Бристол университети (Буюк Британия) олимлари Ер келажагини симуляция қилиш (асли каби кўрсатиш) учун суперкомпьютердан фойдаланишди. Қурилма тахминан 250 миллион йил ичида сутэмизувчиларнинг оммавий қирилиб кетишини башорат қилган. Бу ҳақдаги тадқиқот “Nature Geoscience” журналида чоп этилди.

Унда қайд қилинишича, иқлим ўзгариши сайёрамизни яна бир фалокатга олиб келади. Бундан ташқари, ҳозирги глобал исиш ҳам бунга етарлича таъсир кўрсатади. Инсон фаолиятига боғлиқ бўлмаган глобал жараёнлар кутилганидек, анча хавфли бўлади.

Шундай қилиб, моделлаштириш келажакда барча қитъалар битта – “Пангея Ултима”га бирлашишини кўрсатган.

“Литосфера плиталарининг ҳаракатини ўрганиш шуни кўрсатдики, ҳар 500-600 миллион йилда континентал қобиқ блоклари ягона суперконтинентга тўпланади. Шу сабабли, бугунги кунда уларнинг йўналишини ва тўқнашув вақтини олдиндан айтиш мумкин”, – дейди Бристол университетининг иқлимшунос олими Александр Фарнсворт.

Шу билан бирга, қариб бораётган Қуёш ёрқинлигининг кўпайиши ва қитъалар ҳаракати туфайли вулқон фаоллигининг ошиши қуёш радиациясининг (2,5 фоизга), шунингдек, атмосферадаги карбонат ангидриднинг (1,5 марта) интенсивлигини оширади. Натижада, бу жуда иссиқ ва нам иқлимнинг шаклланишига олиб келади.

“Пангея Ултима” сиртининг ўртача ҳарорати Цельций шкаласи бўйича тахминан +40 даража (ҳозирда +15 градус) бўлади. Бундай шароитда ернинг атиги 8 фоиз қисми ҳаёт учун яроқли бўлиб қолади. Шу билан бирга, бундан ҳам ёмонроқ сценарийни инкор этиб бўлмайди: ҳарорат +50 даражагача кўтарилади, сайёрадаги барча ўсимликлар нобуд бўлади ва фотосинтез тўхтайди, бу эса сутэмизувчиларнинг бутунлай йўқ бўлиб кетишига олиб келади.

Қайд этиш мумкин, Глобал исиш бир асрдан кўпроқ вақт давомида содир бўлган Ер иқлим тизимининг ўртача ҳароратининг узоқ муддатли ўсиши бўлиб, унинг асосий сабаби, олимларнинг мутлақ кўпчилигига кўра, инсон фаолияти (антропоген омил) билан боғлиқ.

1850 йилдан бошлаб, Ер сатҳида ҳар бир ўн йилликда ҳаво ҳарорати аввалги ўн йилликдагидан юқори бўлган.

Глобал исишнинг оқибатлари орасида денгиз сатҳининг кўтарилиши, ёғингарчиликнинг минтақавий ўзгариши, ўрмон ёнғинлари, иссиқлик тўлқинлари каби тез-тез содир бўладиган экстремал об-ҳаво ҳодисалари ва чўлларнинг кенгайиши киради. БМТ веб-сайтида таъкидланганидек, сайёрамиз экотизимлари ва иқлим тизимида қайтариб бўлмайдиган ўзгаришларга олиб келадиган чегаралардан ошиб кетиш аллақачон содир бўлганлиги ҳақида ташвишли далиллар мавжуд.

• Об-ҳаво
• Olimlar
• Yer
• илм-фан