$
12593.04 UZS
-17
143.82 UZS
0.54
13716.34 UZS
-4.64
38° Kechasi 24°

Kaʼbapo'sh tarixi. U qanday tayyorlanadi?

15:23 / 13.04.2022

Kisva (arabcha: كسوة)Kaʼba devorlarini yopib turadigan choyshab. Paxta aralashgan sakkiz boʻlak qora shoyi matodan tikiladi. Devorning yuqori qismi uchdan bir boʻlagini yopib turuvchi Kisva parchasiga Qurʼoni karimning: “Albatta odamlar ibodat qilishlari uchun qurilgan birinchi uy – Makkadagi muborak va butun olamlar uchun hidoyat (mayogʻi) boʻlgan Kaʼbadirki...” degan oyati (3:96) zarhal yozuvda bitilgan. Shuningdek, Kisvaga Qurʼonning yana boshqa sura va oyatlari yoziladi. Kaʼbaga kiriladigan eshik maxsus zarhal bilan qoplangan boʻlib, unga ham Qurʼon oyatlari bitilgan.

Kisva Tarixi

Qadimgi manbalarga koʻra, Kaʼbani ilk bor kisva bilan yopgan inson Ismoil alayhissalom hisoblanadi. Boshqa manbalarda esa Hijriy yil hisobi boshlanishidan 220-yil avval Madinani istilo qilgan Yaman shohi Tubba al-Xumoriy Makkaga kelib, Kaʼbani palma shoxlaridan toʻqilgan boʻyra bilan oʻrab chiqishga buyruq bergan. Yana bir boshqa manbada keltirilishicha, Kaʼbani ilk bor paygʻambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning katta bobosi Adnan oʻragan ekan. Bu anʼanaga hukumat tepasiga Husayn ibn Xilabu Islom dini kirib kelishi bilan qurayshiylar Kaʼbani oʻrash anʼanasini yangiladilar.

Muhammad (s.a.v) hayotliklarida Kisva Yamanda tayyorlanardi. Xalifa Umar zamoniga kelib Kisva Misrda toʻqiladigan boʻldi. Xalifa Maʼmun davrida Kisva har yili uch marta yangilab turilgan. Xalifa Mutavakkil, esa har ikki oyda Kaʼbatullohga yangi Kisva yuborgan.

Ka'baning XIX va XX asrga oid tarixiy suratlari fotogalereya 20-02-2018,  11:30 - Zamin.uz

Xalifa Umar boshlab bergan anʼana davom ettirilib, Kisva 1924-yilgacha (ba’zi manbalarda 1927-yilgacha) Misrda tayyorlandi. Har yili yangi Kisva haj safariga chiqqan misrlik ziyoratchilar bilan birga Makkaga keltirilardi. Avvalgi Kisva devordan olinib, Kaʼba xazinabonlari va Makka sharifi ixtiyoriga topshirilardi. 1443-1452– yillari Shohrux Mirzo Misr Kisvasi bilan birga Movarounnahrda tayyorlangan maxsus kaʼbapoʻsh yopilib turishiga erishgan. 1925-yil qirol Abdulaziz Makkada ixtisoslashgan fabrika ochib, unda qora rangli tabiiy shoyidan Kisva tiktirdi. Shundan boshlab Kaʼba Kisvasi faqat Saudiya Arabistonida tayyorlanadi. Saudiya Arabistoni podshohi Fahd ibn Abdulaziz Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovga tuhfa qilgan Kisva – Kaʼbapoʻsh parchasi hozir Imom Buxoriy yodgorlik majmuasidagi masjid devoriga osib qoʻyilgan.

Kisva doim qora rangda boʻlganmi?

Kaʼba yopinchigʻi ranglari turli davrlarda turlicha boʻlgan. Abbosiylar xalifasi An-Nasr hukmronligi davrida, Kaʼbani faqat sariq iplar bilan kashta solingan qora rangdagi yopinchiq bilan oʻrash kerak boʻlgan. Qadimda Kaʼba yopinchigʻi asosan oq rangli boʻlgan. Keyinroq u qora kisva bilan oʻraladigan boʻlgan. Tarixda kisva turli rangda boʻlgan holatlar ham uchraydi. Hozir u faqat qora mato bilan oʻraladi. Bu anʼana abbosiylar hukmdorlari paytidan urfga kirgan, chunki abbosiylarning bayrogʻi qora rangda boʻlgan.

