Alabama universiteti (AQSh) olimlari sayyoramiz janubiy yarimsharining eng batafsil geologik xaritasini yaratdilar va uning yadrosi ulkan tog‘lar joylashgan qadimgi okean tubiga o‘ralgan bo‘lishi mumkin, degan xulosaga kelishdi. Qayd etilishicha, ularning balandligi Everestdan besh baravar yuqori.

Geologlar uzoq vaqtdan beri Yer yuzasidan 3200 kilometr pastda joylashgan mantiya va yadro o‘rtasidagi chegaradan hayratda qolishgan. U ultra past tezlik zonasi (ULVZ) deb ataladi, chunki bu hududda seysmik to‘lqinlar birdaniga sekinlashadi.

Ushbu anomaliyani yaxshiroq tushunish uchun mualliflar Antarktida muzidagi 15 ta kuzatuv stansiyasidan uch yil davomida zilzilalardan kelib chiqqan seysmik to‘lqinlarning xaritasini yaratishdi.

“Biz aniqlagan birinchi narsa shundaki, ULVZ zonasi ilgari o‘ylanganidan ancha kengroq. U “janubiy yarim sharning katta qismida mavjud”, bu qatlam esa butun yadroni qoplaydi.

Keyin mualliflar ushbu hududning tarkibini aniqlash uchun bir nechta kompyuter modellarini yaratdilar. Modellashtirish shuni ko'rsatdiki, u tektonik plitalar harakati davomida asrlar davomida sirtdan so'rilgan qadimgi qobiq bo'laklaridan iborat bo'lishi mumkin”, – deydi tadqiqotning yetakchi muallifi va Alabama universitetining geologiya fanlari professori Samanta Xansen.

Mualliflarning ta'kidlashicha, tarkibi tufayli okean tubi bu qatlam uchun ideal nomzoddir. U mantiya orqali tushish uchun juda zich va og‘ir. U yerda yadrodan kuchli bosimga duch keldi va issiqlikka chidamli bo‘lib qoladi, bu esa seysmik to'lqinlarning sekinlashishiga olib keladi. Bularning barchasi suv osti okean materiallari ULVZ’ning asosi ekanligini aniq ko‘rsatadi.

Biroq uni ilmiy haqiqatga aylantirish uchun yanda ko'proq tadqiqotlar talab etiladi.

Samanta Xansenning fikricha, seysmik anomaliyalarga biz toʻliq tushunmaydigan maxsus erish holati sabab boʻlgani haqida nazariya mavjud.

Bundan tashqari, ULVZ millionlab yillar oldin Yerning markazida sodir bo‘lgan noyob kimyoviy reaksiyalar natijasida hosil bo'lgan noma'lum materialdan kelib chiqishi mumkin. Hozircha bu nazariyalarning ishonchli raddiyalari mavjud emas, shuning uchun ish mualliflari haqiqatning tubiga yetishni davom ettirishni rejalashtirmoqda.

• Geologiya
• Olimlar
• ilm-fan