Yurtimizda yoz kirib kelishi bilan mavsumning eng sevimli mahsuloti – tarvuz savdosi qizigandan qiziydi. Sababi, jazirama kunlarda tamaddi uchun ushbu rezavordan foydaliroq va yengil hazm bo‘luvchi mahsulotni tanlov qilish mushkul.

Ammo kimyoviy o‘g‘itlar bilan haddan ortiq ishlov berilgan tarvuzlar inson salomatligiga jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin.

Xo‘sh, dorilangan tarvuz nimasi bilan zararli? Uni qanday farqlash mumkin?

Ushbu savollarga Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi bo‘lim boshlig‘i A.Shukurov javob berdi.

— Tarvuz yoz faslida eng ko‘p isteʼmol qilinadigan mahsulotlardan biri. Uning tarkibida organizm uchun foydali bo‘lgan mineral va vitaminlar bisyor, — deydi mutaxassis. — Ushbu rezavor 92 foiz suvdan iborat bo‘lib, nafaqat chanqoqni qondiradi, balki salomatlik uchun ham juda foydali. Xususan, tarvuzdagi kaliy va magniy asab tizimi va miya faoliyatiga ijobiy taʼsir etadi.

Uning antioksidantlik xususiyati juda yuqori bo‘lib, tarkibidagi likopin, A, V, C kabi darmondorilar hamda kartonoid yallig‘lanish va erta qarishga to‘sqinlik qiladi. Shuningdek, bu mahsulot yurak-qon tomir tizimi faoliyatini yaxshilab, qon bosimini pasaytiradi va xolesterin darajasini nazorat qiladi.

Ammo bu jarayonda ehtiyotkorlikni unutmaslik, ayniqsa, tarvuz sotib olayotganda mahsulotning butunligiga, chirimaganiga va kimyoviy o‘g‘itlar bilan meʼyordan ortiq to‘yintirilmaganiga eʼtibor qaratish kerak. Afsuski, bugun ko‘pchilik dehqonlar ushbu mahsulotni yetishtirishda azotli o‘g‘itlardan haddan ortiq ko‘p foydalanadi. Bu esa tarvuzdan zaharlanishga sabab bo‘lishi mumkin.

Agar kimdir tarkibida nitrat moddasi meʼyordan ortiq bo‘lgan tarvuz isteʼmol qilsa, uning noxush belgilari 4-6 soatdan keyin paydo bo‘ladi.

Bunday holatda ko‘ngil aynishi, qusish, ich ketishi, qorin va bosh og‘rig‘i, tana haroratining 38-39 darajagacha ko‘tarilishi, qon bosimining pasayishi, yurak urishining sekinlashishi hamda qo‘l-oyoqlarning sovqotishi, teri rangining o‘zgarishi (ko‘karish) kabi alomatlar kuzatilishi mumkin.

Agar zaharlanish belgilari paydo bo‘lsa, darhol shifokorga murojaat qilish lozim. Bu holatga yuzaki qarash mumkin emas, o‘zini-o‘zi davolash qatʼiyan man etiladi.

Shuningdek, bu noxush holatdan o‘zimiz va yaqinlarimizni himoya qilish uchun ayrim jihatlarga eʼtibor qaratish maqsadga muvofiq.

Xususan, tarvuz xarid qilayotganda, avvalo, mahsulot manbayi, uning sifati va xavfsizligini tasdiqlovchi tegishli ruxsatnomani talab qilish, uning buzilmaganiga ishonch hosil qilish zarur. U shikastlanmagan, yoriqlarsiz, qoraymagan hamda mog‘orlamagan bo‘lishi kerak. Tarvuz kesilganda rangi toza qizil va o‘zgarmagan bo‘ladi. Tanovul qilishdan avval tarvuzni, albatta, yaxshilab yuvish lozim.

Tarvuz holatining yana bir muhim ko‘rsatkichi qizil qismidagi tomirlar rangidir. Agar ular sariq yoki binafsha tusda bo‘lsa, bunday mahsulotdan ehtiyot bo‘lish lozim. Chunki u to‘liq pishmagan yoki nitratning taʼsiri bo‘lishi mumkin. Qolaversa, tarvuz ustidagi chiziqlar aniq va bir-biri bilan aralashib ketmagan bo‘lishi kerak. Xiralashgan chiziqlar uning nitrat bilan to‘yinganidan dalolat beradi.

• salomatlik