$
12920.44 UZS
5.44
153.52 UZS
-0.03
14252.54 UZS
295.3
29° Kechasi 15°

Qirq yil kuniga qirq varaqdan asar yozgan olim

10:29 / 17.03.2024

Abu Ja’far Muhammad ibn Jarir Tabariyning tafsir kitoblari ichida eng mo‘tabarlaridan sanaluvchi “Tafsiri Tabariy” asari va “Musulmon tarixchiligining otasi” unvoniga sazovor etgan “Tarixi Tabariy” nomi bilan mashhur asarlari orqali tanimagan ilm toliblari kam topiladi.

839-yilda hozirgi Eronning tarixiy viloyati Tabaristonda tavallud topgan Abu Ja’far rahimahulloh o‘zining yoshligi haqida so‘zlab: “Yetti yoshimda Qur’oni Karimni yod oldim. Sakkiz yoshga to‘lganimda, tarovih namozlarida insonlarga namoz o‘qib berar edim. To‘qqiz yoshga to‘lganimda esa, hadis yoza boshladim”, degan ekanlar.

Bo‘lajak olim 12 yoshida ilm yo‘lida safar qilgan. Ko‘plab ilm markazlarida bo‘lib, taniqli ulamolardan dars olgan. Bir necha yillik ilmiy safarlardan so‘ng 870-yili Misrdan Bag‘dodga kelgan olim keyingi 50 yillik hayoti davomida o‘ta barakali va sermazmun ilmiy faoliyat olib borgan.

O‘zini butunlay ta’lim va ilmga bag‘ishlagani sababidan zamondoshlari va keyingi avlodlarning yuksak e’tirofi va tahsiniga sazovor bo‘lgan.

Imom Abu Bakr Xatib o‘zining “Tarixi Bag‘dod” kitobida shunday yozadi: “Abu Ja’far Muhammad ibn Jarir Tabariy... shunday olim ediki, so‘zlari hukm o‘rnida qabul qilinardi, uning ra’yiga murojaat qilishardi. U o‘z asrida hech kim muvaffaq bo‘lmagan darajada ilm oldi va ularni yozdi. U Qur’oni karimni to‘la yod olgan, qiroat turlarining barchasini chuqur o‘zlashtirgan, ularning ma’nolarini teran o‘rgangan olim edi. U hadis ilmida ham benazir bo‘lib, sahobalar, tobeinlarning hayotlari, haqida ham hammadan yaxshiroq bilar edi”.

Imom Tabariy yuksak e’tiroflarga sabab bo‘lgan “Tafsir”ini yetti yil davomida shogirdlariga aytib turib yozdirgan. Xatib Bag‘dodiy shunday deydi: “Ali ibn Ubaydulloh Simsimiydan eshitdimki, ibn Jarir Tabariy qirq yil davomida har kuni qirq varaqdan asar yozgan”.

Tabariy tarix, fiqh va tafsir va qiroat ilmlaridan tashqari arab she’riyati, nahv, matematika va tibbiyot ilmlarini ham yaxshi o‘zlashtirgan. U zot vaqtini juda ham tartibli ravishda ilm olish va ta’lim berishga taqsimlab, shunga qat’iy amal qilgan.

Xatib Bag‘dodiy rivoyat qiladi: “Abu Ja’far Tabariy bir kuni o‘z shogirdlariga aytdi: “Tafsir o‘qishni xohlaysizlarmi, yozib beraymi?”- dedi. Ular: “Qancha varaq bo‘ladi?” – deb so‘rashdi. U kishi: “O‘ttiz ming sahifa bo‘lsa kerak…” - deb, javob berdi. Shunda shogirdlari: “Kitobni oxiriga yetmasdan umrimiz tugab qoladi-ku!” - deb, javob berdilar. So‘ng Abu Ja’far Tabariy kitobni uch ming sahifaga qisqartirib, ta’lif qildi.

So‘ngra shogirdlaridan: “Odam alayhissalomdan bizning vaqtimizgacha bo‘lgan olam tarixini yozib beraymi”- deb, so‘radi. Ular: “Necha sahifa bo‘ladi?”- deb, so‘rashdi. Abu Ja’far tafsir kitobining adadicha miqdorni aytgan edi, shogirdlari ham xuddi o‘shanday javob qaytarishdi. Shunda Abu Ja’far: “Inna lillahi! Odamlarda himmat kamayib ketibdi.” – deb, tafsirni qisqartirgan miqdorda qisqartirib yozdi”.

