmiz

Tramp: Eron bilan mojaroni tugatiş uçun Rossiya yoki Xitoy yordamiga muhtoj emasmiz

AQŞ prezidenti Donald Tramp Eron bilan mojaroni hal qiliş va uruşni yakunlaş uçun Rossiya yoki Xitoydan yordam söraş niyatid…
16:58 / 19.11.2026
Özbekiston turk investorlarini Yangi Toşkentdagi loyihalarda iştirok etişga çaqirdi

Özbekiston turk investorlarini Yangi Toşkentdagi loyihalarda iştirok etişga çaqirdi

Özbekiston Turkiya kompaniyalarini qişloq xöjaligi, infratuzilma va quriliş sohalaridagi qöşma loyihalarga jalb etmoqçi. Bu …
14:19 / 19.11.2026
Özbekiston 2026–2027-yillarda 8,4 milliard dollarlik davlat aktivlarini sotuvga çiqaradi

Özbekiston 2026–2027-yillarda 8,4 milliard dollarlik davlat aktivlarini sotuvga çiqaradi

Özbekistonda 2026–2027-yillarda umumiy qiymati 8,4 milliard dollarlik davlat aktivlari, köçmas mulk obyektlari va yer maydon…
14:43 / 19.11.2026
Özbekistonda qariyb 30 ming pedagog kasbiy sertifikatlaş sinovidan öta olmadi

Özbekistonda qariyb 30 ming pedagog kasbiy sertifikatlaş sinovidan öta olmadi

2024–2026-yillarda Özbekistonda ötkazilgan oltita kasbiy sertifikatlaş sinovida jami 47 936 nafar pedagog iştirok etdi. Ular…
11:33 / 20.11.2026
Özbekistonda 10 oyda korrupsiyaga aloqador 1 565 nafar xodim işdan böşatildi

Özbekistonda 10 oyda korrupsiyaga aloqador 1 565 nafar xodim işdan böşatildi

Özbekistonda 2026-yilning yanvar-oktabr oylarida korrupsiyaga aloqador 1 565 nafar xodim bilan mehnat şartnomasi bekor qilin…
09:49 / 20.11.2026

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!