Leninning Shvetsariya bankidagi hisobida qancha pul bo‘lgan?

Bugun deyarli 70 foiz odam bankdan kredit oladi. Eng yomoni har oy to‘lov muddati yaqinlashgani sari kayfiyatimiz ham buzilishni boshlaydi. Ana shunday vaqtlarda “shu kredit qayerdan chiqqan ekan-a?”, deb yuboramiz. Sizlarga og‘irimizni yengil qilayotgan kreditlarning qayerdan chiqqani-yu, qayerda tarqatila boshlanganligi haqidagi qiziqarli faktlarni ulashmoqchimiz. 

Qizig‘i shundaki, pul eramizdan bir necha asr oldin paydo bo‘lib, o‘sha vaqtlardayoq ma’lum bir muddatga pul olish imkoniyati mavjud bo‘lgan ekan. Keyinchalik banklar paydo bo‘ldi, bu muassasalar nafaqat kredit bera olishardi, balki ularda jamg‘arma depoziti kabi xizmatlar ham mavjud bo‘lgan.

Demak, faktlar ketma-ketlgini boshladik!

1. Olimlar Bobil va qadimgi Misrda eramizdan avvalgi VIII asrdayoq ilk kreditorlar paydo bo‘lganini isbotlashgan. 
 
2. Garchi kredit tizimi ancha oldin shakllangan bo‘lsa ham, birinchi bank muassasasi faqat milodiy XVI asrda paydo bo‘lgan. Bank haqidagi ilk xabarlar 1580-yillarda Venetsiyada tarqala boshlangan. 1608-yilda esa Gollandiyada ikkinchi bank ochilgan. Buyuk Britaniyadagi moliyaviy institut 1694-yildan o‘z faoliyatini boshlagan.
 
3. Eng qizig‘i endi boshlanmoqda. Albatta, kredit olgandan keyin uni vaqtida qaytarish ham kerak. Lekin har doim ham qarzni belgilangan vaqtda berishning imkoni bo‘lavermaydi. Buni qarangki, Bobil podshohlarining eng dono va adolatli shohi hisoblangan qirol Xammurapi davrida qarzini o‘z vaqtida qaytarmaganlarning farzandlari qul sifatida olib ketilgan.

4. Shveytsariya tarixida moliyaviy institutlar haqida qiziqarli ma’lumotlar mavjud. Bu yerda banklar XIX asrning oxirlarida ochilgan. Ayni paytda 52 trillion dollar bilan butun dunyo bo‘ylab mamlakatning 450 dan ortiq taniqli moliya muassasalari faoliyat ko‘rsatmoqda.

5. Shunisi qiziqki, yaqinda Shveytsariya banklaridan birida proletariat rahbar Lenin nomiga tegishli hisob raqami topilgan. Unda 13,5 frank bo‘lgan.

6. Banklar bilan bog‘liq ajoyib fakt: 1179-yilda Papa Aleksandr III bank xodimlarini cherkovdan mutlaqo ajratib turadigan farmon chiqargan. Ushbu hujjat bugungi kungacha bekor qilinmagan. Unga ko‘ra, bankirlarning sudga kelishi taqiqlangan. Nasroniylar urf-odatlariga ko‘ra, ularga dafn marosimida ishtirok etish ham mumkin emas. 

7. Hamma zamonaviy odamlarga tanish bo‘lgan “ipoteka” so‘zi qayerdan kelganligini bilasizmi? Uning ildizlari qadimgi Yunonistonga borib taqaladi. O‘sha vaqtlarda kredit olish maqsadida garovga qo‘yilgan yerlarga “hypotheke” deb yozib qo‘yilgan. Uning ma’nosi shunda ediki, bankdan qarz olgan shaxs kredit qoidalarini vaqtida bajarmasa, mazkur yer bank hisobiga o‘tib ketishini bildirgan. 

8. Yana bir qiziq ma’lumot. Dunyodagi yirik banklar uchun harbiylar, yakka tartibdagi tadbirkorlar, advokatlar va OAV xodimlari yoqimsiz mijozlar hisoblanishadi. 

9. Rim imperiyasi tarixida kreditlar to‘g‘risida bundan ham qiziqarli ma’lumotlarni topish mumkin. Quldorlik davrida Rimda qarzning ozgina kechikishi tufayli qarzdor osonlikcha qulga aylantirib yuborilgan ekan. 

10. Buyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligining ma’lumot berishicha, Shvetsariya banklaridagi inglizlarning 4 mlrd. dollarlik milliy boyliklari hali ham o‘z egalariga qaytarib berilamagan.