Аввало, мавзуга киришдан олдин ОАВда сиздирилаётган расмий ва қисман норасмий маълумотлар билан танишамиз ва таҳлил қиламиз.

- Урушни, яъни Фаластин-Исроил можаросини Россия бошладими? Бундан мақсад ОАВни Украинадан чалғитиш эдими?

- КХДР ва Беларус президентлари учинчи жаҳон уруши бошланишини таъкидламоқда;

- Фаластин-Исроил уруши фонида дунё мамлакатлари ва йирик (фақат қоғозда) ташкилотлар нега жим?

- Исорил-Фаластин, Россия-Украина, Озарбойжон-Қорабоғ муаммоларидан мақсад нима? ОАВда айланаётган мазкур мавзулар бўйича қуйидаги мақолада гаплашамиз.

Исроил давлатининг ташкил топиш тарихи

Яқин Шарқдаги келишмовчилик борган сари кескинлашиб боряпти ва бу кескинлашувнинг хуни минглаб мусулмонларнинг, қисман яҳудийларнинг ўлими билан тугаяпти. Қарийб 75 йилдан буён сурункали давом этиб келаётган урушнинг асл сабаби нима ва томонлар нима хоҳлаяпти?

Исроил давлатининг вужудга келиш тарихи бевосита XIX асрга бориб тақалади. Ўша даврда европалик яҳудийлар Исроил давлати тузишни режа қила бошлайди ва у пайтда Фаластин ҳудудлари Усмонли турклар империяси назоратида бўлади. 1914-1918-йиллардаги Биринчи жаҳон урушидан кейин турклар мағлуб бўлади ва Фаластин ҳудудлари Британия империяси қарамоғига ўтади. Шундан кейин алоҳида Исроил давлатини ташкил қилиш фикри илгари сурила бошлайди.

Биринчи жаҳон уруши тугашига бир йил қолганда Исроил давлатини тузиш бўйича Британияда декларатсия қабул қилинади. Бу қарорни асли яҳудий бўлган британиялик сиёсатчи Артур Белфор ёқлаб чиққан эди. Табиийки, Британиянинг назоратида бўлган Фаластинга бутун дунёдан тарқоқ яшаётган яҳудийлар кўчиб кела бошлайди. Бизга маълумки, немислар яҳудийларни ёмон кўрган ва Гитлер уларни аёвсиз қирган. Уйсиз, бошпанасиз қолган яҳудийлар денгиз ва қуруқлик орқали Фаластин ерларига “Немислар оиламизни, еримизни, болаларимизни йўқ қилди. Умид қиламизки сизлар бундай қилмайсиз”, деган плакатлар билан ташриф буюра бошлаган. Асл мақсадидан хабари йўқ содда мусулмонлар эса, уларни қучоқ очиб кутиб олади. Иккинчи жаҳон урушидан кейин дунёда тинчлик ва барқарорликни таъминлаш мақсадида БМТ тузилади. Ташкилот тузилиши билан Исорил ва Фаластинни икки давлатга ажратиш ғамини ея бошлайди. 1947-йил БМТ ўзи тузган ва бугунги кунда ўзи эплолмаётган Исроил давлатини тузишга қарор қилади. Ўз-ўзидан маълумки, мусулмонларнинг ерлари икки бўлинади. Давлат бўлиб шаклланиши билан АҚШ Исроилни норасмий қарамоғига олади. Мана 75 йилдирки яҳудийлар, “қўйнидан” жой берган мусулмонларнинг ерларини ва “Ал-Ақсо” масжидини турли хил шаклларда ўзлаштиришга ҳаракат қилади.

Фаластин-Исроил можаросини Россия бошладими?

Тармоқларда ХАМАС-Исроил можаросини Россия бошлади деган норасмий хабарлар тарқалмоқда.



