$
12475.51 UZS
-4.63
135.09 UZS
0.13
13471.06 UZS
23.71
Кечаси -2°

“Кристалл туни” такрорланиши мумкинми?

14:53 / 10.11.2023

Бутун дунё эътиборида бўлган Исроил-ХАМАС уруши вақтида кўплаб тарихий воқеликлар ёдга олиняпти. Шу жумладан 9 ноябрь бутун дунёда фашизмга қарши курашиш куни, кўплаб Европа давлатларида нишонланди. Бу куннинг тарихи аксар сиёсатчи ва оддий инсонларга “Кристалл туни”ни эслатди. Ушбу тарихий воқеани эслаб Гитлернинг фашистик ғояси ҳали ҳам мавжуд эканлигини, фақат бошқалар томонидан амалга оширилаётганини қайд этганлар ҳам бўлди.

“Кристалл туни” воқеалари эса Канаданинг Монреал шаҳридаги университет талабалари томонидан ҳам эсга олиниб, махсус плакатлар яратилди. Бундан кўзланган мақсад Фаластин тарафдорларини намойишга чақириш бўлган. Намойиш 9-ноябр куни бўлиб ўтиши керак эди. Аммо ҳеч қандай расмий ёки норасмий ахборотлар тарқалмади.

Тарих қайтарилиши мумкинми?

“Кристалл туни” воқеаларига тўхталишдан аввал Адолф Гитлернинг фашизм ғоясини қисқача изоҳласак. Бу италянча“fascio” сўзидан келиб чиқиб таёқлар тўплами, деган маънонини англатади. Фашизмнинг ўзига хос хусусияти шунда эдики, кучлининг кучсизга, кўпчиликнинг озчиликка қилган жинояти, деб қаралган. Гитлернинг ирқчилик сиёсати ва бунда яҳудийларни қирғин қилиш амалиётлари жамланган эди. Бугунга келиб “яҳудийлар Гитлернинг ҳаракатини қайтаришмоқда, улар ҳам фашистлик қилишмоқда” дегувчилар ҳам топилмоқда. Вазиятга қараганда мақсад ва мафкура бошқа бўлсада, воқелик оқибатларида тарих қисман қайтарилаётганига гувоҳ бўламиз. Яни кўпчилик томонидан озчиликнинг ўққа тутилиши. Сиёсий таранглик чўққисига чиқмоқда, дунё халқлари намойишларни тўхтатмаяпти. “Кристалл туни” тарихи эсга олинмоқда. Бу тунда қандай ҳаракатлар амалга оширилган ва нима сабабидан бўлиб ўтганини ёдга оламиз.

“Кристалл туни” ёхуд яҳудларга қарши кураш

Разбитые витрины

“Синган деразалар кечаси” (намойишнинг иккинчи номи) 1938-йил 9-10-ноябрда Германия, Австрия ва Судетнинг айрим қисмларида яҳудийларга қарши погром (бир қатор келишилган ҳужумлар)бўлиб ўтган. Бу ҳаракат ҳарбийлаштирилган кучлар жумладан Германиядаги Миллий социалистик немис ишчилар партиясининг “Жигарранг кўйлаклилар” жангари ташкилоти ва оддий аҳоли томонидан амалга оширилган. Полиция бу воқеаларга тўсқинлик қилмаган. Ҳужумлар оқибатида кўплаб яҳудийларга қарашли дўконлар, бинолар ва синагогалар деразалари синдирилган. Шу сабабли ушбу ҳаракатни “Кристалл туни”, деб номланган.

Бу қарши намойишга немис дипломати Эрнст вом Ратҳнинг Парижда польшалик яҳудий Герсчел Грйнсзпен томонидан ўлдирилиши сабаб бўлган. Бу жиноят халқаро яҳудийлар ташкилотининг Германия ва Фюрерга ҳужуми, деб талқин қилган. “Кристалл кечаси”дан кейин яҳудийларга иқтисодий, сиёсий таъқиблар давом этган ва яҳудийлар муаммоси ҳамда Холокост можороси бошланишига туртки бўлган.

2023-йил 9 ноябрь куни Германияда бўлиб ўтган фашизмга қарши курашиш куни тадбирида ҳукуматнинг антисемитизмга қарши кураш бўйича комиссари Феликс Клайн (ссилка) ҳали ҳам антисемитизм инсонлар онгида яшаётганини, Исроил-ХАМАС уруши вақтида бу яққол кўринганини айтиб ўтган.

“Кристалл туни” бутун бошли Гитлернинг қирғинларига дебоча бўла олган бўлса, дунёдаги ҳозирги вазият оддий аҳоли томонидан “Кристалл туни” бошланмаслигининг олдини олиши керак дегани эмасми? Бунинг учун тинчлик битими, адолатли келишув зарур. Аммо Фаластинда ҳар куни касалхоналар, бинолар ўққа тутилмоқда. Хамас жангари ҳаракатини йўқ қилишга тинимсиз уруниш оқибатида қанчадан-қанча тинч аҳоли ҳалок бўляпти. 7 октябрдан буён Исроил ҳаво ҳужумларидан 10 000 дан ортиқ фаластинлик ҳалок бўлди, улар орасида минглаб аёллар, болалар ҳамда қариялар ҳам бор.