Mufassir, faqih, muhaddis va tarixchi olim ibn Jarir Tabariy 86 yoshida Bag‘dodda vafot etgan.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Kimga ilm talab qilib turgan holida ajali kelsa, u bilan payg‘ambarlarning o‘rtasida faqat payg‘ambarlik bo‘ladi, xolos”, (Imom Termiziy rivoyati) degan muborak so‘zlari hayotining so‘ngigacha o‘zini ilmga bag‘ishlagan olimlar haqida aytilgan bo‘lsa kerak.

Manba: Islom.uz


Ilm-fan


														
														Yangi moliyaviy inqilobning boshlanishi

Yangi moliyaviy inqilobning boshlanishi

Bugungi zamonaviy dunyoda insoniyat misli ko‘rilmagan ixtirolar-u, texnologiyalarning guvohiga aylandi. Raqamlashtirish odam…
22:24 / 31.01.2025

														
														Qo‘rqinchli yutuq: sun’iy intellekt inson yordamisiz o‘zining nusxasini yarata oladi

Qo‘rqinchli yutuq: sun’iy intellekt inson yordamisiz o‘zining nusxasini yarata oladi

Ushbu yutuq ilmiy hamjamiyatda jiddiy xavotir uyg‘otmoqda, chunki inson aralashuvisiz sun’iy intellektni muvaffaqiyatli o‘z-…
17:14 / 27.01.2025

														
														2028-yilda mamontlarni qaytadan dunyoga keltirishmoqchi

2028-yilda mamontlarni qaytadan dunyoga keltirishmoqchi

AQShda mamontning tug‘ilishi uchun abadiy muzliklarda topilgan DNKdan foydalaniladi.
10:06 / 18.01.2025

														
														“Vampir ko‘rshapalak”larning qonini energiya manbayi sifatida ishlatish mumkin” – olimlar

“Vampir ko‘rshapalak”larning qonini energiya manbayi sifatida ishlatish mumkin” – olimlar

Kanadalik olimlar ko‘rshapalaklar ustida tadqiqot o‘tkazishdi va “vampir ko‘rshapalaklar” o‘z o‘ljasining qoni yordamida ene…
12:30 / 11.11.2024

														
														Olimlar suv va havodan kimyoviy moddalarni yaratishga muvaffaq bo‘lishdi

Olimlar suv va havodan kimyoviy moddalarni yaratishga muvaffaq bo‘lishdi

South China Morning Post nashrining xabar berishicha, xitoylik olimlar suv va havodan boshqa kimyoviy moddalarni yaratishga …
17:13 / 26.10.2024

														
														Olimlar tomonidan miyaning 3D atlasi yaratildi

Olimlar tomonidan miyaning 3D atlasi yaratildi

Ushbu atlas sut emizuvchilarning butun miyasini embryonal bosqichlarda va erta postnatal davrda batafsil o‘rganish imkonini …
10:26 / 26.10.2024

														
														Endi shifokorlarga rentgen tasvirlari orqali suyaklar sinishini aniqlashda sun’iy intellekt yordam beradi

Endi shifokorlarga rentgen tasvirlari orqali suyaklar sinishini aniqlashda sun’iy intellekt yordam beradi

Britaniya Milliy sog‘liqni saqlash va tibbiy yordamni takomillashtirish instituti (NICE) sun’iy intellekt rentgen tasvirlari…
12:22 / 23.10.2024

														
														“Mikroblar endi antiseptiklar bilan oziqlanmoqda” – Tadqiqotchilar

“Mikroblar endi antiseptiklar bilan oziqlanmoqda” – Tadqiqotchilar

Xian Jiantong-Liverpul universiteti mutaxassislari tomonidan tadqiqot o‘tkazilganda, xitoylik olimlar noodatiy holatga duch …
10:22 / 19.10.2024

														
														Og‘izdagi bakteriyalar bilan bosh va bo‘yin saratoni o‘rtasida bog‘liqlik aniqlandi

Og‘izdagi bakteriyalar bilan bosh va bo‘yin saratoni o‘rtasida bog‘liqlik aniqlandi

