Qo‘rg‘oshin - bu Yer qobig‘ida joylashgan tabiiy zaharli metall. Uning keng qo‘llanilishi dunyoning ko‘plab qismlarida atrof-muhitning keng ifloslanishiga, odamlarning ta’siriga va jiddiy sog‘liq muammolariga olib keldi.

Atrof-muhit ifloslanishining muhim manbalari tog‘-kon, eritish, ishlab chiqarish va qayta ishlash faoliyati va mahsulotlarning keng assortimentida foydalanishdan kelib chiqadi. Dunyo bo‘ylab qo‘rg‘oshinning ko‘p iste’moli avtomobillar uchun qo‘rg‘oshinli akkumulyatorlarni ishlab chiqarishga to‘g‘ri keladi. Biroq, qo‘rg‘oshin boshqa ko‘plab mahsulotlarda ham qo‘llaniladi, masalan, pigmentlar, bo‘yoqlar, yelim, vitrajlar, qo‘rg‘oshin billur shisha idishlari, o‘q-dorilar, keramik sirlar, zargarlik buyumlari, o‘yinchoqlar, kohl va sindoor kabi ba’zi an’anaviy kosmetika mahsulotlarida.

Shuningdek, Hindiston, Meksika va Vyetnamdagi ishlab chiqiladigan ayrim dorilar uchun foydalaniladi. Qo‘rg‘oshin lehim aralashuvidan yasalagan suv quvurlar orqali yetkazib beriladigan ichimlik suvida ham qo‘rg‘oshin bo‘lishi mumkin.

Yosh bolalar qo‘rg‘oshinning toksik ta’siriga ayniqsa zaif bo‘lib, sog‘likka, ayniqsa miya va asab tizimining rivojlanishiga chuqur va doimiy salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Qo‘rg‘oshin, shuningdek, kattalar uchun uzoq muddatli zarar, jumladan, yuqori qon bosimi, yurak-qon tomir muammolari va buyrak shikastlanishi xavfini oshiradi. Homilador ayollarning yuqori darajada qo‘rg‘oshin bilan ta’siri tushish, o‘lik tug‘ilish, erta tug‘ilish va kam vaznga olib kelishi mumkin.

Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining 2021-yilgi kimyoviy moddalarning aholi salomatligiga ta’siri bo‘yicha hisob-kitoblariga ko‘ra, 2019-yilda ma’lum kimyoviy moddalar ta’sirida halok bo‘lgan 2 million kishining qariyb yarmi qo‘rg‘oshindan zaharlangan. Qo‘rg‘oshinninig uzoq muddatli ta’siri tufayli butun dunyoda 21,7 million nafar kishi zararlanadi. Dunyo aholisining 3 foizi qo‘rg‘oshindan zaharlanish tufayli yurak-qon tomir va surunkali buyrak kasalliklariga uchraydi.

• Bolalar
• Dunyo
• Zaharlanish
• Zararkunanda
• tabiat