“Кристалл туни”га нисбатан давлатларда қандай муносабат билдирилган?

СССР газеталари бутун дунё бўйлаб “Синган деразалар туни”га қарши норозилик намойишлари ўтказган. Шу жумладан 15-ноябр куни Москвадаги газеталар давлат консерваториясининг катта залида "совет зиёлилари" номидан антисемитизмни қораловчи резолюция қабул қилгани ҳақидаги хабарларни нашр этган. АҚШ президенти Франклин Рузвелт норозилик белгиси сифатида фақат Берлиндан Америка элчисини маслаҳатлашувлар учун чақириб олган. Буюк Британия ва Франция ҳам норозилик билдирган, аммо фашистлар Германияси билан дипломатик алоқаларни узмаган. Германия ҳукумати буйруғи билан қўлга олинган яҳудийлар 3 та концлагерга жойлаштирилган. Айримлари давлатдан чиқиб кетиш эвазига озод қилинган. Ўша вақтдаги воқеликларни газеталар томонидан қизғин ёритилиши тарихда илк бор эди, дейилади The Times  журналида.

Бугунги кунда ҳам ОАВларининг саҳифалари Исроил-ХАМАС урушининг “қонли” маълумотлари билан тўлиб-тошмоқда. БМТга тақдим қилинаётган ушбу урушни бартараф этишга қаратилган резолюциялар амалда натижа беришини бутун дунё кутмоқда. Исроил бош вазири Нетаняхунинг гаровдагиларни қайтармагунчава ХАМАС йўқ қилинмагунча жанговар ҳаракатларни тўхтатмаслиги, тўғрисидаги баёноти вазиятни янада кескинлаштирди шу билан бирга анча ойдинлаштирди. Исроил қуролли кучлари тинч аҳоли сақланаётган касалхона ва бинолар ичида ХАМАС жанговар ташкилотининг яширин ер ости тунеллари борлигини, да’во қилмоқда. Шу сабабдан ҳам тинч аҳоли жон сақлаётган ва даволанаётган касалхоналар ҳаво ҳужумларига учрашни давом этмоқда. Исроил армияси ушбу ҳужумларни шундай изоҳлашмоқда. Аммо бундан кўрилган зарар, тинч аҳолининг ҳалок бўлаётгани инобатга олинмаяпти.

Намойишларнинг аксарияти бегуноҳ, тинч аҳолининг қирғин қилинишига қарши уюштирилмоқда. Аммо яҳудийларни таҳқирлаш, зўравонлик қилиш ҳолатлари ҳам мавжуд. Ҳатто Исроил ва Фаластин намойишчилари ўртасида жанжалларнинг содир бўлиб тургани ижтимоий тармоқлардаги тасвирларда акс этмоқда.

Жаҳон Сионистик Ташкилоти ва Яҳудий агентлиги октябр ойида Исроил-ХАМАС можароси натижасида дунё бўйлаб антисемитизм даражаси 1180 фоизга ошганини маълум қилган. Яҳудийларга қарши зўравонлик ҳолатлари айниқса Париж, Нью-Йорк, Буенос-Айрес, Лос-Анжелес ва Вашингтонда сезиларли кечмоқда.

Агентлик бутун дунё бўйлаб интернетдаги антисемитистик контентнинг асосий қисми араб (71 фоиз) ва инглиз (28 фоиз) тилларида нашр этилгани тўғрисидаги ахборотни тақдим этди. Бу эса ўз-ўзидан вазиятнинг янада кескинлашишига олиб келади. Сонлар ислом давлати қурбонларининг тарафдорлари кўп эканлигини англатади.

Ахборотнинг имкониятлари жуда кенг ва кучини тўғри баҳолай олиш ҳозир муҳим саналмоқда. Негаки, норозиликларнинг охири бўлиши керак. Бунинг учун тинчлик ўрнатилиши зарур, дейди Лос-Анжелсдаги Фаластинни қўллаб-қувватлашда иштирок этаётган намойишчилардан бири.

Малика НОРБЕКОВА


Сиёсат


														
														Озарбайжоннинг Арманистонни ўққа тутиши оқибатида арман аскарлари яраланган

Озарбайжоннинг Арманистонни ўққа тутиши оқибатида арман аскарлари яраланган

Маълум қилинишича, воқеа Сюник туманидаги Неркин Ханд қишлоғида содир бўлган.
13:04 / 13.02.2024

														
														Ўзбекистонда болаларга ҳам ҳимоя ордери берилади

Ўзбекистонда болаларга ҳам ҳимоя ордери берилади

Бу ҳақда парламентнинг қуйи палатаси маълум қилди.
14:13 / 09.02.2024

														
														“Электрон поликлиника”, “Электрон шифохона” ва “Электрон тиббий карта” тизимлари ишга туширилади

“Электрон поликлиника”, “Электрон шифохона” ва “Электрон тиббий карта” тизимлари ишга туширилади

Сўнгги икки йилда тиббиёт соҳасини рақамлаштиришга бюджетдан 90 миллиард сўм йўналтирилди.
16:00 / 05.02.2024

