Эркакларда буйрак касаллиги бўлса, оғриқлар қорин бўшлиғида кузатилади, аёлларда эса қориннинг пастки қисмида бўлиши мумкин. Буйраклар ва тос бўшлиғидаги катта тошлар оғриқ, иситма, пешобда қон пайдо бўлишига олиб келиши мумкин. Агар тош деярли пешоб йўлида жойлашган бўлса, унда бу кўпинча ўткир цистит билан аралашиб кетади, шунинг учун ташхисни аниқлаштириш учун дарҳол мутахассис билан боғланиш яхшироқдир.

Буйрак муаммоларининг биринчи аломатларини таниб олиш қийин, айниқса гавжум шаҳар аҳолиси учун. Аммо агар қуйидаги рўйхатдаги уч ёки ундан ортиқ аломатлар кузатилса, шифокор билан маслаҳатлашиш керак.

Чарчоқ
Оддий, лекин ҳақиқат. Бундай аломат кўплаб касалликларни кўрсатиши мумкин, аммо у буйрак касаллиги билан бевосита боғлиқ. Соғлом буйраклар эритропоетин деб аталадиган гормонни чиқаради. Бу, ўз навбатида, қизил қон ҳужайраларини шакллантиришга ёрдам беради.

Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, буйрак касалликларида эритропоетин ишлаб чиқариш камаяди. У билан бирга кислородни олиб юрадиган қизил қон ҳужайралари ҳам озаяди. Унинг етишмовчилиги дарҳол мия ва мушаклар томонидан сезилади: улар тезроқ чарчай бошлайди. Ҳатто сурункали чарчоқ синдромини келтириб чиқариши мумкин.

Титраш
Эритропоетин етишмаслиги туфайли қизил қон ҳужайралари даражаси пасаяди — анемия ривожланади. Тўқималарда қон айланиши секинлашади ва бузилади.

Шиш
Бу кечаси сув ёки чой ичгандан кейин кўз остида пайдо бўладиган шиш ҳақида эмас. Агар юз, қўл ва оёқлар ҳаддан ташқари шишгани сезилса, бу ҳам буйрак билан боғлиқ бўлиши мумкин. Ортиқча сув танадан чиқарилмайди, чунки у нормада бўлиши керак. Буйрак шиши одатда пешиндан кейин камаяди ёки йўқолади.

Маҳсулотларнинг металлга ўхшаш таъми
Буйраклар метаболизм маҳсулотлари қонда тўплана бошлайди. Бу таъмни идрок этишни бузади, маҳсулотлар таъми металл тусга ўхшайди.

Буйраклар оғриганда кузатиладиган бошқа белгилар:
- нафас қисилиши;
- уйқу муаммоси;
- иштаҳанинг етишмаслиги;
- кўпинча кўнгил айниши;
- қон босими ортиши.

Бел оғриғи буйрак муаммоларининг белгиси бўлмаслиги ҳам мумкин. Улар белнинг юқорисида жойлашган, аммо оғриқни ажратиш қийин. Кўп касалликлар мавжуд — нефрит, нефроз, нефроптоз, буйрак етишмовчилиги. Уларнинг ҳар бири ўз белгиларига эга, бу фақат бир қатор сифатли текширувдан сўнг шифокор томонидан аниқланиши мумкин.

Нимадан воз кечиш керак?
Қизил гўштни камроқ истеъмол қилинг. Унга нафақат онкологлар, балки нефрологлар ҳам қарши. Мисол учун, цингапурлик олимлар, мол гўштини яхши кўрадиганлар, ҳафтасига 3 мартадан кам қизил гўшт истеъмол қиладиганларга қараганда буйраклар билан боғлиқ муаммоларга 35 фоиз кўпроқ дуч келиши аниқланди.

Интернетда топиш мумкин бўлган энг кенг тарқалган маслаҳатлардан бири бу кўпроқ сув ичиш ва кўп дам олишдир. Америкалик нефрологларнинг фикрича, суюқлик ичиш унчалик тўғри ёндашув эмас. Бу муаммони кўпайтиради. Аммо сувни бутунлай рад этиб бўлмайди: кунига 4-6 стакан ичиш етарли.

• саломатлик