Англиянинг Дурем университети олимлари бир неча асрлар ичида ўртача йиллик ҳарорат сельций шкаласи бўйича 2 даражага кўтарилса, дунё океанлари сатҳи бир неча метрга кўтарилади, деган хулосага келишди.

Буюк Британия, Франция, Австралия ва АҚШдан келган мутахассислар жамоаси келажакдаги иқлим шароитини башорат қилувчи компьютер моделини ишлаб чиқди. Таҳлил шуни кўрсатдики, Шарқий Антарктида муз қатламининг эриши 2100 йилга келиб денгиз сатҳининг камида ярим метрга кўтарилишига олиб келади. 2300 йилга келиб у деярли уч метрга, 2500 йилга келиб эса беш метрга етиши мумкин.

Шунга қарамай, олимлар глобал исишнинг энг ёмон сценарийси эҳтимолдан йироқ эмаслигини таъкидламоқда. Экологларнинг фикрича, агар углерод изи ҳозир тубдан камайса, аср охирига келиб океандаги сув сатҳи икки сантиметрдан ошмайди. Бу Шарқий Антарктида ва Гренландияда кутилаётган муз қатлами йўқотишларига нисбатан жуда оптимистик прогноздир.

“Антарктида муз қатлами тақдири бизнинг қўлимизда. Бу сайёрадаги энг катта музлик бўлиб, баландлиги денгиз сатҳидан 52 метрга тенг. Агар инсоният ўртача йиллик ҳарорат ўсишини 2 дан паст даражада ушлаб туришга муваффақ бўлса, дастлаб Париж келишувида, 2020 йилдан бошлаб атмосферада карбонат ангидридни камайтириш бўйича чора-тадбирларни тартибга солувчи БМТнинг иқлим ўзгариши бўйича доиравий конвенцияси доирасидаги битимда назарда тутилган. Унинг мақсади глобал ўртача ҳароратнинг кўтарилишини 2 даражадан “яхшироқ” ушлаб туришдан иборат бўлиб, сўнгра биз дунё денгизлари сатҳи кескин кўтарилишининг олдини олиш имкониятига эга бўламиз”, – деди Дурем университети ходими ва тадқиқот директори Крис Стокес

Олимлар, шунингдек, уч миллион йил аввал Шарқий Антарктида муз қатлами парчаланиб, денгиз сатҳининг бир неча метрга кўтарилишига сабаб бўлганига оид далилларни ҳам топишган. Таъкидланишича, ўша пайтда Ердаги ўртача ҳарорат ҳозиргидан 3-4 даража юқори бўлган. Бундан 400 000 йил олдин эса глобал исиш натижасида муз қатламининг бир қисми 700 километр чуқурликкача чекинган.

Яна бир жиҳатни унутмаслик керак, Арктиканинг сув ресурслари бутун сайёра учун стратегик аҳамиятга эга. Чучук сувнинг улкан захиралари Арктика доирасидан ташқарида жойлашган. Ер сайёрасидаги барча сув ресурсларининг деярли 70 фоизи Арктика ва Антарктиданинг музликларида тўпланган. Маълумотларга кўра, келажакда тоза чучук сув углеводородлардан ҳам муҳимроқ манбага айланади. Мутахассислар бугунги кунда уни “келажак нефти” деб аташади ва сув нархи ёқилғидан ўтиб кетишини башорат қилинмоқда.

• Antarktida
• Arktika
• Olimlar
• Сув
• Yer