														
														Рамзан Қодировнинг қизи администрация раҳбарига биринчи ўринбосар бўлди

Рамзан Қодировнинг қизи администрация раҳбарига биринчи ўринбосар бўлди

у ҳақда Рамзан Қодировнинг ўзи ижтимоий тармоқдаги саҳифасида маълум қилди.
16:16 / 01.02.2024

														
														ДХХ раиси “Толибон” мудофаа вазири в.б билан учрашди

ДХХ раиси “Толибон” мудофаа вазири в.б билан учрашди

Бу ҳақда “TOLOnews” хабар берди.
12:28 / 01.02.2024

														
														Қурилишни коррупциядан холи соҳага айлантириш мақсадида 1 июлдан:

Қурилишни коррупциядан холи соҳага айлантириш мақсадида 1 июлдан:

- Қурилишда тузиладиган барча шартномалар рақамлаштирилади.
12:03 / 29.01.2024

														
														Президент қурилишларга ажратилган бюджет маблағларини мақсадсиз ишлатиш, талон-тарож ва ўғрилик ҳолатларини кўрсатиб ўтди

Президент қурилишларга ажратилган бюджет маблағларини мақсадсиз ишлатиш, талон-тарож ва ўғрилик ҳолатларини кўрсатиб ўтди

Президентимиз комплексга кирувчи вазирлик ва идоралар олдида турган уй-жой ва қурилиш соҳасидаги энг долзарб вазифаларни бел…
11:28 / 29.01.2024

														
														Президент “CSG” компанияси директорлар кенгаши раиси Мэн Чжэньпин билан учрашди

Президент “CSG” компанияси директорлар кенгаши раиси Мэн Чжэньпин билан учрашди

“CSG” компанияси билан биргаликдаги лойиҳаларни амалга ошириш масалалари кўриб чиқилди.
14:07 / 25.01.2024

														
														Хитойни Ўзбекистон билан боғлайдиган янги савдо йўли очилди

Хитойни Ўзбекистон билан боғлайдиган янги савдо йўли очилди

Янги савдо йўли Ўзбекистонни Хитойнинг шарқий қисмида жойлашган Синдао шаҳри билан боғлайди.
09:46 / 25.01.2024

Бу ҳам қизиқ

Аргентинада қашшоқлик даражаси 20 йилдаги энг юқори даражага етди

Аргентинада қашшоқлик даражаси 20 йилдаги энг юқори даражага етди

Мамлакатда камбағалларнинг сони 27 миллионга яқин.
09:48 / 21.02.2024
Видео ўйинлар миллионлаб одамларни кар қилиши мумкин

Видео ўйинлар миллионлаб одамларни кар қилиши мумкин

Катталар ҳафтасига 40 соат давомида тахминан 80 dB товуш баландликка бардош бера олади.
12:26 / 21.02.2024
Ўзбекистонга 2023 йилда 7 миллион нафар чет эл фуқаролари ташриф буюрган

Ўзбекистонга 2023 йилда 7 миллион нафар чет эл фуқаролари ташриф буюрган

Бу кўрсаткич ўтган йилнинг мос даври билан солиштирилганда 1,4 млн нафарга ёки 26,6 % га ошган.
17:19 / 21.02.2024
Байден Трампнинг НАТО ҳақидаги баёнотларини танқид қилди

Байден Трампнинг НАТО ҳақидаги баёнотларини танқид қилди

АҚШ президенти Жо Байден яна собиқ президент Доналд Трампнинг НАТО ҳақидаги баёнотларини, шунингдек, Алексей Навалнийнинг ўл…
12:44 / 21.02.2024
Ўзгалар парваришига муҳтож ёлғиз 2 минг кишига ёрдам кўрсатиш йўлга қўйилган

Ўзгалар парваришига муҳтож ёлғиз 2 минг кишига ёрдам кўрсатиш йўлга қўйилган

Рақамлаштириш ҳисобига, ўрнидан тура олмайдиган, ўзгалар парваришига муҳтож ёлғиз 2 минг кишига ёрдам кўрсатиш йўлга қўйилди.
12:10 / 20.02.2024
Халқаро IT сертификат олган ёшларга имтиҳон харажатларининг 60 фоизгача қисми қоплаб берилади

Халқаро IT сертификат олган ёшларга имтиҳон харажатларининг 60 фоизгача қисми қоплаб берилади

Бу ҳақда 17 февраль куни ҳукуматнинг 95-сонли қарори қабул қилинди.
14:42 / 21.02.2024
Англия мактабларида телефонларга тўлиқ тақиқ қўйилди

Англия мактабларида телефонларга тўлиқ тақиқ қўйилди

Тақиқни бузган ва телефонни мактабга олиб келган ўқувчилар жазо сифатида дарсдан кейин қолдирилади
11:55 / 20.02.2024

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!

Ўзбекистон ва жаҳонда рўй бераётган энг сўнгги воқеа-ҳодисалар, спорт, шоу-бизнес, маданият, информацион технологиялар ва илм-фан янгиликларидан доимо хабардор бўлинг!