ХАМАС етакчиси Холид Мешалнинг айтишича, урушни Россия бошламаган, лекин уларнинг ҳаракати русларга фойда келтирган, яъни дунё ОАВлари ва АҚШ Украинадан қисман чалғиган. Яқиндагина Қўшма Штатларга тайинланган янги спикер ҳам давлат ажратаётган гуманитар ва ҳарбий ёрдамларни иккига бўлишни, Ироил ва Украинага беришни таклиф қилган эди. Бу эса Украинага бўлган эътиборни камайтиради. Зеленский ҳам айнан шундан хавотир олган эди. Умуман олиб қараганда, ХАМАС ва Исроил зиддияти Украинага бўлган эътиборни ростан ҳам пасайтирди. АҚШнинг янги спикери Киевга берилиши керак бўлган ёрдамни бироз вақтга кечиктириб туришини айтди. Блинкен эса Кулебага ёрдам беришдан тўхтамасликни ваъда берди.

Учинчи жаҳон уруши бошланадими? 



ХАМАС-Исроил тўқнашувида араб давлатлари нега жим. Сабаби, улар аралашса, қолган давлатлар ҳам бирлашади, бу эса жаҳон урушига олиб келиши мумкин. Жаҳон уруши катта эҳтимол билан бошланмайди, чунки Фаластиндаги 2 млн аҳолини ҳечким, ҳеч қайси араб мамлакатлари қарамоғига олмоқчи эмас. Ҳозирча урушга Фаластин тайёр ҳам эмас. Уруш бошланса гигант давлатлар табиийки иккига ажралишига ва айрим давлатлар эса бетараф бўлишига тўғри келади. Ҳаммамизга маълум уруш оқибатида минглаб қочқинлар бўлиши мумкин, тарафланаётган давлатлар эса уларни қабул қилиши керак. Бундан ташқари, уларнинг миллий манфаатлари бор, уларни киритиш катта пул талаб қилади, улар аҳолига таъсир қилиши мумкин, шунинг учун ҳам бу масалада ҳамма давлатлар ўзининг миллий манфаатларини ўйлаб иш тутади.

Халқаро ташкилотлар нега жим?

Кейинги масала. Нега БМТ ва Европа Иттифоқи жим? Яҳудийларнинг аёвсиз ҳужуми натижасида Ғазода минглаб одамлар ҳалок бўлди, уларнинг аксарияти болалар ва аёллар эди. Бу вазиятни эса энг яқиндан томоша қилаётган ва қўл қовуштириб ўтирган араб мамлакатлари ва Халқаро ташкилотлардир. Қисқа қилиб тушунтирсак, мазкур ташкилотларни зиддиятга аралашиш ва қонли тўқнашувларни тўхтатишга ундайдиган давлатнинг ўзи, яъни АҚШ урушни бошлади ва давом эттиряпти. Шу сабабли ҳам БМТ ўз вазифаларини бажара олмаяпти.



Ҳозирги даврда дунёда вужудга келаётган урушларнинг ҳаммасида бир мақсад бор. Дунё қутблашяпти, бу эса Хитойнинг имкониятларини ошириб юборди. ХХР Россияга ҳам, АҚШга ҳам бироз қарама қаршироқ. Россия Украинада ботқоққа ботиб қолди. АҚШ эса Яқин шарқдан қутулдим деган пайтда яна аралашишга мажбур бўляпти. Энди камида 20 йил яна қолиб кетади ва буларнинг ҳаммаси Хитой манфаатларига хизмат қилади. Фаластин-Исроил можаросини Россия бошладими? Бир нарсага эътибор бериш керак, дунёда халқаро тартибот ўзгаряпти. БМТ ва ЕИнинг ўрни жудаям тушиб кетди. Энди янги тизим яратилади ва бу ўтиш даврида ҳамма давлатлар кучли ва барқарор бўлишни, муаммоларини ҳал қилиб олишни хоҳламоқда. Хабарингиз бор, Озарбойжон ҳам Қорабоғ масаласини ҳал қилиб олди. Россия ҳам Украина муаммосини ҳал қилмоқчи ва шу қаторда Исроил ҳам янги дунёга кучлироқ ва барқарор бўлиб ўтиш учун ҳаракат қилмоқда. Балки Хитой ҳам Тайванга мазкур усулларни қўллаб кўрар. Хулоса қилиб айтиш мумкинки, жаҳонда юз бераётган зиддиятларнинг ҳаммасида бир мақсад бор – янги ва тизимлашаётган дунёга кучлироқ бўлиб ўтиш.

Илёс Болтаев тайёрлади

• БМТ
• Фаластин
• Isroil
• Россия
• Uchinchi jahon urushi
• Украина
• Yevropa Ittifoqi