Olimlar yangi tadqiqot o‘tkazishdi. Unda og‘iz bo‘shlig‘ida ko‘payadigan bakteriyalar bosh va bo‘yin saratoni rivojlanish xa…
09:53 / 02.10.2024

														
														Shvetsiyalik olimlar saratonni davolashning yangi yo‘lini topishdi

Shvetsiyalik olimlar saratonni davolashning yangi yo‘lini topishdi

Olimlar saraton hujayralarini qayta dasturlash usuli ustida ish olib borishdi. Bu yo‘l bilan xavfli hujayralarni onkologik o…
10:36 / 30.09.2024

Bu ham qiziq

Qirg‘iziston prezidenti Samarqandga keldi

Qirg‘iziston prezidenti Samarqandga keldi

Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japarov 3-aprel kuni Samarqandga keldi.
15:26 / 03.04.2025
Belgiya korrupsiyaga bog‘liq jinoyatlar doirasida musodara qilingan 108 mln dollarni O‘zbekistonga qaytarishni rejalashtirmoqda

Belgiya korrupsiyaga bog‘liq jinoyatlar doirasida musodara qilingan 108 mln dollarni O‘zbekistonga qaytarishni rejalashtirmoqda

“BMTning Korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha konvensiyasiga asoslangan rasmiy xalqaro murojaat asosida, O‘zbekiston hukum…
13:57 / 03.04.2025
Myanmadagi zilzila qurbonlari soni 3100 ga yaqinlashdi

Myanmadagi zilzila qurbonlari soni 3100 ga yaqinlashdi

“Myanmadagi zilzila qurbonlari soni 3085 taga, qurbonlar soni 4715 taga yetdi”, – deya xabar beradi Sinxua agentligi Myanma …
10:34 / 03.04.2025
Toshkentda yuk mashinalari harakati butunlay cheklanadi

Toshkentda yuk mashinalari harakati butunlay cheklanadi

4-9-aprel kunlari Toshkentda parlamentlararo ittifoqning 150-yubiley Assambleyasi bo‘lib o‘tadi. Shu munosabat bilan poytaxt…
19:39 / 03.04.2025
4-aprel kuni qanday ob-havo kuzatiladi?

4-aprel kuni qanday ob-havo kuzatiladi?

Harorat kechasi 12-14 daraja, kunduzi 28-30 daraja bo‘ladi.
22:51 / 03.04.2025
Tramp maslahatchilarini Ilon Maskning iste’fosi haqida xabardor qildi

Tramp maslahatchilarini Ilon Maskning iste’fosi haqida xabardor qildi

“Milliarder Ilon Mask yaqin haftalarda o‘z vazifalarini bajarishni to‘xtatadi. AQSh prezidenti Donald Tramp kecha bu haqda a…
08:41 / 03.04.2025
Toshkent metropolitenining yana uchta bekatida hojatxonalar ish boshlaydi

Toshkent metropolitenining yana uchta bekatida hojatxonalar ish boshlaydi

Metroning “Amir Temur xiyoboni”, “Paxtakor” va “Beruniy” bekatlaridagi sanitariya xonalari qurilishi yakuniy bosqichda ekanl…
14:52 / 03.04.2025
Poytaxtning 4 tumanida qisman gaz o‘chiriladi

Poytaxtning 4 tumanida qisman gaz o‘chiriladi

Shuningdek, to‘rt tumanda jami 50 ta ulgurji iste’molchi ham vaqtincha gazsiz qoladi.
10:23 / 04.04.2025
Shavkat Mirziyoyev Tojikiston Respublikasi Prezidenti Emomali Rahmon bilan muzokara o‘tkazdi

Shavkat Mirziyoyev Tojikiston Respublikasi Prezidenti Emomali Rahmon bilan muzokara o‘tkazdi

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 3-aprel kuni “Markaziy Osiyo - Yevropa Ittifoqi” birinchi sammiti doi…
20:35 / 03.04.2025
Janubiy Koreya prezidenti lavozimidan chetlashtirildi

Janubiy Koreya prezidenti lavozimidan chetlashtirildi

Endi mamlakatda 60 kun ichida yangi prezident saylovi bo‘lib o‘tishi kerak.
09:23 / 04.04.2025

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!