Маккада каъбапўш кўргазмаси очилди

Qoʻshimcha Malumot

Kaʼba yopinchigʻining balandligi 14 metrga yetadi. Uning yuqori qismida eni 95 sm, uzunligi 47 m. Boʻlgan matoda Qurʼon oyatlari yozilgan. Mato 16 qismga ajratilgan. Ularning har biri turli islomiy naqshlari bilan bezatilgan. U matoning quyi qismi esa Qurʼon oyatlari bilan toʻldirilgan. Oyatlar orasidagi boʻsh joylarga esa Ya Hayy (Ey tirik zot!), Ya Qayyum (Ey barcha joyda mavjud zot), Ya Rahim (Ey Mehribon zot), Ya Rahmon (Ey rahmli zot), Al-hamdulillah ul-Rabbiyl Olamiyn (Butun olamlarning Egasi Allohga hamd-sanolar boʻlsin) kalimalari tushirilgan. Kaʼba yopinchigʻi besh asosiy qismdan iborat: toʻrtta devorga toʻrtta yopinchiq va Kaʼba eshigining yopinchigʻi.

Kisva dastlab Zamzam suvida yuviladi, mushki anbarlar bilan chayiladi va quritiladi. Kaʼbaga oʻralishidan avval unga eng qimmatbaho muattar mushklar sepib chiqiladi. Har yili Zulhijja oyining 9-kuni bomdod namozidan soʻng Kaʼba oʻzining yangi libosiga burkanadi. Muqaddas Kaʼbaga yangi kisva qoplanmaguncha, eskisi olib tashlanmaydi.

Kisva — Ka'ba yopinchig'i haqida nima bilamiz?

Kaʼba yopinchigʻini tayyorlash uchun Saudiya Arabistoni hukumati 1924-yilda (ba’zi manbalarda 1927-yilgacha) alohida ustaxona tashkil qilgan. Ustaxonada 240 hunarmand va texnik mutaxassislar mehnat qiladi. Hozirgi kunga kelib kisva tayyorlashga 17 million Saudiya riyoli (4,5 million dollar) sarflanadi. Kisvaning oltin iplar bilan naqshlar solib tikiladigan matosining oʻziga 450 kg.dan ziyod ipak ishlatiladi. Har yili ikkita kisva tayyorlanadi. Biri Kaʼbaning ustiga yopilsa, ikkinchisi, har ehtimolga qarshi saqlab qoʻyiladi.


Qiziqarli


														
														Eng nufuzli pasportlar reytingida O‘zbekiston 79-o‘rinni band etdi

Eng nufuzli pasportlar reytingida O‘zbekiston 79-o‘rinni band etdi

Henley & Partners dunyo mamlakatlari pasportining yillik reytingini e’lon qildi.
17:14 / 13.07.2024

														
														Har kuni yarim tayyor lag‘mon qilib beradigan ayolning eri tashlab ketdi

Har kuni yarim tayyor lag‘mon qilib beradigan ayolning eri tashlab ketdi

Erkakning aytishicha, xotini ushbu mahsulotni damlashdan boshqa narsani bilmaydi.
09:32 / 11.07.2024

														
														Olimpiadada ishtirok etgan birinchi ayol kim bo‘lgan?

Olimpiadada ishtirok etgan birinchi ayol kim bo‘lgan?

O‘sha paytda ayollarga faqat tennis va golfdan mukofot (2,2%) berilgan.
14:35 / 10.07.2024

														
														Singapurda 16 xil hasharotni yeyishga ruxsat berildi

Singapurda 16 xil hasharotni yeyishga ruxsat berildi

Hasharotlarni “yovvoyi tabiatdan yig‘ib olinishi”ga ruxsat berilmagan.
12:23 / 10.07.2024

														
														Marokashlik hijobli qiz xalqaro “Miss sun’iy intellekt” tanlovida g‘olib chiqdi

Marokashlik hijobli qiz xalqaro “Miss sun’iy intellekt” tanlovida g‘olib chiqdi

G‘olibning aytishicha, sun’iy intellekt orqali yaratilgan modellar har bir millatning madaniy va milliy boyligini dunyoga ta…
09:49 / 10.07.2024

														
														Qozog‘istonda o‘rtacha umr ko‘rish yoshi sezilarli darajada oshdi

Qozog‘istonda o‘rtacha umr ko‘rish yoshi sezilarli darajada oshdi

Yil boshidan buyon 21 ta infeksiya, jumladan, koronavirus bilan kasallanish darajasi kamaygan.
09:43 / 10.07.2024

														
														Kiberhujumlar: Internetdagi tahdidlar qanday rivojlanmoqda?

Kiberhujumlar: Internetdagi tahdidlar qanday rivojlanmoqda?

Yaqin uch yilda kiberjinoyatchilikdan ko‘rilgan global zarar yiliga 15 foizga o‘sib borgan.
15:39 / 09.07.2024

														
														Yaponiyada 3D gologrammali banknotlar muomalaga kiritiladi

Yaponiyada 3D gologrammali banknotlar muomalaga kiritiladi

Moliyaviy tashkilotlar barchaga eski banknotlarni yangilariga almashtirishga ruxsat beradi. Yaponiya banki mamlakat moliya t…
12:36 / 07.07.2024

														
														Madina shahridagi Masjidi nabaviyga o‘rnatilgansoyabonlarni qaysi davlat ishlab chiqargan?

Madina shahridagi Masjidi nabaviyga o‘rnatilgansoyabonlarni qaysi davlat ishlab chiqargan?

Dizaynerlar bu soyabonlar ustida ishlayotganda islomiy arxitektura va naqshlardan ilhomlangan.
16:20 / 04.07.2024

														
														Robotga tirik hujayradan tashkil topgan miya o‘rnatildi

Robotga tirik hujayradan tashkil topgan miya o‘rnatildi

Robot yurishni, turli to‘siqlardan qochishni, nishonlarni kuzatishni va narsalarni ushlashni o‘rganib ulgurgan.
17:23 / 03.07.2024

Bu ham qiziq

O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan shifokorlar soni qancha?

O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan shifokorlar soni qancha?

Qayd etilishicha, bu ko‘rsatkich 2019-yilga nisbatan solishtirilganda 13,8 ming nafarga oshgan.
11:57 / 22.07.2024
O‘zbekistonda qaysi davlatlarning kapitali ishtirokidagi korxonalar soni ko‘p?

O‘zbekistonda qaysi davlatlarning kapitali ishtirokidagi korxonalar soni ko‘p?

Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilning 1-iyul holatiga 13 880 ta chet el investitsiyasi ishtirokidagi korxo…
18:16 / 22.07.2024
23-iyul kuni Toshkentda havo biroz bulutli bo‘ladi

23-iyul kuni Toshkentda havo biroz bulutli bo‘ladi

O‘zbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati agentligining xabar berishicha, 23-iyul kuni Toshkentda havo biroz bulut…
18:14 / 22.07.2024
Pokiston Netanyaxuni terrorchi deb tan oldi

Pokiston Netanyaxuni terrorchi deb tan oldi

Pokiston Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxuni terrorchi deb tan olish tashabbusi bilan chiqdi.
11:22 / 22.07.2024
Erta uyg‘onuvchilar kech turadiganlarga qaraganda ko‘proq pul topadi

Erta uyg‘onuvchilar kech turadiganlarga qaraganda ko‘proq pul topadi

Bunday farq asosan erkaklarda ko‘proq sezilgan.
11:18 / 22.07.2024
Toshkentda fuqaro avtoturargoh foydalanuvchilaridan noqonuniy to‘lov undirib kelganligi aniqlandi

Toshkentda fuqaro avtoturargoh foydalanuvchilaridan noqonuniy to‘lov undirib kelganligi aniqlandi

Bu haqda Chilonzor tuman hokimligi matbuot xizmati xabar berdi.
15:59 / 22.07.2024
O‘zbekistonning yangi milliy turizm brendi yaratiladi

O‘zbekistonning yangi milliy turizm brendi yaratiladi

“O‘zbekiston Respublikasida turizm infratuzilmasini yaxshilash va xorijiy turistlar oqimini yanada oshirishga qaratilgan qo‘…
11:52 / 23.07.2024
Kechasi qanday ovqatlarni iste’mol qilish xavfli?

Kechasi qanday ovqatlarni iste’mol qilish xavfli?

Kechki ovqatni yotishdan uch soat oldin qilish yaxshidir.
15:17 / 22.07.2024
Ertaga “Avtomobilsiz kun” aksiyasi o‘tkaziladi

Ertaga “Avtomobilsiz kun” aksiyasi o‘tkaziladi

Toshkent shahrida 24-iyul, chorshanba kuni poytaxt IIBB YHXB bilan hamkorlikda navbatdagi “Avtomobilsiz kun” aksiyasi o‘tkaz…
17:38 / 23.07.2024
Ko‘rish qobiliyatini yaxshilash uchun mashq

Ko‘rish qobiliyatini yaxshilash uchun mashq

Ko‘zlar uchun mashq qilish, sizning ko‘rish qobiliyatingizni yaxshilashi mumkin.
12:40 / 23.07.2024

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!

O‘zbekiston va jahonda ro‘y berayotgan eng so‘nggi voqea-hodisalar, sport, shou-biznes, madaniyat, informatsion texnologiyalar va ilm-fan yangiliklaridan doimo xabardor bo‘ling!